Jerzy Lenarczyk

Marian Turski i dziedzictwo pokory: Zdjęcie Turskiego z podpisem, że nie doczeka kolejnego jubileuszu, przypomina nam, że czas na naprawę fundamentów moralnych państwa dramatycznie się kończy. Jego testament to walka o godność, którą dzisiejsze wyroki o "znikomej szkodliwości" zdają się ignorować. Ataki na WOŚP jako dezinformacja: Grafiki uderzające w Jurka Owsiaka to czysty przykład tej "brzydoty serc" i cynizmu, o których pisała Danusia. Próba zohydzenia pomocy chorym dzieciom poprzez polityczne manipulacje o "leasingu" czy "zabijaniu" to właśnie ta dehumanizacja, na którą sąd, zdaniem wielu, daje dziś milczące przyzwolenie. Determinacja Brejzów, Zdjęcie Krzysztofa i Doroty Brejzów oraz postawa sędziego Waldemara Żurka pokazują jednak, że są ludzie, którzy nie odpuścili. Ich zapowiedź apelacji i walki do końca to jedyny sposób na "odkażenie" systemu z tych "kruczków", które pozwalają kłamstwu uchodzić bezkarnie. Czy oni odpuścili? Właśnie nie. To orzeczenie sądu, zamiast zamknąć sprawę, stało się paliwem do dalszej mobilizacji. Jak pisaliśmy wcześniej w imieniu Mariana Turskiego, nie wolno być obojętnym, gdy prawo zaczyna chronić sprawcę, a nie ofiarę. Danusia słusznie zauważa, że "sędzia daje przyzwolenie na szkodliwe postawy", ale nasz obecność na X i wspieranie głosów takich jak jej, to dowód na to, że społeczeństwo zaczyna słyszeć ten "zgrzyt" coraz głośniej.

Panie Prezydencie, w październiku media ujawniły doniesienia o rozmowach Pańskiego otoczenia z ludźmi Grzegorza Brauna w sprawie prawicowego paktu senackiego na 2027 rok. Teraz przedstawiciele Konfederacji Korony Polskiej zostali zaproszeni na niejawne posiedzenie Rady Bezpieczeństwa Narodowego. Nie twierdzę, że te wydarzenia są ze sobą przyczynowo powiązane. Ale skoro RBN ma omawiać sprawy bezpieczeństwa państwa, warto zapytać: Jakie procedury zapewniają, że interesy przyszłych koalicji wyborczych nie wpływają na decyzje dotyczące dostępu do wrażliwych informacji państwowych? Nie chodzi o odbieranie demokratycznie wybranym parlamentarzystom mandatu ani o przypisywanie komukolwiek działalności szpiegowskiej. Chodzi o przejrzyste rozdzielenie dwóch ról: prezydenta jako uczestnika politycznych rozmów i prezydenta odpowiedzialnego za bezpieczeństwo Rzeczypospolitej. Czy Kancelaria Prezydenta potrafi tę granicę jasno wykazać?

Panie Ministrze Bogucki, zgadzam się, że demokratycznie wybranych parlamentarzystów nie można arbitralnie pozbawiać praw ze względu na ich poglądy polityczne. Ale proszę nie utożsamiać mandatu poselskiego z bezwarunkowym dostępem do wszystkich informacji niejawnych. Art. 135 Konstytucji określa RBN jako organ doradczy prezydenta. Nie nakazuje udziału wszystkich klubów i kół parlamentarnych. Taki model składu wynika z zarządzenia prezydenckiego. Włodzimierz Czarzasty nie wykreślił nikogo ze składu Rady. Zwrócił się do prezydenta o rozważenie konkretnej decyzji. Można uznać ten wniosek za nieuzasadniony. Można też domagać się jego poparcia konkretnymi przesłankami dotyczącymi bezpieczeństwa. Ale sugerowanie, że od sporu o udział w organie doradczym jest już krok do likwidacji wyborów parlamentarnych, nie wynika ani z Konstytucji, ani z charakteru RBN. Pozostaje jeszcze kwestia dostępu do tajemnic państwowych. Ustawa przewiduje szczególne uprawnienia parlamentarzystów, ale także ograniczenia i dodatkowe procedury dotyczące informacji najwyższych klauzul oraz informacji NATO i UE. Dlatego proponuję rozdzielić trzy kwestie: reprezentację polityczną, bezpieczeństwo osobowe uczestników i zakres informacji udostępnianych podczas posiedzenia. Każdą z nich należy oceniać na podstawie właściwych przepisów. Jeżeli służby mają konkretne zastrzeżenia, powinny przekazać je odpowiednimi kanałami. Jeżeli ich nie mają, nie należy zastępować dowodów politycznymi podejrzeniami. Ale też brak publicznego ujawnienia zastrzeżeń kontrwywiadowczych nie dowodzi, że one nie istnieją. Bezpieczeństwo państwa wymaga nie tylko reprezentacji różnych poglądów, lecz również odpowiedzialnego postępowania z informacjami niejawnymi.

Panie Profesorze, zostawmy diagnozy lekarzom. Sama wypowiedź Donalda Trumpa dostarcza wystarczająco dużo materiału do analizy. Prezydent USA chwali się, że trzykrotnie zaliczył testy poznawcze i przedstawia to jako dowód wyjątkowo wysokiego IQ. Przy okazji twierdzi, że Barack Obama prawdopodobnie by ich nie zaliczył. Tymczasem test MoCA, o którym najpewniej mowa, służy do przesiewowej oceny funkcji poznawczych, a nie do mierzenia inteligencji. Prawidłowy wynik oznacza, że w badanych obszarach nie wykryto określonych nieprawidłowości wymagających dalszej oceny. Nie jest certyfikatem geniuszu. To trochę tak, jakby kierowca po pomyślnym badaniu wzroku ogłosił, że właśnie udowodnił, iż jest mistrzem Formuły 1. I właśnie ten sposób przedstawiania własnych osiągnięć jest ciekawszy niż spekulacje o stanie zdrowia prezydenta.

Panie Adamie, słuszna uwaga. 😊 Rzeczywiście założyłem, że za wypowiedzią Jarosława Kaczyńskiego może stać przemyślana strategia. A to przecież dopiero hipoteza, nie ustalony fakt. Możliwe, że była to kalkulacja negocjacyjna, próba odzyskania wyborców zainteresowanych Konfederacją i Braunem, albo zwyczajnie wypowiedź, której konsekwencji nie przemyślano dostatecznie. Nie mamy dowodów pozwalających rozstrzygnąć, która z tych możliwości jest prawdziwa. Ale właśnie dlatego pojawia się jeszcze ważniejsze pytanie: Jeżeli za publicznym dopuszczeniem możliwości wyjścia Polski z UE nie stoi szczegółowy plan, analiza kosztów i przewidywanie konsekwencji, to na jakiej podstawie przedstawia się takie rozwiązanie jako instrument polityczny? Bo ryzyko dla państwa nie znika tylko dlatego, że wypowiedź mogła nie być elementem przemyślanej strategii. Wręcz przeciwnie, brak strategii byłby dodatkowym powodem do niepokoju.

Panie Krzysztofie, powołuje się Pan na spór kompetencyjny, ale najpierw należałoby wykazać, że taki spór rzeczywiście istnieje. Art. 189 Konstytucji i art. 85 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK określają, czym jest spór kompetencyjny. Musi wystąpić konflikt między organami, które przypisują sobie tę samą kompetencję, albo sytuacja, w której żaden z nich nie uznaje się za właściwy. Proszę więc wskazać: który organ państwa zażądał przejęcia od prezydenta kompetencji do odebrania ślubowania sędziów TK? Marszałek Sejmu nie twierdzi, że ślubowanie składano wobec niego. Sami sędziowie podkreślają, że kierowali je wyłącznie do prezydenta. Spór o prawną skuteczność czynności nie jest automatycznie sporem kompetencyjnym. Co więcej, w wyroku K 34/15 Trybunał określił obowiązek odebrania ślubowania oraz wyjątkowe, rygorystyczne przesłanki jego odroczenia. Samo skierowanie wniosku do TK nie dowodzi, że zaistniał spór kompetencyjny, ani nie przyznaje prezydentowi dodatkowych uprawnień. Dlatego proszę nie przedstawiać oczekiwania na rozstrzygnięcie rzekomego sporu jako oczywistego obowiązku prawnego, dopóki nie wykaże Pan, że spełniono przesłanki z art. 85. Konstytucyjna nazwa postępowania nie zastępuje jego ustawowych przesłanek.

Panie Krzysztofie, skłaniam się ku interpretacji, że prawdziwym adresatem tej wypowiedzi mogła być nie Bruksela, lecz polska scena polityczna — przede wszystkim wyborcy Konfederacji i Grzegorza Brauna. Nie mamy dowodu, że taki był rzeczywisty zamiar Kaczyńskiego, ale warto przyjrzeć się okolicznościom. Newsweek opisuje zaskoczenie wewnątrz PiS i późniejsze próby ograniczania politycznych strat. Z kolei politolożka Anna Wojciuk wskazuje, że wypowiedź mogła być sygnałem skierowanym do środowiska Brauna. Pański argument o negocjacjach jest ważny, choć publiczne przedstawienie groźby nie zawsze oznacza błąd strategiczny. Pytanie brzmi jednak: co Polska miałaby zrobić, gdyby pozostałe państwa UE nie ustąpiły? Bo jeśli groźba Polexitu służy przede wszystkim krajowej rywalizacji o wyborców, to pojawia się jeszcze poważniejszy problem. Czy możliwość wystąpienia Polski z UE staje się instrumentem polityki zagranicznej, czy narzędziem walki o poparcie w kraju? To zasadnicza różnica. Nie znamy intencji Kaczyńskiego. Znamy jednak jego publiczne słowa i możemy pytać o konsekwencje proponowanej strategii. A polityczne kalkulacje nie powinny zastępować rachunku ryzyka dla państwa.

Pani Iwono, warto przypomnieć nie tylko to, że prezydent stoi na straży Konstytucji, ale również granice tej funkcji. W K 34/15 Trybunał wyraźnie wskazał, że odebranie ślubowania od prawidłowo wybranego sędziego TK jest obowiązkiem prezydenta, a nie jego politycznym uprawnieniem do zatwierdzania wyboru Sejmu. Wyjątkowe odroczenie wymaga sytuacji nadzwyczajnej, obiektywnej i niebudzącej wątpliwości. Nie daje prawa do bezterminowego blokowania ślubowania. Zastanawiam się jednak również nad rolą doradców prezydenta. Czy przedstawiają mu wszystkie konsekwencje prawne proponowanych decyzji, łącznie z ryzykiem odpowiedzialności konstytucyjnej? Czy może w rekomendacjach większe znaczenie ma bieżący interes polityczny? Nie znamy treści tych porad, dlatego nie przesądzam odpowiedzi. Ale jedno pozostaje niezmienne: za wykonywanie konstytucyjnych obowiązków odpowiada prezydent, a nie jego doradcy. Konstytucja nie przewiduje zwolnienia z odpowiedzialności dlatego, że ktoś otrzymał wygodną politycznie opinię prawną.

POLEXIT. KACZYŃSKI WYWOŁAŁ BURZĘ, A TERAZ JEGO OTOCZENIE PRÓBUJE JĄ OPANOWAĆ. Jacek Gądek w „Newsweeku” opisuje zaskoczenie w PiS po wystąpieniu Jarosława Kaczyńskiego podczas Krynica Forum. Według anonimowego rozmówcy z partii późniejszy wpis prezesa na X był próbą ograniczenia politycznych strat. Jednocześnie ten sam rozmówca podkreśla, że PiS nie chce Polexitu, a Kaczyński nie wycofał się ze swojego stanowiska. I właśnie tutaj pojawia się zasadniczy problem. 28 października Kaczyński dopuścił rozpoczęcie rokowań dotyczących wystąpienia z UE jako ostateczną metodę nacisku. 29 października zapewniał, że Unia jest Polsce potrzebna i wymaga reformy. Te wypowiedzi nie muszą być logicznie sprzeczne. Można przecież chcieć pozostać w UE, a jednocześnie grozić jej opuszczeniem. Ale taka strategia wymaga odpowiedzi na pytanie, którego nadal nie usłyszeliśmy: Co Polska miałaby zrobić, gdyby pozostałe państwa nie ustąpiły? Wycofać groźbę czy rzeczywiście rozpocząć drogę do wyjścia? Nie przypisuję Kaczyńskiemu decyzji o Polexicie, której nie podjął. Nie zamierzam jednak udawać, że propozycja wykorzystania procedury wystąpienia jest tylko niewinną figurą retoryczną. Jeżeli nawet ludzie z jego politycznego otoczenia uznali, że trzeba ograniczać skutki tej wypowiedzi, warto zapytać, czy proponowana strategia została wystarczająco przemyślana. O przyszłości Polski w Unii nie powinno decydować to, kto skuteczniej rozegra krajowy konflikt polityczny. Powinny decydować rzetelne argumenty, rachunek konsekwencji i świadoma decyzja obywateli.

Panie Michale, dziękuję za rozwinięcie argumentacji. Pańska teza o funkcjonalnej tożsamości skutków art. 21 ust. 1a ustawy z 2015 r. i art. 5 ustawy z 2016 r. zasługuje na poważne potraktowanie. Zgadzam się, że sama zmiana pojęcia „początek kadencji” na „nawiązanie stosunku służbowego” nie rozstrzyga problemu konstytucyjnego. Kluczowy jest rzeczywisty skutek przepisu. Warto tutaj przywołać pkt 8.5.2 uzasadnienia wyroku K 34/15 z 3 grudnia 2015 r. Trybunał wskazał, że ewentualne odroczenie odebrania ślubowania może być uzasadnione wyłącznie sytuacją nadzwyczajną, obiektywną i niebudzącą wątpliwości, której nie można było racjonalnie przewidzieć ani zapobiec. Co więcej, odroczenie musi być ograniczone do czasu rzeczywiście koniecznego do wyjaśnienia przeszkody. Nie może stać się narzędziem blokowania wykonywania konstytucyjnej kompetencji Sejmu. W sprawie Macieja Berka istnieją rozbieżności dotyczące kwalifikacji zawodowych. OIRP potwierdza wieloletnie zgłoszone wykonywanie zawodu, natomiast dokumenty z kontroli poselskiej rodzą pytania o możliwość zaliczenia poszczególnych okresów. To wymaga rzetelnej oceny prawnej, ale sam spór interpretacyjny nie jest jeszcze nadzwyczajną, obiektywną i niebudzącą wątpliwości przeszkodą. Dlatego Pański argument dotyczący art. 5 ustawy z 2016 r. uważam za istotny. Jeżeli prezydent może przez nieograniczone czasowo nieprzyjmowanie ślubowania uniemożliwić prawidłowo wybranemu sędziemu wykonywanie obowiązków, to niezależnie od nazwy zastosowanej instytucji prawnej skutek może przypominać faktyczne weto wobec wyboru dokonanego przez Sejm. Nie przesądza to automatycznie o niekonstytucyjności całego art. 5 ani o skuteczności każdej zastępczej formy ślubowania. Prowadzi jednak do zasadniczego pytania: Czy ustawowy warunek nawiązania stosunku służbowego można interpretować w sposób, który pozwala prezydentowi trwale zablokować wykonanie konstytucyjnej kompetencji Sejmu? W świetle K 34/15 i K 35/15 istnieją poważne argumenty przeciwko takiej interpretacji. I właśnie dlatego uważam, że należy badać nie tylko literalne brzmienie przepisów, ale również ich rzeczywiste skutki ustrojowe. Dziękuję za merytoryczną dyskusję.

Pani Dagmaro, wywiad sędziego Jakuba Steliny jest ciekawszy, niż wynikałoby z Pani komentarza. Sędzia przypomina bowiem nie tylko o obowiązku wykazania kwalifikacji przez Macieja Berka, ale także o tym, że to Sejm wybiera sędziów TK, a prezydent ma obowiązek przyjąć od nich ślubowanie. Zgadzam się, że kwalifikacje Berka powinny zostać zweryfikowane na podstawie dokumentów. Nie zwalnia to jednak prezydenta z przestrzegania granic własnych kompetencji. Podobnie z Zgromadzeniem Ogólnym TK. Art. 7 i 8 ustawy z 2016 r. rzeczywiście określają rolę prezesa w zwoływaniu posiedzeń i podejmowaniu uchwał. Ale pozostaje pytanie: co zrobić, jeśli mechanizmy przewidziane dla prawidłowo funkcjonującego Trybunału stają się elementem jego trwałego paraliżu? Nie twierdzę, że wolno po prostu pominąć ustawę. Pytam o zgodne z Konstytucją rozwiązanie sytuacji, której obecne przepisy nie rozstrzygają w sposób wystarczający. A jeśli istnieje konkretny plan bezprawnego usunięcia prezesa Święczkowskiego, proszę wskazać dokumenty i podstawę takiego zarzutu. Spór o praworządność nie może polegać na tym, że każdy uznaje tylko te obowiązki prawne, które dotyczą przeciwników. Konstytucja obowiązuje Sejm, prezydenta, rząd i kierownictwo Trybunału. Bez wyjątków politycznych.

Panie Adamie, dziękuję za przytoczenie szerszego kontekstu. To pozwala dokładniej ocenić wypowiedź Jarosława Kaczyńskiego. Nie ogłosił on natychmiastowego Polexitu. Zaproponował nowy traktat grupy zainteresowanych państw, a następnie dopuścił wykorzystanie rokowań związanych z wystąpieniem z UE jako metody nacisku, gdyby inne rozwiązania zawiodły. I właśnie tutaj zaczynają się najważniejsze pytania. Na jakiej podstawie nowy traktat części państw miałby zmieniać zasady funkcjonowania całej Unii? Jakie państwa byłyby gotowe go podpisać? Co stałoby się, gdyby pozostali członkowie odmówili jego zaakceptowania? I wreszcie: co Polska miałaby zrobić, gdyby groźba wyjścia nie przyniosła oczekiwanych ustępstw? To nie jest dowód, że Kaczyński zamierza wyprowadzić Polskę z UE. Ale nie jest też niewinną deklaracją o potrzebie reform. Wprowadzenie możliwości wyjścia do strategii negocjacyjnej oznacza podjęcie ryzyka, którego konsekwencje ponosiliby wszyscy obywatele. Dlatego nie wystarczy nam zapewnienie, że Unia jest potrzebna. Potrzebujemy wyjaśnienia, jak miałaby wyglądać proponowana strategia i gdzie przebiega granica ryzyka.