ℂ𝔸ℙ𝕋𝔸𝕀ℕ.

ผลตรวจวิเคราะห์สารปนเปื้อนในพืชบริเวณริมแม่น้ำกก ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ พบการปนเปื้อนโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานซ้ำหลายรอบ ตั้งแต่ต้นปี 2569 โดยตรวจพบทั้ง แคดเมียม ตะกั่ว และสารหนู ในพืชหลายชนิด สะท้อนข้อกังวลต่อความปลอดภัยของผลผลิตทางการเกษตรและประสิทธิภาพของระบบเฝ้าระวังห่วงโซ่อาหารของภาครัฐ ​ 16 สิงหาคม 2569 สืบสกุล กิจนุกร อาจารย์ประจำสำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ตั้งคำถามต่อระบบเฝ้าระวังความปลอดภัยทางอาหาร หลังพบโลหะหนักในพืชผักที่ปลูกในแปลงเกษตรกรซึ่งใช้ดินตะกอนจากน้ำกกที่ท่วมในปี 2567 โดยชี้ว่า ผลตรวจที่พบซ้ำหลายครั้งสะท้อนช่องโหว่ของการเฝ้าระวังของรัฐ ทั้งในเชียงใหม่และเชียงราย ​ 🔴ผลตรวจ 6 รอบ พบสารปนเปื้อนเกินค่ามาตรฐานในผักหลายชนิด ​ ข้อมูลจากรายงานของสำนักงานเกษตรอำเภอแม่อายและศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเชียงใหม่ ซึ่งส่งตัวอย่างตรวจที่ห้องปฏิบัติการกลาง ระบุว่า การตรวจตั้งแต่เดือนธันวาคม 2568 ถึงพฤษภาคม 2569 พบการปนเปื้อนในพืชหลายชนิดอย่างต่อเนื่อง ​ 18 ธันวาคม 2568 การตรวจครั้งที่ 1 พบสารหนูเกินค่ามาตรฐานในกะหล่ำดอก 2.119 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และพบแคดเมียมเกินค่ามาตรฐานในพืชหลายชนิด เช่น ดอกหอม 0.455 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ข้าวโพดหวาน 0.060 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม รวมถึงพริกขี้หนูผลใหญ่ แตงร้าน และเสาวรส ​ 23 มกราคม 2569 การตรวจครั้งที่ 2 พบแคดเมียมในพืชหลายชนิด โดยมีตัวอย่างที่ถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน เช่น พริกขี้หนูผลใหญ่ 0.110 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และตัวอย่างอื่นที่มีค่า 0.095 และ 0.302 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม นอกจากนี้ยังพบตะกั่วในพืชบางชนิด เช่น ผักกาดเขียวปลี 0.235 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ขณะที่สารหนูพบในหลายตัวอย่าง แต่ตามตารางผลตรวจยังไม่เกินค่ามาตรฐานของพืชแต่ละชนิด ​ 20 กุมภาพันธ์ 2569 การตรวจครั้งที่ 3 พบแคดเมียมในพืชหลายชนิด เช่น กระเทียม 0.139 และ 0.167 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม สับปะรด 0.115 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม มะเขือม่วง 0.139 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และพริกขี้หนูผลใหญ่ 0.173 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งหลายรายการถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน นอกจากนี้ยังพบตะกั่วในสับปะรด มะเขือม่วง และข่า โดยข่ามีค่าตะกั่ว 1.155 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และพบสารหนูในพืชบางชนิด แต่ยังอยู่ในระดับที่ตารางระบุว่าไม่เกินมาตรฐาน ​ 30 มีนาคม 2569 การตรวจครั้งที่ 4 พบแคดเมียมในตัวอย่างที่ตรวจทั้ง 11 ตัวอย่าง โดยมีค่าระหว่าง 0.274–0.498 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม หลายรายการถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน เช่น พริกขี้หนูผลใหญ่ 0.498 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ฝรั่ง 0.352 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และกระเทียม 0.446 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ​ รอบเดียวกันยังพบตะกั่วในพริกขี้หนูผลใหญ่ 0.163 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และพบสารหนูในพืชหลายชนิด เช่น แตงกวา 1.065 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม มันเทศญี่ปุ่น 1.358 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และกระเทียม 2.318 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน ​ 20 เมษายน 2569 การตรวจครั้งที่ 5 พบตะกั่วในกระเทียม 2.925 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน ขณะเดียวกันพบแคดเมียมในตัวอย่างทั้ง 4 รายการ ได้แก่ กระเทียม 0.304 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม มะม่วง 0.311 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ถั่วฝักยาว 0.265 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และมันเทศ 0.285 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม โดยทั้งหมดถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน ​ 25 พฤษภาคม 2569 การตรวจครั้งที่ 6 ยังคงพบแคดเมียมในพืชทั้ง 4 ตัวอย่าง ได้แก่ แตงกวา 0.365 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม มะเขือเปราะ 0.586 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม บวบ 0.517 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และมะม่วง 0.299 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งทั้งหมดถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน นอกจากนี้ยังพบสารหนูในแตงกวา 2.594 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งถูกระบุว่าเกินค่ามาตรฐาน ขณะที่มะม่วงพบสารหนู 1.272 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม แต่ยังไม่เกินค่ามาตรฐานตามตารางผลตรวจ ​ ข้อมูลทั้ง 6 รอบจึงทำให้เห็นว่า การปนเปื้อนไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะตัวอย่างใดตัวอย่างหนึ่ง แต่พบโลหะหนักในพืชหลายชนิดและหลายช่วงเวลา โดยเฉพาะ แคดเมียมที่ปรากฏซ้ำในตัวอย่างจำนวนมาก ขณะที่ตะกั่วและสารหนูก็ถูกตรวจพบในบางตัวอย่างในระดับที่เกินค่ามาตรฐานตามรายงาน ​ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ผลตรวจยังไม่สามารถตอบได้คือ โลหะหนักเหล่านี้มาจากแหล่งใด ​ 🔴สืบสกุลชี้ 5 ช่องโหว่รัฐ ตั้งแต่ไร้แผนเฝ้าระวัง ตรวจไม่ถึงต้นเหตุ ไปจนถึงขาดมาตรการคุ้มครองผู้บริโภค ​ สืบสกุล ระบุว่า ผลตรวจสารโลหะหนักในพืชผักสะท้อนความอ่อนแอของระบบเฝ้าระวังความปลอดภัยทางอาหารของภาครัฐ โดยมีปัญหาสำคัญ 5 ประการ ​ 1. ขาดแผนเฝ้าระวังห่วงโซ่อาหาร แม้รัฐจะตรวจสารโลหะหนักในผลผลิตเป็นระยะ แต่ยังขาดแผนงาน บุคลากร และงบประมาณ ทำให้การตรวจเป็นเพียงการเก็บตัวอย่างรายเดือน โดยไม่มีเป้าหมายหรือแนวทางชัดเจนว่าตรวจไปเพื่ออะไร และเมื่อพบการปนเปื้อนแล้วจะจัดการอย่างไร ​ 2. ตรวจพบสาร แต่ไม่ตรวจหาต้นเหตุ การตรวจของรัฐส่วนใหญ่หยุดอยู่ที่การระบุชนิดและปริมาณสารหนู ตะกั่ว และแคดเมียม แต่ยังไม่มีการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ต่อว่าโลหะหนักเหล่านี้มาจากแหล่งใด ทั้งจากดินตะกอน น้ำ ปุ๋ยและสารเคมีการเกษตร หรือกิจกรรมเหมืองแร่ต้นน้ำ ​ 3. ขาดการสื่อสารผลตรวจต่อประชาชน เกษตรกรเจ้าของผลผลิตที่ถูกนำไปตรวจไม่ได้รับแจ้งผลโดยตรง ขณะที่ข้อมูลผลตรวจมักถูกรายงานภายในหน่วยงาน หรือเผยแพร่เป็นบางช่วงเมื่อมีผู้มีอำนาจลงพื้นที่ ทำให้ประชาชนไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลความเสี่ยงได้อย่างต่อเนื่อง ​ 4. ขาดมาตรการคุ้มครองผู้บริโภค เมื่อพบผลผลิตที่มีโลหะหนักเกินมาตรฐาน รัฐควรแจ้งเตือนประชาชนและป้องกันไม่ให้ผลผลิตปนเปื้อนเข้าสู่ตลาด แต่ที่ผ่านมาไม่มีแผนคุ้มครองผู้บริโภคที่ชัดเจน ทำให้เกิดคำถามว่าผลผลิตที่ปนเปื้อนถูกนำไปจำหน่ายและบริโภคแล้วหรือไม่ ​ 5. ขาดแนวทางช่วยเหลือและแก้ปัญหาผลผลิตปนเปื้อน เมื่อพบการปนเปื้อน รัฐยังไม่มีมาตรการที่ชัดเจนว่าจะจัดการกับผลผลิตและพื้นที่เกษตรอย่างไร ทั้งการระงับการเก็บเกี่ยว ชดเชยความเสียหาย จัดหาแหล่งน้ำทดแทน และฟื้นฟูดิน ทำให้ข้อเสนอเหล่านี้ยังไม่สามารถนำไปสู่การแก้ปัญหาในทางปฏิบัติได้ ​ สืบสกุลเห็นว่า ทางออกคือภาครัฐต้องจัดทำระบบเฝ้าระวังห่วงโซ่อาหารที่เข้มแข็ง ตั้งแต่ แหล่งน้ำ ตะกอน ดิน ผลผลิต ไปจนถึงผู้บริโภค พร้อมเปิดเผยข้อมูลและกำหนดมาตรการตอบสนองที่ชัดเจนเมื่อพบการปนเปื้อน เพื่อปกป้องทั้งเกษตรกรและผู้บริโภคไปพร้อมกัน ​ อ่านในรูปแบบเว็บไซต์ที่ lannernews.com/17082569-01/ ​ #สารปนเปื้อน #เเม่น้ำกก #ผลผลิตทางการเกษตร #Lanner #สื่อออนไลน์ภาคเหนือเพื่อคุณภาพชีวิตของทุกคน