Lensherr

Memecoin piyasası Wall Street'in 1920'lerini yaşıyor. Size bu piyasada dönen oyunun 100 yıllık geçmişini göstereceğim. 22 Ekim'de PumpFun'ın kurucularından Alon yeni bir memecoini tanıtan gönderiyi paylaştı. Coinin piyasa değeri dakikalar içinde 14 milyon dolardan 600 bin dolara indi. Ucuzdan alıp yükselişte satan cüzdanlar 385 bin dolardan fazla kazandı. Sonradan alanların elinde ise değerini kaybetmiş bir coin kaldı. ABD aynı oyunu 1920'lerde Wall Street'te gördü ve 1934'te yasakladı. Memecoinler bugün o yasağın dışında kalıyor. Hikaye Mart 1929'da New York'ta başlıyor. Bir grup zengin yatırımcı paralarını birleştirdi ve radyo şirketi RCA'nın hissesini topluca almaya başladı. Wall Street bu tür gruplara havuz diyordu. Alımlar fiyatı yükseltti, yükselen fiyat da halkın dikkatini çekti. Halk alırken grup elindeki hisseleri sattı. Bu iş 7 gün sürdü ve yaklaşık 5 milyon dolar kâr getirdi. En son alanların elinde ise değeri düşen hisseler kaldı. Halk bu hisselere neden bu kadar güveniyordu? Çünkü bu gruplar, hisseleri övmeleri için bazı finans gazetecilerine para veriyordu. Okuyucunun yorum sandığı yazı, aslında parası ödenmiş bir reklamdı. 1929 çöküşünden sonra ABD Senatosu bu düzeni 2 yıl boyunca araştırdı. 1934'te çıkan yasa bu oyunu yasakladı ve piyasa denetleyicisi SEC'i kurdu. Aradan yaklaşık 100 yıl geçti ve aynı oyun bu kez cebimizdeki telefona taşındı. 1929'da bir havuz kurmak için zengin bir grup ve para verilen gazeteciler gerekiyordu. PumpFun'da ise bir coin birkaç saniyede çıkıyor. Fiyat her alımla yükseldiği için en ucuz fiyat, coini ilk alanlara kalıyor. 1929'daki havuz 4 adımla para kazanıyordu. Şimdi bu 4 adımın PumpFun'daki halini sırayla göstereceğim. Birinci adım. Coini çıkaran geliştirici, ilk alımı kendi cüzdanlarıyla yapıyor. Bir veri şirketi ekimde 8 milyondan fazla PumpFun coinini inceledi. Coinlerin %21'inde geliştiricinin kendi cüzdanları, coin piyasaya çıktığı anda alım yapmıştı. Geliştiriciler ve bu cüzdanlar 8 ayda en az 579 milyon dolar kâr etti. Bu, günde ortalama 2 milyon dolardan fazla demek. Bir konserin biletleri satışa çıkıyor ve ilk saniyede bir kısmını organizatörün kendi adamları en ucuz fiyattan alıyor. Sonra aynı biletleri size pahalıya satıyorlar. İkinci adım. Coini influencer'lar tanıtıyor. PumpFun'dan önce bir influencer memecoini alır ve topluluğuyla birlikte elinde tutardı. Coin yükselirse ikisi de kazanırdı. PumpFun'da ise bazı influencer'lar coini topluluktan önce alıp topluluğa satıyor. Ekimde yapılan bir zincir üstü analiz, bu influencer'lardan birinin tanıttığı 49 coini inceledi. Bu kişiye bağlı cüzdanlar coinleri paylaşımdan önce alıyordu ve paylaşımdan ortalama 3 dakika sonra satmaya başlıyordu. Analize göre bu influencer'ın tahmini kazancı 125 bin dolar. Üçüncü adım. Kazançlar olduğundan büyük gösteriliyor. Bir cüzdan 4 bin doları 57 dakikada 4.9 milyon dolara çevirmiş görünüyordu. Oysa alımların neredeyse tamamını, bu cüzdanın son 2 günde 1.4 milyon dolar gönderdiği bir alıcı yapmıştı. Veri şirketi 100 bin doları geçen 3170 büyük kazancı inceledi. Her 100 dolarlık kazancın sadece 26 doları gerçek alım satımdan geldi. Kalanın büyük kısmı, bedava gelen tokenlerden ve kişinin kendi cüzdanları arasındaki alım satımdan çıktı. Bu görüntü yeni takipçi çekebilir. Dördüncü adım. Fiyat yükselince ilk alanlar coini yeni gelenlere satıyor. Coinlerin %65'inde geliştirici ilk satışını 1 dakika içinde yapıyor. Her 5 PumpFun coininden yaklaşık 4'ü de ilk günden sonra hiç işlem görmüyor. Bu ay aynı 4 adımın izleri PumpFun'ın kendi kampanyasında da görüldü. PumpFun bu kampanyayı trader Kimchi ile yürüttü. İlk gece KIMCHI adında bir coin çıktı ve coini oluşturan cüzdan arzın %79'unu yaklaşık 9 bin dolara aldı. Bu cüzdan 1 dakika içinde arzın %75'ini, platformda Kimchi adıyla görünen cüzdana gönderdi. Coindeki her işlemden coini çıkarana giden pay da kalıcı olarak bu cüzdana bağlandı. Alon, Kimchi'yi ünlüye dönüşen ilk trader olarak tanıttı. Platform, Kimchi'nin TRUMP coininden 40 milyon dolardan fazla kazandığını söyledi. Zincir üstü verilere göre doğrulanabilen kazanç yaklaşık 6 milyon dolar. Birbirine bağlı 3 cüzdan KIMCHI coininden 9 dakikada yaklaşık 104 bin dolar kazandı. Coini oluşturan cüzdan da yaklaşık 26 bin dolar kâr etti. Girişteki coin ise 2 gün sonra, 22 Ekim'de Kimchi'nin hesabından paylaşıldı. Sonra Alon paylaşımı geri aldı, Kimchi de gönderiyi silip PumpFun'ı profilinden çıkardı. PumpFun bu konuda açıklama yapmadı. Peki bu oyunda kaybeden kim? Çoğu zaman sen. PumpFun'da coin alıyorsan ya da sürekli bu coinleri paylaşan bir influencer'ı takip ediyorsan, bu sistem senin kaybetmen üzerine kurulmuş gibi işliyor. O paylaşımı görünce erken davrandığını sanıyorsun. Oysa paylaşımdan önce alanlar coini en ucuz fiyattan almış oluyor. Son aylık veriye göre PumpFun coinlerinde işlem yapan her 10 cüzdandan yaklaşık 7'si zararda. Kârda olanların 10'da 9'u ise 500 dolardan az kazandı. Kim kazanırsa kazansın, PumpFun her alım ve satıştan payını alıyor. 1934 yasası bugün memecoin alanları neden korumuyor? SEC Şubat 2025'te memecoinlerin genelde menkul kıymet sayılmadığını açıkladı. Yani bu coinleri alan biri, 1934 yasasının hisse alanlara verdiği korumanın dışında kalıyor. 1929 ile bugün arasında bir fark daha var. RCA havuzu işini 7 günde bitirmişti. PumpFun coinlerinin yarısında ise son işlem, ilk işlemden yaklaşık 3 dakika sonra geliyor. 1929'un 1 haftası bugün 3 dakikaya indi. The Economist'in 1800'lerdeki editörü Walter Bagehot 1873'te şöyle yazmıştı. İnsanlar en mutlu oldukları anda en kolay inanırlar. Bir ihbarcının ortaya çıkardığı yaklaşık 5000 iç yazışmadan birinde Alon da, çoğu kişi kaybetse bile insanların daha mutlu olacağını yazmıştı.