Burak Delier (bdelier.bsky.social)

Türkiye’de dizi oyuncularının kazançları konuşulurken hep aynı birkaç isim gündeme geliyor. Yurt dışında milyonlarca takipçisi olan, bölüm başına milyonlarca lira kazanan başroller... Oysa dizilerde bu isimlerin dışında onlarca eğitimli ve deneyimli karakter oyuncusu çalışıyor. Bu oyuncuların bölüm başına aldıkları ücretler çoğunlukla 50-150 bin lira bandında. Üstelik bu parayı hemen alamıyorlar. Bir dizi, yayınlanmadan en az bir ay önce sete giriyor. Oyuncular çok daha önceden sözleşmelerle bağlanıyor. İlk bölümün ücreti ise yayılandıktan bir iki ay sonra ödenebiliyor. Yani oyuncular dört ila altı bölüm geriden para alabiliyor. Bir bakıma dizinin başlangıç maliyetinin bir kısmını da onlar üstleniyor. Yapımcı ödemeleri yapana kadar oyuncular kendi birikimleriyle geçiniyor. Üstelik anlattığım en iyi senaryo. Son on yılda çok izlenen dizilerde bile karakter oyuncularının ödemelerinin düzenli yapılmadığı, sürekli içeride alacaklarının kaldığı bir çalışma düzeninden söz ediyoruz. Paranızı istediğinizde karakterinizin hikâyesi bitirilebiliyor, diziden çıkarılabiliyorsunuz. Sonra da içeride kalan paranızı tahsil etmeye çalışıyorsunuz. Sözleşmeler büyük ölçüde yapımcıların lehine düzenleniyor. Sizi diziye alıp bir hafta sonra karakterinizi öldürebiliyor, sezonun geri kalanında işsiz bırakabiliyorlar. Oynadığınız tek bölümün parasını bile iki üç ay sonra alabiliyorsunuz. Bazen tamamını da alamıyorsunuz. Şimdi şanslı olduğunuzu düşünelim. Bir sezonda 26 bölüm oynadınız ve bölüm başına 100 bin lira kazandınız. Toplam 2 milyon 600 bin lira. Bunun karşılığında haftanın altı günü, günde 12 saate varan sürelerle çalıştınız. Ertesi gün kaçta sete gideceğinizi çoğu zaman ancak bir gün önceden öğrendiniz. Sabah çağırdılar gittiniz, gece çağırdılar gittiniz. Gününüzü, ailenizle geçireceğiniz zamanı, başka işlerinizi planlama imkânınız neredeyse yok. Üstelik sektörde oyuncular şahıs şirketleri üzerinden hizmet veriyor. Yapımcı sizin şirketinizden oyunculuk hizmeti satın alıyor yani. Vergiler, sigorta primleri ve diğer giderlerin önemli bir kısmı sizin sorumluluğunuzda. İşinizin sürekliliğine veya bir sonraki sezon çalışacağınıza ilişkin hiçbir güvenceniz yok. Hesabı sürdürelim. Bir sezon boyunca 2 milyon 600 bin liralık iş yaptınız. Vergileri, sigortayı, diğer giderleri ve tahsil edemediğiniz alacakları düştüğümüzde elinizde 2 milyon lira kaldığını varsayalım. On iki aya bölerseniz ayda yaklaşık 167 bin lira. Peki, ertesi sezon iş bulamazsanız? Oyunculukta hiç de şaşırtıcı olmayan bu durumda aynı parayla bir yıl daha geçinmek zorundasınız. Bu kez aylık ortalama geliriniz yaklaşık 83 bin liraya düşüyor. İşte birçok insanın yüksek kazançlı gördüğü, eğitimli ve deneyimli bir karakter oyuncusunun, bir sezon çalışıp bir sezon işsiz kaldığı bu şanslı örnekte bile aylık ortalama kazancı bu. Pek çok memurun maaşıyla karşılaştırılabilecek bir tutar. Üstelik memurun sahip olduğu düzenli gelir, ücretli izin, planlı iş saatleri ve iş güvencesi gibi hakları da yok. Sosyal güvenlik primlerini kendisi ödüyor. Bir sonraki sezon çalışıp çalışmayacağını bilmiyor. Çalıştığı işin parasını ne zaman alacağını da bilmiyor. Bütün bunlara rağmen dışarıdan bakıldığında herkes onun çok para kazandığını düşünüyor. Çünkü Türkiye’de oyuncu denince akla hep milyonlarca takipçisi olan aynı beş on kişi geliyor.