Ewa Chudyba

Kiedy myślę „Polska” i „polskość”, to przed oczami mam obrazy Jacka Malczewskiego – szczególnie „Sztuka w zaścianku” oraz prace Zofii Stryjeńskiej, przede wszystkim tę z cyklu „Pascha” – „Noli me tangere”. Nie ma bardziej polskiej wiosny, niż ta w ogrodzie obok pustego grobu, na obrazie Stryjeńskiej, gdzie zmartwychwstały Chrystus spotyka Marię Magdalenę. Tam się czuje to szczypiące jeszcze zimne powietrze, w nozdrzach kręci zapach wapna, którym pokryto pnie drzew i łączy się z zapachem ziemi, którą przebijają zielone koniuszki roślin. A „Sztuka w zaścianku” Malczewskiego – nikt tak wzruszająco nie oddał tajemnicy polskości, która kryje się w tym, co skromne, nieprzekraczające miary, prawie zgrzebne i niedostrzegalne – w tym, co wtopione w krajobraz i niespektakularne, bez pompy i fajerwerków, bez egzotyki, a tak poruszające, jak dźwięk fletu faunika, w który zasłuchują się nawet rozgdakane indory. Zobaczyłam te prace dopiero jako dorosła kobieta, dzięki świetnym wystawom Muzeum w Gliwicach, które powstały we współpracy z Muzeum Narodowym w Krakowie. Kuratorowali im Urszula Kozakowska-Zaucha i Światosław Lenartowicz. Prace z cyklu „Pascha” Stryjeńskiej prezentowane były bezpośrednio na ekspozycji, do „Zaścianka” Malczewskiego dotarłam przygotowując poświęcone mu zajęcia. Te wystawy uświadomiły mi, jak mało o tej Polsce wiem, jak skromny wycinek jej bogactwa, wyjątkowości, poznałam. A już przecież (najprawdopodobniej) ponad połowa mojego życia za mną. Czy zdążę się Polską zachwycić tak, jak na to zasługuje? Rozkwitnąć jej bogactwem i ucieszyć się Ojczyzną wspólnie z innymi, podzielić się jej pięknem? Oby. Czym jest dla mnie polskość dziś, 11 listopada 2026? Polskość to miłość do Ojczyzny, z której nie trzeba robić „matczyzny”, bo już jest rodzaju żeńskiego. Dla mnie polskie słowo „Ojczyzna” jest szczególne. Jak chyba w żadnym innym słowie świata, to, co męskie i to, co żeńskie, współgra w nim i się dopełnia, bez rywalizacji, bez walki, bez utraty siebie. To, co męskie i żeńskie jest w tym niezwykłym słowie równocześnie rozróżnione i połączone. Wspaniały przykład działania tajemniczej zasady „i, i”, nazywanej katolicką. Bo polskość o wiele trudniej – a może i wcale - byłoby pomyśleć bez światoobrazu, który przechował w sobie rzymski katolicyzm. I wcale nie chodzi tu o chodzenie do kościoła. Nie wszyscy Polacy znaleźli do niego drogę, inni do Najwyższego zmierzają inaczej, a i sam Kościół bywa, że się na tej drodze gubi. Katolicki światoobraz, o którym tu piszę, wciąż jeszcze zaszyty jest w polskiej kulturze, choć wielu stara się go wypruć. Określa go zasada uczestnictwa w czymś wspólnym, uczestnictwa takiego, które nie definiuje się „przez oddzielenie”, które nie wyklucza, bo nie jest ograniczone kwestią krwi, ziemi, etnosu. Tym „wspólnym”, w czym się uczestniczy, są bowiem wartości. Polska i polskość opierają się na wspólnocie wartości. Jakie to wartości? Szacunek dla drugiego człowieka, dla chleba, którego kruszynę podnosi się z ziemi przez uszanowanie, dla pracy ludzkiej, dla Ojczyzny, dla honoru i dla Boga, nawet jeśli nie wszyscy nazywają Go tym samym imieniem. Szacunek także dla tych, którzy Najwyższego nie dostrzegają. Polska przez długi czas potrafiła zachować pokój religijny tam, gdzie inne kraje pogrążały się w wojnach wyznaniowych. Król Zygmunt August nie chciał być „królem sumień” swoich poddanych. Przez ponad tysiąc lat naszego istnienia Polska dawała świadectwo. Pierwsza Rzeczypospolita – monarchii, która nie musi być absolutna, która może nie przez podbój, ale pokojowo, przez unię, rozwijać się i rozszerzać. Czas zaborów to świadectwo, że Ojczyzna potrafi przetrwać bez państwa, jeśli ma miejsce w kochających ją sercach. II Rzeczpospolita udowodniła, że bycie nowoczesnym nie musi polegać na zerwaniu z tradycją i przeszłością. Polacy walczący na wszystkich frontach II wojny światowej dają nam nie tylko nieustający powód do dumy, ale świadectwo solidarności w obliczu zła. Tej samej solidarności, która przyniosła kres komunistycznemu zniewoleniu. I właśnie ze względu na to wszystko polskości i miłość Ojczyzny nie da się wyjaśnić czy sprowadzić do kategorii: „volk” albo „nacjonalizm”, choć wielu wciąż próbuje. My znamy inne słowo – od łacińskiego „patria”. Kochających Ojczyznę Polaków nie trzeba nazywać nacjonalistami, ale patriotami. Z pomocą tego drugiego słowa łatwiej wyrazić to, że polskość nie jest czymś, co można przejąć na zasadzie dziedziczenia biologicznego, czy opanowania określonego terytorium. Polskość to coś, w czym się uczestniczy, co się współtworzy, co się przejmuje, czemu można dawać świadectwo i za co się oddaje życie. Dlatego żadna partia nie ma monopolu na patriotyzm, a wszyscy, którym zależy na Polsce, mają do tego słowa prawo. Możemy się spierać o sposoby troski o Ojczyznę, ale tym, co nas będzie łączyć, jest sama troska. Fonetycznie słowo „patria” różni się od słowa „partia” jedynie przestawieniem kolejności dwóch spółgłosek. Ale w kwestii znaczenia i postawy, jaka się z tymi słowami wiąże – to przepaść. Ta sama, która patriotyzm oddziela od nacjonalizmu. Oby się nam „patria” z „partią” nie myliły. Im bardziej polskość jest sobą, tym mniej jest nacjonalizmem. Kto chce ją tak kwalifikować popełnia błąd ontologiczny, a nawet – metafizyczny, o czym wiedzą wszyscy ci, dla których polskość i Polska nie są mitem, a realnością, które „jeszcze nie zginęły”. Kocham cię, Polsko, moja Ojczyzno! Bądź piękna, wierna – wartościom, które cię tworzą – rozwijaj się i trwaj!

Mój komentarz do wpisu Pana @WojciechMucha. Panie Tomaszu @stopik - czy to Pan udostępnił może ten obraz śp. Pani Magdaleny, na którym był przedstawiony bujany fotelik na biegunach z bryłą betonu położoną na nim? Jesli tak, nie mogę go teraz znaleźć. Ten obraz jest przejmujący. I bardzo smutny. Jest w nim ładunek cierpienia, na ktory nikt nie zareagował. Odpowiedź do Pana @WojciechMucha: Myli Pan dwie rzeczy. Obrazy mają nie tylko wymiar estetyczny, ale też etyczny i psychologiczny. O metafizycznym nie wspominając. Nie trzeba być specjalistą od historii sztuki ani estetykiem czy krytykiem, aby się na ich temat wypowiadać. Tworczośc jest przejawem określonego światoobrazu artysty. Pan Salomon zwrócił uwagę na niepokojący charakter obrazów śp. Pani Magdaleny. Gdyby nie dominujący obecnie w sztuce trend, o ktorym filozofka kultury, prof. Władysława Truchlińska, zresztą dobra znajoma prof. Władysława Stróżewskiego - może Pan slyszał - napisała tak: "współcześnie artyści wstydzą się tworzyć rzeczy piękne" - być może ktoś ze "środowiska" zwrocilby wcześniej uwagę, że za niezwykłymi, ale mrocznymi pracami Ofiary, w ktorych odzwierciedla się smutek i brak nadziei, może kryć się coś więcej niż chęć zdobycia uznania w światku sztuki, gdzie pierwsze skrzypce gra "profesora" Demko ze swoim waginatyzmem. Zresztą sama presja tego środowiska, ktore utożsamilo piękno z kiczem, i zastraszanie tych, którzy maja inne zdanie i może chcieliby tworzyć inaczej - ale się boją wszechwladnych tuzów opinii - również wymagałaby zastanowienia. Słyszałam, że jakiś artysta ze środowiska krakowskiego najpierw zgodził się wystawiać w Zamku Ujazdowskim kiedy jego dyrektorem był @PiotrBernatowi2 (też nie jestem jego fanką i obecnie mamy jeszcze pewna niezakonczoną dyskusję o "Namalować katolicyzm od nowa", ale to nie ma nic do rzeczy). Artysta wycofał się z tej współpracy twierdząc, że środowisko go wyautuje, jesli współpracę podejmie. Tak więc wolność artystyczna działa tylko w jedną stronę. Jest wolnoscią do brzydoty, mroku, śmierci, pogardy, kpiny, ironii. Jest wolnoscia przedstawiania tego, co w świecie najgorsze. Jest wolnoscia odbierania nadziei. Ale czasami moze to doprowadzić to tragedii, jesli wszystko w sztuce redukuje się do estetyki krytycznej czy konceptualnej, bo w pewnym momencie przestaje sie zauwazac rożnicę między prawdziwym problemem - znajdującym wyraz w sztuce, a koniunkturalnie podjęta stylistylistyką. A czasem - wygodną fasadą dla patologii, jak w przypadku Guillermo Vargasa, Habacuca, ktory psa pozbawionego wody, umierającego w galerii, przywiązanego na sznurku, nazwał dziełem. Sztuka jest wyrazem człowieka. Czasami bardzo cierpiącego, czasami głęboko zaburzonego. I właśnie często dyrektorzy MOCAKOW świata maja problem z dostrzeżeniem różnicy. @tomaszdidymos

"Prawdziwym źródłem zła jest pustka wywołana zanegowaniem obiektywnego dobra i piękna, którą w dowolny sposób wypełniają niczym nieskrępowane algorytmy", brak wspólnoty i prawdziwych relacji - dokładnie tak @MarcinOsowski2 .

Warto się zapoznać z analizą @JestemZielarzem. Szczególnie w kontekście mangowej koszulki mordercy.

Skończyła się epoka bezpieczeństwa. Kondolencje dla rodzin zabitych. Wielki szacunek dla policjanta, ktory unieszkodliwił mordercę. A my - nie mamy już czasu. Albo obronimy kraj, albo będziemy mieć takie obrazy już zawsze.

Boże Jedyny!

Bardzo nam obecnie takich lekcji polskości brakuje.

No nie!

Jak to jest, że za zachowanie się "jak trzeba", za pozostanie ludzkim, płaci się tak często straszliwą cenę? I jak to jest że taka osoba bajczęściej jest w swojej posrawie osamotniona? Rozmowa z biegłym z procesu Andrzeja Samsona. Bardzo trudna, ale jedynym sposobem na walkę z bagnem, które pochłania nie tylko nasz kraj, jest wyciągnięcie błota na światło dzienne. I tych, którzy na nie przyzwalają. I presja. Nieustanna presja. Wielki szacunek dla Pana Bieglego i wyrazy współczucia. Podziękowanie i szacunek dla Pani Edyty Krześniak za zrealizowany materiał i za odwagę. Bo przecież Ewa Żarska i Łukasz Litweka już nie żyją.

Dziękuję Panu za ten wpis - @RGwiazdowski. Dzięki niemu, ponad 19 lat później, kiedy państwo polskie zaczyna być coraz bardziej zagrożone w swoim istnieniu, dowiedziałam się o wyroku TK z 11 maja 2007 r., w którym Trybunał Konstytucyjny zniósł obowiązek składania oświadczeń lustracyjnych przez szerokie grupy zawodowe. Ten obowiązek, narzucony przez Ustawę wprowadzoną w 2006 r. przez PiS, LPR i Samoobronę - TK uznał za niezgodny z Konstytucją. Jak podpowiedział mi AI: "punkty orzeczenia TK, które zniosły obowiązek składania oświadczeń [...] to przede wszystkim: Punkt 41 sentencji wyroku – Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją art. 4 pkt 53 ustawy lustracyjnej, który definiował jako <organy bezpieczeństwa państwa> wszelkie komórki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, co automatycznie zmuszało do składania oświadczeń setki tysięcy pracowników urzędów państwowych niemających nic wspólnego z działalnością przestępczą czy ściśle tajnymi służbami (np. urzędników skarbowych, pracowników biur paszportowych czy PESEL). Punkt 29 sentencji wyroku – TK uznał za niekonstytucyjny obowiązek składania oświadczeń przez ogromną liczbę zawodów i stanowisk (naukowców, dziennikarzy, dyrektorów szkół, biegłych rewidentów). Argumentowano to tym, że ich funkcje nie wiążą się z realnym wpływem na bezpieczeństwo państwa czy z podejmowaniem decyzji o charakterze władczym, co czyniło powszechny nakaz lustracji nieproporcjonalnym i naruszającym prawo do prywatności". Funkcje pełnione przez nauczycieli, dziennikarzy, dyrektorów szkół nie mają wpływu - zdaniem ówczesnego TK - na bezpieczeństwo państwa?! Serio? Fakt współpracy z SB w czasie PRLu ma być sprawą prywatną? Wyrok Trybunału o sygnaturze K2/07 TK był orzeczony w 14-osobowym składzie: Jerzy Stępień – Przewodniczący Bohdan Zdziennicki – Sprawozdawca Maria Gintowt-Jankowicz Zdzisław Jarosz Adam Jamróz Marek Kotlinowski Teresa Liszcz Ewa Łętowska Marek Mazurkiewicz Janusz Niemcewicz Zbigniew Cieślak (w miejsce sędziego Mariana Grzybowskiego, który został wyłączony ze sprawy) Mirosław Wyrzykowski Janusz Trzciński Andrzej Rzepliński Jak podaje AI: "w przypadku wyroku K 2/07 sędziowie zgłaszali zdania odrębne z bardzo różnych, często przeciwstawnych powodów. Część sędziów (np. Teresa Liszcz czy Zbigniew Cieślak) uważała, że Trybunał poszedł za daleko i uchylił przepisy, które ich zdaniem były zgodne z Konstytucją. Z kolei inne zdania odrębne (np. prof. Ewy Łętowskiej) krytykowały wyrok za to, że... był zbyt łagodny i nie uchylił jeszcze większej liczby niekonstytucyjnych przepisów ustawy lustracyjnej". Lustracja. A w zasadzie jej brak. Wiele wskazuje na to, że to jest jądro dzisiejszego sporu o TK. Jądro, a może lepiej zatrute, magdalenkowe źródło prowizorycznego państwa, na którego czas trwania przypadło całe moje dotychczasowe dorosłe życie.

Wieczny odpoczynek raczej im dać, Panie, a Światłość Wiekuista niechaj im świeci. Niech odpoczywają w pokoju wiecznym. Amen I cześć ich pamięci!

...Polsko, nie daj się!

W tym pięknym, chociaż wygenerowanym przy pomocy AI filmiku, gdzie kobieta - wojowniczka - matka bierze dziecko w ochronę, tak, że nie musi się ono już bać, brakowało mi drugiego z rodziców, ojca, ktory chroni dziecko i chroni i wspiera matkę. Więc uzupełnilam, z pomocą AI, to, czego brakowało;) Dziecko to wspólna sprawa - i odpowiedzialność - obojga rodziców. Dziecko potrzebuje i mamy, i taty. Czy prawem czlowieka nie powinno być przypadkiem prawo do bezpieczeństwa, a może i do miłości - w sensie caritas - zamiast prawa do zabijania dziecka przez noszącą je w łonie kobietę? #if81 #lifeside #cywilizacjażycia

Trudno znaleźć inną nazwę niż układ. Taki, w ktorym jedni są wewnątrz - inni - na zewnątrz. A o położeniu jednych i drugich nie decydują żadne racjonalne i weryfikowalne przesłanki. Państwo miało przed takimi układami zamkniętymi chronić obywateli. Niestety wiele przemawia za tym, że samo w wielu punktach swojej struktury i swoich instytucji stało się takim układem.

"Obiekty towarzyszące" - kategoria zawarta w Uchwale Rady M. Mieroszowa LXX/392/2023 może być tu kluczem. AI zapytane o możliwe zależności między Uchwałą Rady M. Mieroszowa LXX/392/2023 a wywłaszczeniem ZOO: "W kontekście teorii o <wywłaszczeniu pod hotele> kluczowe są niuanse ekonomiczno-prawne, które mogą budzić niepokój obrońców ZOO: 1. Struktura własnościowa i przetargi: Gmina Mieroszów na bazie tego planu wydzielała i przeznaczała do sprzedaży mniejsze, sąsiadujące działki (będące własnością Gminy) w drodze przetargów nieograniczonych. Sam fakt, że grunt ma w planie wpisane <ZOO>, oznacza, że każdy, kto go kupi lub przejmie, musi prowadzić tam działalność zbieżną z ogrodem zoologicznym lub obiektami mu towarzyszącymi. 2. Kwestia <obiektów towarzyszących>: Szeroka definicja obiektów towarzyszących przy ogrodach zoologicznych często obejmuje infrastrukturę komercyjną – np. parkingi, gastronomię czy zaplecze noclegowe dla turystów. Teoria o przejęciu może więc zakładać scenariusz, w którym po odebraniu zwierząt i ewentualnym cofnięciu zezwolenia na prowadzenie ogrodu przez GDOŚ, podmiot trzeci mógłby próbować przejąć teren z przeznaczeniem pod usługi okołoturystyczne dopuszczone w planie. Podsumowując: sam tekst uchwały MPZP chroni funkcję ogrodu zoologicznego na tym terenie. Ewentualne zagrożenie utraty ziemi przez właściciela nie wynika bezpośrednio ze <złej zmiany w planie>, ale z mechanizmów administracyjno-prawnych (postępowanie GDOŚ o cofnięcie licencji na ZOO, koszty zabezpieczenia zwierząt generujące długi i ryzyko licytacji komorniczej majątku prywatnego)". Na tyle ciekawe, że wklejam. Link do całej Uchwały: bip.mieroszow.pl/artykul/uch… @konrad_krasuski @PiotrWalterRN @ZaklinaczLosiow

Nic dodać. Nic ująć.