Documentary Review

«تنها فلسفه‌ای که حاکمان توتالیتر می‌پسندند، فلسفه همیشه بر حق بودن است. زیرا در آن هر شکستی را پیروزی تعبیر می‌کنند» - هانا آرنت (ریشه‌های توتالیتاریسم) او که در رساله‌ی درخشان “درباره خشونت” با نقد پیشگویی کارشناسان و عمله‌های سنگر استبداد، که مقاومت مردمان را بی‌قدر می‌کنند، نوشته بود: «رؤیای دیکتاتورها تنها در جهانی ممکن است به حقیقت بپیوندد که هیچ اتفاق مهمی هرگز در آن صورت نگیرد و مردم دست به عملی نزنند» حالا ۱۲۰ ساله شد!

«ممکن بود وزیر خارجه نشوم، ولی حتما تیرباران می‌شدم» شاید تلخ‌ترین اعترافی که پیش از مرگ، و پس از آن‌که سال‌ها «هر کس در هر مقام، در حد خود کوشید تا ناصر تقوایی فیلمی نسازد» این بود: «از این عمری که برای فیلمسازی گذاشتم، متاسفم» برای همین هم وقتی پس از ۱۲ سال سنگ‌اندازی و توقیف، موفق شد آخرین اثر سینمایی‌اش “کاغذ بی‌خط” را بسازد، وقتی مسئولان تصمیم گرفتند با اهدای جایزه‌ی ویژه و حواله‌ی ماشین پراید، هم او را فریب دهند، هم جامعه را، نه به سالن جشنواره آمد و نه “سیمرغ” آقایان را پذیرفت. نوشت: «در جیب من نه برای خرید اتومبیل پول هست و نه در خانهٔ تنگ و کوچک من جای مناسبی برای نگهداری بهترین و بزرگ‌ترین جایزه‌ها، مخصوصاً اگر ویژه هم باشند» ناصر تقوایی همان بود که یک‌سال پیش در رثای رفتنش، همدرد ‌و همفکرش، بهرام بیضایی برایش نوشت: «برخى در اندازه‌ی آثارشان هستند، برخى بزرگتر...» زیرا سال‌ها پیش از این روزها گفته بود ‌‌و تا به آخر بر عهدش ماند که؛ «تا روزى كه قرار باشد از کسی اجازه بگیرم، من فيلم نمى‌سازم»/۱