Bold retweeted
I resigned from Anthropic today. I spent the last three years doing pretraining research at both OpenAI and Anthropic. Neither company is acting responsibly. They are racing straight to self-improving superintelligence and gambling with our lives. More thoughts below.
Bold retweeted
794 bodies recovered. Thousands still unaccounted for. Tell us, what was their crime?
I am writing this from the Himalayas from a country responsible for only around 0.1% of global greenhouse-gas emissions. Nearly 46% of our land is covered by forests. Around 94% of our installed electricity capacity comes from hydropower. We are rapidly moving away from fossil-fuel vehicles too: EVs accounted for about 74% of Nepal’s four-wheeled passenger vehicle imports in 2025/26. We protect forests. We generate electricity from our rivers. We are embracing electric mobility at a pace few countries in the world have matched. Yet today, our people are digging through mud, searching rivers and waiting beside phones for the names of their loved ones.
The Bhote Koshi flash flood has shown us what it means to live beneath a rapidly changing cryosphere. Our glaciers are retreating, our frozen mountains are becoming increasingly unstable, and the rivers that generate our clean electricity can also carry destruction into communities below. We did not build our prosperity by burning generations of coal and oil. We contributed almost nothing to creating the climate crisis at this scale. But we are being forced to survive its consequences. The people whose bodies are being pulled from rivers did not cause this crisis. The families still waiting for thousands of missing people did not cause it. The children, farmers, workers and mountain communities who lost everything did not cause it.
So from the Himalayas, we ask the industrialised world: how many Himalayan bodies will be enough? How many mothers must wait for children who never return? How many villages must disappear before “climate justice” becomes more than a speech at another conference? Do not come to us only with sympathy after the bodies have been counted. Come with responsibility. Come with climate finance, adaptation, loss-and-damage support and the courage to cut emissions at the scale this emergency demands. We want climate justice. We want the right to survive in our own mountains. We want a world where being born in the Himalayas is not a death sentence for a crisis we did not create.
Bold retweeted
Олон улсад хуучны ховор эдийн зах зээл гэж эгэл бор экономистууд ойлгохгүй аюумшигтай их мөнгөний ертөнц бдаг юм шиг бган. Тийш нь монголчууд өөрсдөө өв соёлоосоо хулгайлж гаргаж зараад бдаг юм блэ. Өөрсдөө хайрлахгүй байхад гаднын хүн юу гэж хайрлахав.
Bold retweeted
Four bodies found during search for 10 climbers missing after avalanche in Pakistan bbc.in/4fPnV1f
Bold retweeted
КАНАТ УСКЕНБАЙ: НАМАЙГ АРД ТҮМНИЙ ДАЙСНААР ЗАРЛАСАН Ч ЯАХАВ!
Казахстаны түүхч, түүхийн ухааны дэд доктор Канат Ускенбай өөрийн цахим хуудсаараа дамжуулан Чингис хаан болон Монголын эзэнт гүрний түүхийг гуйвуулж, улс төржүүлж буй явдлыг эрс шүүмжилсэн байна. Түүний хийсэн мэдэгдлийг бүрэн эхээр нь хүргэж байна:
"Чингис хаан, Зүчи, Бат хаад нар цэвэр цустай казах хүмүүс байгаагүй. Чингис хааны үед 'казах' гэдэг үндэстэн гэж байгаагүй бөгөөд Чингис хааны зоосон мөнгөн дээр 'казах' гэсэн бичиг хаана ч байхгүй. Мөн 'казах-татар' гэдэг ард түмэн ч оршин тогтнож байгаагүй юм. Хэрэйд, найман, хонгирад, жалайр, мэргид, хиад, дулат болон Чингис хааны бусад бүх аймгууд нь казахын аймгууд байгаагүй. Чингис хааны үеийн түүхийн ямар ч баримт бичиг казах хэл дээр бичигдээгүй, учир нь тэр үед казах хэл хараахан бүрэлдэж амжаагүй байсан. Тэр дундаа казах-найман хэл, цагаан толгой гэж бүр ч байгаагүй.
'Монголын нууц товчоо', Марко Поло, Гильом де Рубрук, Плано Карпини нарын ном бүтээлд казахчуудын тухай нэг ч үг байхгүй, тэнд зөвхөн монголчуудын тухай л өгүүлдэг. Тийм ээ, бас агуу Мухулай жанжин ч казах-жалайр байгаагүй, тэр бол жалайр овгийн монгол хүн байсан юм. Хэрэв доорх постыг бичсэн Владимир Белинский гэгч өөрийгөө түүхийн анги төгссөн, амьдралынхаа турш Чингис хаан болон Алтан ордны түүхийг судалсан, энэ эрин үеийг сайн мэддэг мэргэжлийн түүхч гэж нэрлэж байгаа бол энэ нь үнэхээр тийм гэсэн үг биш юм. Би үүнээс ч хатуу хэлж болох ч соёл эелдэг зан байдал минь хориглоод байна. Түүний хэлсэн бүх үг бол худал хуурмаг, өдөөн хатгалга юм.
Миний фэйсбүүкийн найзууд үүнийг мэддэг байх гэж би гэнэнээр бодож байлаа. Гэтэл үгүй байжээ. Казахстан дахь дипломтой түүхчид энэ бүх балайрлыг цахим сүлжээнд постолж, сувгаа хог хуурайгаар дүүргэж, жирийн хүмүүсийг төөрөгдүүлж байна. Хэрэв тийм бол та нар түүхчид биш, та нарын дипломуд худалдаж авсан дипломуд байна.
Ичмээр юм! Хэлэлцүүлэг өрнүүлэхгүй, маргах зүйл ч алга. Та бүхэн намайг ард түмний дайснаар зарласан ч яахав" гэжээ.
• Түүхэн үнэний тухай: Казахстан болон Оросын түүхийн хүрээлэнгүүдэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн эрдэмтэн К.Ускенбай сүүлийн үед сошиал орчинд газар авсан псевдо-түүх (хуурамч түүх)-ийн хандлагыг ийнхүү эрс эсэргүүцсэн байна. "Русский Мир Монголия" сошиал группын зүгээс уншигчдынхаа сонорт тусгайлан хүргэж буй дараагийн чухал хэсэг бол дундад зууны үеийн нүүдэлчдийн түүхийг орчин үеийн үндэстний үзэлд тааруулан хүчээр өөрчлөх гэсэн оролдлого бүрийг бодит түүхчид ийнхүү шүүмжилсээр байгаа явдал юм.
• Эх сурвалжийн ач холбогдол: Тэрээр дэлхийн түүхийг тодорхойлсон суурь сурвалж бичгүүд болох Европын болон Азийн аялагчдын тэмдэглэлд зөвхөн Монгол гэдэг нэршил дурдагддаг болохыг өөрийн мэдэгдэлдээ баримттайгаар дурджээ.
Түүхийн шинжлэх ухаан нь сошиал сүлжээний шуугианаар бус, зөвхөн археологи болон бичгийн сурвалж дээр үндэслэгдэх ёстой гэдгийг тус улсын олон эрдэмтэд дэмжиж байна.
2026.07.15
Bold retweeted
"Төрийн шагнал хэт хавтгайрах нь уналтын шинж, энэ нь засаглалын үндсэн зарчим ялзарсныг гэрчилдэг. Нэг талаар нэр төрийн ойлголт нь хүчээ шавхсан, нөгөөтэйгүүр иргэний сайн үйл суларсан гэсэн үг. Ромын хаадаас хамгийн тааруунууд нь шагналд хамгийн их өгөөмөр байлаа." Ш.Монтескье
Bold retweeted
Зургаан жилийн дараа эх нутгийнхаа хөрсөнд туурайгаа хүргэсэн Монгол хүлгүүд
Зургаан жилийн турш Бүгд Найрамдах Вьетнам Улсад үүргээ нэр төртэй гүйцэтгэж, энхийг сахиулах ажиллагааны нэгэн хэсэг болсон Монголын морьд ийнхүү эх орондоо эргэн ирлээ.
Хүний үнэнч анд, тал нутгийн сүр хүч болсон эдгээр хүлгүүд олон мянган километрийн алсад Монгол Улсын нэрийг хамтдаа өндөрт өргөж, монгол морьдын тэсвэр хатуужил, ухаан, үнэнч чанарыг дэлхийд харуулсан юм.
Өнөөдөр тэд эх нутгийнхаа салхи, үнэрийг дахин мэдэрч, талынхаа өвсөнд туурайгаа хүргэн, эх орныхоо хөрсөнд эргэн ирж байна.
Bold retweeted
Барилгын цэргийн 340-р ангийнхан Баян-Өлгий аймгийн төвийн баруун талын Бөхөн хайрханд Чингис хааны хөргийг хэд хоногийн өмнө бүтээсэн юм байна. Их хааныхаа хөргийг бүтээж залсан монгол цэргүүдийн ажил үйлс, амьдрал үргэлж өөдлөн дэвжих болтугай.🇲🇳🇲🇳🇲🇳
Bold retweeted
1260-аад оны үеэр Газар дундын тэнгисийн зүүн эргийн улс төр болон эдийн засгийн шатрын хөлгийн гол тоглогчид, шийдвэр гаргагчид нь монголчууд, Византийн хаант улсынхан (Өнөөгийн Турк, Грек, Балканын зарим хэсэг, мөн зүүн Өмнөд Европ, Ойрхи Дорнодын эрэг), мамлюкууд (Өнөөгийн Египет, Сири, Палестин, Израиль, Ливан, Иорданы бүс нутаг) болон италичууд байжээ. Энэ 4 талын харилцаа Венецийн боомт, түүгээр дамжих худалдааны эргэлтээс шууд хамааралтай байв. Учир нь Венец хот, усан боомт, тэнгисийн худалдааны замыг монголчууд хянаж, тоглоомын дүрмээ тогтоодог байжээ. Улмаар Ази, Европ, Африкийн холбодог гол худалдааны төвлөрөл Венец дээр бэхжихийн хэрээр эрсдэл үүсч эхэлжээ. Улс төрийн тогтворгүй байдал, дайн байлдаан, тодорхой бус байдлаас үүдэлтэй худалдаа наймаа саатах, тэр бүү хэл үр тарианы үнэ тэнгэрт хадсанаас бол италичууд өлсгөлөнд хүртэл нэрвэгдэж байв.
Иймээс талууд 1200 оны сүүлийн хагаст Хар далайн боомтыг давхар хөгжүүлэх, худалдааны шинэ зам, төвүүдийг байгуулж эхэлсэн аж. Ингэснээр Хар далай ба Газар дундын тэнгисийг холбосон Levantine trade network буюу олон зуун жилийн турш дэлхийн эдийн засаг, соёлын урсгалыг холбосон, Европын эдийн засгийн өсөлт, соёлын сэргэлт, дэлхийн худалдааны эхлэлд шууд нөлөө үзүүлсэн жим өргөсжээ. Үр дүнд нь The Pontic area буюу одоогийн Туркийн өмнөд хэсэг дэлхийн худалдааны хүчний шилжилтийг өөр рүүгээ татаж чадсан байна. Алтан ордны улс, Хүлэгү хааны байлдан дагуулал, Ил хаант улс болон Мамлюкуудын хоорондын харилцаа энэ бүх худалдааны зам, төвүүдийн хувь заяанд шууд нөлөөлж удирдаж байсан ажээ. Египтүүд Ил хаант улсыг дарахын тулд Алтан ордын монголчуудтай хүртэл эвсэл байгуулж байсан түүхтэй. Мамлюкүүдийн зорилго нь монголчуудыг дараад зогсохгүй одоогийн Истанбул хот, Хар далайн боомт, худалдааны замыг хяналтандаа авахад оршиж байв. Иймээс 1261 онд Византын хаан наймдугаар Майкл Алтан ордны улсын Бэрх хаант эвсэх гэрээ байгуулж, улмаар Хүлэгү хаантай хаа байсан Кавказын талд тулаан хийж байсан түүхтэй. Энэ гэрээний нэг заалт нь Константинополь буюу одоогийн Истанбулаар дамжин өнгөрөх египт худалдаачдаас монголчууд татвар авахгүй байхад оршиж байсан байх юм. Зөвхөн тусгай зөвшөөрөлтэй тэнгисийн хөлөг, худалдааны завь Босфорын хоолойгоор дамжин Азиас Европ руу, Европоос Ази руу дамжин өнгөрөх эрхтэй байв.
Монголчууд төв ази руу анхаарлаа хандуулах тусам Венецэд Сэлжүкүүдийн нөлөө нэмэгдэж байв. Энэ үеэр Итали төдийгүй Европ тив үр тарианы хомсдолд орж өлсгөлөн нүүрлэв. Энэ мөчид монголчуудын мэдэлд байсан Дунай, Волга болон Днепер мөрний хөндийгөөс тариа импортлон Хар далайгаар тээвэрлэн оруулах боломжтой байсан тул Венецчүүд өөрсдөө гүйж ирэн монголчуудтай стратеги түншлэлийн гэрээ байгуулахыг тэмүүлж байжээ.
Bold retweeted
Гудамжаар дүүрэн жуулчид, гадаадын зочид сүлжилдэж байна. 7 сар гарахаар бүр ихэснэ. 8 сард болох @Cop17Mongolia Mongolia хурлаар оргил үедээ хүрэх болов уу. Чингис хааны хөшөөний өмнүүр алхахдаа хоёр хажууд нь байх хаадууд, хүлэг баатруудын нэр ус байхгүй, ил харагдахгүй байгааг анзаарав. Чингис хааны хөшөө л гээд байдаг болохоос бус хоёр талд нь буй 4 хүний талаар бүх хүн бүрэн мэдлэгтэй байж чадаж байна уу, үгүй юу? Уг нь хөшөө бүрийн урд хүний нүдэнд ил харагдах газар томоор хаад, баатар жанжин эрсийн нэр ус, өв гавъяаг нь уйгаржин болон крилл монгол бичгээс гадна НҮБ-ын албан ёсны хэлүүд болох англи, франц, хятад, орос, араб, испани хэлээр орчуулаад бичээд тавьсан бол улам олон хүнд хүрэхээр байна даа.
Ертөнцийн зүгээр баруун буюу Чингис хааны хөшөө рүү хараад зогсож байхад зүүн гарын талд нь Их Монголын эзэнт гүрний 2 дахь их хаан буюу Эзэн Богд Чингис хааны өв залгамжлагч, түүний 3 дахь хүү Өгөөдэй хаан заларч байдаг. Харин нөгөө талд нь Чингис хааны бага хүү болох Тулуйгаас мэндэлсэн, Их Эзэн Богд Чингис хааны ач хүү болох Хубилай хаан заларч буй.
Ертөнцийн зүгээр баруун буюу Чингис хааны хөшөө рүү хараад зогсож байхад зүүн гарын талд нь зогсох сүрлэг баатар бол Чингис хааны хулгайд алдсан 8 шарга адууг нь хамт хайлцан олж авсан үнэнч анд болох Их Монгол улсын улс төрийн зүтгэлтэн цэргийн жанжин, баруун гарын цэргийн ерөнхий командлагч Боорчи баатар юм. Харин нөгөө талд нь зүүн гарын түмтийн ноён бөгөөд бүх цэргийг захирах улсын вангаар томилогдож байсан Мухулай баатар бий. Боорчи, Мухулай аль аль нь Чингис хааны 9 өрлөг жанжны нэг төдийгүй алдарт 4 хүлэг баатрын (нөгөө хоёр нь Сүбээдэй, Зэлмэ баатар) хоёр нь билээ.
Bold retweeted
Харин монголчууд Мана уулаар зогсохгүй 34 төрлийн халуун рашаантай Халхын халуун рашаан, Буйрын баруун хэсэг, Шилийн худаг, Номонханы их хэмжээний газар нутгаа алджээ. Алдсан шалтгааныг гэмгүй тулалдсан 22-р морьт хороонд тохоод өнгөрсөн байдаг.
Bold retweeted
Марко Пологийн аяллын тэмдэглэлийг Их зохиолч Д. Нацагдоржийн орчуулсан гэвэл та нар бараг л итгэхгүй. Тэрээр 1902 онд Германд хэвлэгдсэн Марко Пологийн аяллын тэмдэглэлийн герман хэлээрх хувилбарыг эх болгон 1930 онд орчуулж...
Тэгээд дараа нь 24 нас хүрчээ😌
Bold retweeted
Watch the Artemis II crew return to Earth after a historical moon mission. 🚀
NASA has called the moment 'a perfect bullseye splashdown' - and said the four crew members - Commander Reid Wiseman, pilot Victor Glover, Christina Koch and Canadian Jeremy Hansen - were healthy.
Bold retweeted
Хот төлөвлөгч Л.Ану-Үжин: Хот гэж юу вэ?
youtu.be/2RZ7PTWY60w?si=SWJi… via @YouTube
