په ملګرو ملتونو کې د ایرلنډ مرستیالې دایمي استازې نوالا ني مویرکیرتیګ ویلي، په افغانستان کې د ښځو او نجونو حقونه په سیستماتیک ډول تر پښو لاندې کېږي او نړیواله ټولنه باید د افغان ښځینه مشرانو غږ واوري او ملاتړ یې وکړي. نوموړې دا څرګندونې د «ښځو، سولې او امنیت» اوونۍ د پیل په مناسبت، په افغانستان کې د اصولي تعامل تر سرلیک لاندې یوې غونډې ته کړې دي. مویرکیرتیګ له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې په اوسني وضعیت کې د افغان ښځو د بنسټیزو حقونو ملاتړ ته لومړیتوب ورکړي. د هغې په وینا، د ښځو، سولې او امنیت اوونۍ یو مهم فرصت دی، څو نړیواله ټولنه د افغان ښځو له ستونزو او حقونو سره په ژوره توګه اشنا شي. د ایرلنډ دې ډیپلوماټې ویلي، دغه اوونۍ نړیوالې ټولنې ته زمینه برابروي، چې د افغان ښځینه مشرانو او فعالانو خبرې واوري او له هغوی ملاتړ وکړي. هغې ټینګار کړی، چې د افغان ښځینه مشرانو او فعالانو نظرونه اورېدل د افغانستان له واکمنو سره د نړیوالې ټولنې د اصولي تعامل د تګلارې او چوکاټ په ټاکلو کې مهم رول لري. د نوموړې په باور، د ښځو له ګډون او ونډې پرته په افغانستان کې تعامل او پرمختګ ناشونی دی. ایرلنډ تر دې مخکې هم د افغان ښځو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې او د هغوی د حقونو پر ملاتړ یې ټینګار کړی دی.

نوالا نی مویرکیرتیگ، معاون نماینده دایمی ایرلند در سازمان ملل متحد، گفته است که حقوق زنان و دختران در افغانستان به‌گونه نظام‌مند نقض می‌شود و جامعه جهانی باید صدای رهبران زن افغان را بشنود و از آنان حمایت کند. او این اظهارات را در آغاز هفته «زنان، صلح و امنیت» و در نشست «تعامل اصولی در افغانستان» بیان کرده است. مویرکیرتیگ از جامعه جهانی خواسته است که در شرایط کنونی، حمایت از حقوق اساسی زنان افغان را در اولویت قرار دهد. به گفته او، هفته زنان، صلح و امنیت فرصت مهمی فراهم می‌کند تا جامعه جهانی درباره مشکلات و حقوق زنان افغان بحث‌های گسترده‌تری داشته باشد. این دیپلمات ایرلندی گفته است که این هفته فرصتی برای جامعه جهانی است تا به سخنان رهبران زن و فعالان افغان گوش دهد و از آنان حمایت کند. او تأکید کرده است که شنیدن دیدگاه‌های رهبران زن و فعالان افغان می‌تواند در تعیین سیاست و چارچوب تعامل اصولی جامعه جهانی با حاکمیت کنونی افغانستان نقش مهمی داشته باشد. به باور او، بدون مشارکت و نقش‌آفرینی زنان، تعامل و پیشرفت در افغانستان امکان‌پذیر نیست. ایرلند پیش از این نیز درباره وضعیت زنان افغان ابراز نگرانی کرده و بر حمایت از حقوق آنان تأکید کرده است.

شبکه مشارکت سیاسی زنان افغانستان به مناسبت روز جهانی «مراقبت و حمایت»، درباره نقض حقوق اساسی زنان، دختران و کودکان افغان ابراز نگرانی کرده و از جامعه جهانی خواسته است برای حفاظت و حمایت از آنان، اقدامات فوری و مؤثر انجام دهد. این شبکه روز سه‌شنبه، پنجم عقرب، در اعلامیه‌ای اعتراضی گفته است که زنان و دختران در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، به‌گونه نظام‌مند از آموزش، کار، مشارکت اجتماعی و آزادی‌های اساسی محروم شده‌اند. در این اعلامیه آمده است که کودکان و نوجوانان نیز با خشونت، سوءاستفاده، ازدواج‌های اجباری و زیر سن قانونی و انواع بدرفتاری روبه‌رو هستند. شبکه مشارکت سیاسی زنان افغانستان همچنین درباره احتمال بدرفتاری با نوجوانان در مراکز درمان معتادان و نقض حقوق آنان ابراز نگرانی کرده است. این شبکه خواستار نظارت مستقل، تحقیقات بی‌طرفانه و پاسخ‌گو ساختن عاملان شده، اما شواهد مشخصی برای اثبات ادعاهای خود ارائه نکرده است. در این اعلامیه تأکید شده است که محروم‌کردن زنان از حقوق انسانی و اعمال خشونت و بدرفتاری با کودکان، به هیچ وجه قابل توجیه نیست. به گفته این شبکه، سکوت و بی‌عملی جامعه جهانی، حمایت از قربانیان را تضعیف می‌کند و زمینه عادی‌شدن نقض حقوق بشر را فراهم می‌سازد. شبکه مشارکت سیاسی زنان افغانستان از سازمان ملل متحد، دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی خواسته است حمایت از زنان و کودکان افغان را در اولویت قرار دهند، روندهای نظارت مستقل و پاسخ‌گویی را تقویت کنند و دسترسی قربانیان به عدالت و خدمات حمایتی را تضمین کنند. زنان معترض همچنین خواستار خودداری از تعاملاتی شده‌اند که به مشروعیت سیاسی طالبان کمک می‌کند. آنان تأکید کرده‌اند که هرگونه تعامل با طالبان باید به رعایت معیارهای روشن و قابل ارزیابی در زمینه حقوق بشر و حقوق زنان و کودکان مشروط باشد. این شبکه گفته است که روز جهانی «مراقبت و حمایت»، که در ۲۹ اکتوبر برگزار می‌شود، نباید تنها جنبه نمادین داشته باشد، بلکه باید به اقداماتی عملی در برابر تبعیض، خشونت و بی‌کیفرماندن عاملان نقض حقوق تبدیل شود.

د افغان ښځو د سیاسي مشارکت شبکې د «پاملرنې او ملاتړ» نړیوالې ورځې په مناسبت، د افغان ښځو، نجونو او ماشومانو د حقونو د سرغړونو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي، چې د هغوی د خوندیتوب او ملاتړ لپاره بېړني او اغېزناک اقدامات وکړي. یادې شبکې د سې‌شنبې په ورځ، د لړم په پنځمه، په یوې اعتراضي اعلامیه کې ویلي، چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې ښځې او نجونې له زده‌کړو، کار، ټولنیز ګډون او بنسټیزو ازادیو څخه په منظم ډول محرومې شوې دي. په اعلامیه کې راغلي، چې ماشومان او تنکي ځوانان هم له تاوتریخوالي، ناوړه ګټې اخیستنې، جبري او کم‌عمره ودونو او د ناسم چلند له بېلابېلو بڼو سره مخ دي. شبکې د معتادینو د درملنې په مرکزونو کې له تنکیو ځوانانو سره د احتمالي ناوړه چلند او د هغوی د حقونو د سرغړونو په اړه هم اندېښنه ښودلې ده. دغې شبکې د دغو مواردو د روښانولو لپاره د خپلواکې څارنې، بې‌پرې څېړنو او د عاملانو د حساب ورکونې غوښتنه کړې، خو د خپلو ادعاوو په اړه یې مشخص شواهد نه دي وړاندې کړي. په اعلامیه کې ټینګار شوی، چې د ښځو له انساني حقونو محرومول او له ماشومانو سره تاوتریخوالی او ناوړه چلند د توجیه وړ نه دي. د شبکې په وینا، د نړیوالې ټولنې چوپتیا او بې‌عملي د قربانیانو ملاتړ کمزوری کوي او د بشري حقونو د سرغړونو د عادي کېدو لامل کېږي. د افغان ښځو د سیاسي مشارکت شبکې له ملګرو ملتونو، دولتونو او نړیوالو بنسټونو غوښتي، چې د افغان ښځو او ماشومانو ملاتړ ته لومړیتوب ورکړي، د خپلواکې څارنې او حساب ورکونې بهیرونه پیاوړي کړي او عدالت او مرستندویه خدمتونو ته د قربانیانو لاسرسی تضمین کړي. معترضو مېرمنو همداراز غوښتي، چې له هغو تعاملاتو ډډه وشي چې د طالبانو سیاسي مشروعیت پیاوړی کوي. دوی ټینګار کړی، چې له طالبانو سره هر ډول تعامل باید د بشري حقونو او د ښځو او ماشومانو د حقونو د رعایت له روښانه او ارزونې وړ معیارونو سره مشروط وي. دې شبکې ویلي، چې د «پاملرنې او ملاتړ» نړیواله ورځ، چې د اکتوبر په ۲۹مه لمانځل کېږي، باید یوازې سمبولیکه ورځ نه وي، بلکې د تبعیض، تاوتریخوالي او د سرغړونو د عاملانو د بې‌سزا پاتې کېدو پر وړاندې په عملي اقداماتو بدله شي.

در ولسوالی شیرزاد ولایت ننگرهار، انفجار یک مرمی قدیمی و منفجرنشده جان یک کودک ۱۲ ساله را گرفت. دفتر رسانه‌ای والی طالبان در ننگرهار در اعلامیه‌ای گفته است که این رویداد عصر روز یک‌شنبه، سوم عقرب، در منطقه گندمک ولسوالی شیرزاد رخ داده است. بر اساس این اعلامیه، این کودک که همت نام داشت، هنگام بازی با مرمی، بر اثر انفجار آن جان باخت. دفتر رسانه‌ای والی طالبان گفته است که به خانواده این کودک رسیدگی خواهد شد. همه‌ساله در افغانستان ده‌ها نفر، به‌ویژه کودکان، بر اثر انفجار ماین‌ها و مواد منفجرنشده باقی‌مانده از جنگ‌ها جان خود را از دست می‌دهند. دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) پیش از این اعلام کرده بود که ۷۸ درصد قربانیان رویدادهای ناشی از مواد انفجاری در افغانستان کودکان هستند. به گفته این دفتر، مواد منفجرنشده همچنان تهدیدی جدی برای مردم، به‌ویژه کودکان، به شمار می‌روند.

د ننګرهار په شېرزاد ولسوالۍ کې د یوې پخوانۍ ناچاودې مرمۍ د چاودنې له امله یو ۱۲ کلن ماشوم وژل شوی دی. په ننګرهار کې د طالبانو د والي رسنیز دفتر په یوه اعلامیه کې ویلي، چې دا پېښه د یکشنبې په مازیګر، د لړم په درېیمه، د شېرزاد ولسوالۍ په ګندمک سیمه کې رامنځته شوې ده. د اعلامیې له مخې، ماشوم چې همت نومېده، هغه مهال د مرمۍ د چاودنې ښکار شو، چې ورسره یې لوبې کولې. د طالبانو د والي رسنیز دفتر ویلي، چې د ماشوم له کورنۍ سره به مرسته او پاملرنه وشي. په افغانستان کې هر کال لسګونه کسان، په ځانګړي ډول ماشومان، د جګړو له دورې څخه د پاتې ماینونو او ناچاودېدونکو توکو د چاودنو له امله خپل ژوند له لاسه ورکوي. د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) تر دې مخکې ویلي وو، چې په افغانستان کې د چاودېدونکو توکو د پېښو ۷۸ سلنه قربانیان ماشومان دي. د دې دفتر په وینا، ناچاودېدونکي توکي لا هم د خلکو، په ځانګړي ډول ماشومانو، لپاره جدي خطر دی.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وايي، پر ښځینه کارکوونکو محدودیتونه او د مرستندویه ادارو په چارو کې لاسوهنې په افغانستان کې اړمنو خلکو ته د بشري مرستو رسولو بهیر ټکنی کوي. اوچا د یکشنبې په ورځ، د لړم په درېیمه، په خپل راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د بشري مرستو شریکانو د سپټمبر په میاشت کې د مرستو د رسولو پر وړاندې د خنډونو ۳۰ پېښې ثبت کړې دي. د راپور له مخې، د دغو پېښو شمېر د اګست میاشتې په پرتله ۲۷ سلنه کم شوی، خو اوچا ټینګار کړی چې دا کموالی د وضعیت د ښه‌والي معنا نه لري، ځکه ښايي ځینې پېښې نه وي راپور شوې. اوچا ویلي، له ثبت شویو پېښو څخه ۱۸ یې د بشري مرستو په چارو کې له لاسوهنو سره تړاو لري او څلور نورې د چاپېریالي او فزیکي شرایطو له امله رامنځته شوې دي. د دغه دفتر په وینا، پوځي عملیات، روانې جګړې، د بشري مرستو پر کارکوونکو تاوتریخوالی او د مرستندویه ادارو د کارکوونکو نیول هم د مرستو د رسولو پر وړاندې خنډونه جوړوي. اوچا زیاته کړې، چې د افغانستان په څلورو ولسوالیو کې بشري مرستو ته لاسرسی له سختو محدودیتونو سره مخ دی. دغه دفتر همدارنګه ویلي، چې اداري او پروګرامي لاسوهنې، د ښځینه مرستندویو کارکوونکو پر فعالیتونو محدودیتونه او د مرستو پر ترلاسه کوونکو لګول شوي بندیزونه د بشري مرستو پر بهیر منفي اغېز کوي.

دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) می‌گوید، محدودیت بر فعالیت کارمندان زن و مداخله در کار نهادهای امدادرسان، روند رساندن کمک‌های بشردوستانه به افراد نیازمند در افغانستان را با مشکل روبه‌رو می‌کند. اوچا روز یک‌شنبه، سوم عقرب، در گزارشی اعلام کرده است که شرکای بشردوستانه این سازمان در افغانستان، در ماه سپتامبر ۳۰ مورد از موانع دسترسی به کمک‌های بشردوستانه را ثبت کرده‌اند. بر اساس این گزارش، شمار این رویدادها در مقایسه با ماه آگست ۲۷ درصد کاهش یافته است؛ اما اوچا تأکید کرده که کاهش موارد ثبت‌شده لزوماً به معنای بهترشدن وضعیت نیست، زیرا ممکن است برخی رویدادها گزارش نشده باشند. به گفته اوچا، ۱۸ مورد از رویدادهای ثبت‌شده با مداخله در فعالیت‌های بشردوستانه ارتباط داشته و چهار مورد دیگر در نتیجه شرایط محیطی و فیزیکی رخ داده‌اند. این دفتر افزوده است که عملیات نظامی، ادامه درگیری‌ها، خشونت علیه کارکنان بشردوستانه و بازداشت کارمندان نهادهای امدادرسان نیز مانع رساندن کمک‌ها و اجرای فعالیت‌های بشردوستانه می‌شوند. اوچا گفته است که دسترسی به کمک‌های بشردوستانه در چهار ولسوالی افغانستان با محدودیت‌های شدید روبه‌رو است. این نهاد همچنین تأکید کرده است که مداخله‌های اداری و برنامه‌ای، محدودیت بر فعالیت کارمندان زن نهادهای امدادرسان و وضع محدودیت بر دریافت‌کنندگان کمک‌ها، روند کمک‌رسانی بشردوستانه در افغانستان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

نازنین ولی، پژوهشگر اهل افغانستان، موفق به دریافت جایزه ممتاز مکتب تجارت روم (Rome Business School) برای ادامه تحصیل در رشته هوش مصنوعی شده است. او این دستاورد علمی را به زنان و دختران افغانستان تقدیم کرده است. خانم ولی پیش از این نیز بورسیه کامل تحصیلی از سفارت ایالات متحده امریکا در افغانستان دریافت کرده بود. او با استفاده از این فرصت، در رشته روان‌شناسی در دانشگاه امریکایی آسیای مرکزی و بارد کالج تحصیل کرد و دیپلوم افتخاری به دست آورد. این پژوهشگر بر حق آموزش زنان و دختران تأکید کرده و گفته است که آنان، با وجود تبعیض و موانع فراوان، استعداد و توانایی بالایی دارند و در صورت دسترسی به فرصت‌های برابر می‌توانند در عرصه‌های علمی و فناوری دستاوردهای چشمگیری داشته باشند. این موفقیت در حالی به دست آمده است که طالبان پس از بازگشت به قدرت، آموزش و تحصیلات عالی را به روی دختران بسته‌اند. همچنین، دختران از آموزش در انستیتوت‌های طبی محروم شده‌اند؛ این در حالی است که بخش صحت افغانستان با کمبود نیروی متخصص روبه‌رو است. محدودیت‌های طالبان بر زندگی زنان، از جمله ممنوعیت کار در شماری از نهادها، رفتن به باشگاه‌های ورزشی و حمام‌های عمومی و سفر بدون محرم، نیز ادامه دارد. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر ممنوعیت‌های آموزشی ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

د اروپايي ټولنې د ملکي خوندیتوب او بشري مرستو ادارې ویلي، چې په افغانستان کې د دې ټولنې په مالي ملاتړ ۵۲۵۰ ماشومانو ته د زده‌کړو فرصت برابر شوی، خو لا هم میلیونونه ماشومان له تعلیمه بې‌برخې دي. د یادې ادارې په وینا، د اروپايي ټولنې په مالي مرسته د «پیپل اِن نیډ» موسسې او د هغې د همکارې ادارې «سادا» له خوا د ټولنې پر بنسټ ۱۵۰ ښوونیز ټولګي جوړ شوي دي. دغه ټولګي په هغو سیمو کې فعال شوي، چې ماشومان، په ځانګړي ډول نجونې، رسمي ښوونځیو ته محدود لاسرسی لري یا له تعلیمي خدمتونو بې‌برخې دي. د اروپايي ټولنې د بشري مرستو ادارې ویلي، د ټولنې پر بنسټ ښوونیز پروګرامونه د هغو ماشومانو لپاره مهم بدیل دی، چې د بې‌وزلۍ، واټن او نورو خنډونو له امله ښوونځیو ته نه شي تلای. افغانستان لا هم له تعلیمي بحران سره مخ دی او میلیونونه ماشومان، په ځانګړي ډول نجونې، د زده‌کړو له کافي فرصتونو بې‌برخې دي.

اداره حفاظت مدنی و کمک‌های بشردوستانه اتحادیه اروپا اعلام کرده است که با حمایت مالی این اتحادیه، زمینه آموزش برای ۵۲۵۰ کودک در افغانستان فراهم شده است؛ با این حال، هنوز میلیون‌ها کودک از آموزش محروم‌اند. به گفته این اداره، با حمایت مالی اتحادیه اروپا، سازمان «پیپل اِن نید» و نهاد همکار آن «سادا»، ۱۵۰ صنف آموزشی مبتنی بر جامعه ایجاد کرده‌اند. این صنف‌ها در مناطقی فعال شده‌اند که کودکان، به‌ویژه دختران، به مکاتب رسمی دسترسی محدودی دارند یا از خدمات آموزشی محروم‌اند. اداره کمک‌های بشردوستانه اتحادیه اروپا گفته است که آموزش مبتنی بر جامعه، بدیلی مهم برای کودکانی به شمار می‌رود که به دلیل فقر، فاصله جغرافیایی یا موانع دیگر نمی‌توانند به مکتب بروند. افغانستان همچنان با بحران جدی آموزشی روبه‌رو است و میلیون‌ها کودک، به‌ویژه دختران، از فرصت‌های کافی برای آموزش محروم‌اند.

د جرمني د دویچه ویله د راپور له مخې، د امریکا حکومت د افغانستان د امریکايي پوهنتون مالي ملاتړ بند کړی؛ هغه پوهنتون چې د طالبانو تر بیا واکمنېدو وروسته د افغان نجونو او ښځو لپاره د لوړو زده‌کړو له محدودو پاتې فرصتونو څخه ګڼل کېږي. د «لیلا» په مستعار نوم یوې افغانې محصلې ویلي، د مرستو د بندېدو خبر یې د شپې په برېښنالیک کې ولید او له هماغه وخته یې د خپل راتلونکي په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي. نوموړې له تېرو پنځو کلونو راهیسې د زده‌کړو د دوام لپاره له ګڼو ستونزو سره مخ شوې ده. لیلا د سیاسي علومو او نړیوالو اړیکو محصله ده او د یاد پوهنتون د شاوخوا زرو محصلانو له ډلې ده، چې نږدې درې پر څلورمه برخه یې ښځې دي. هغې ویلي، په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو تر بیا واکمنېدو مخکې یې په کابل کې په بل پوهنتون کې زده‌کړې کولې او یوازې دوه ازموینې ورته پاتې وې. خو د ۲۰۲۲ کال په ډسمبر کې پر ښځو د پوهنتوني زده‌کړو له بندیز وروسته یې تحصیل نیمګړی پاتې شو. وروسته یې د افغانستان په امریکايي پوهنتون کې بورس ترلاسه کړ او خپلې زده‌کړې یې بېرته پیل کړې. د راپور له مخې، د پوهنتون ودانۍ د طالبانو تر واک لاندې ده، خو محصلان د انلاین پروګرامونو له لارې زده‌کړې کوي. لیلا وايي، د امنیتي اندېښنو له امله ډېرې محصلانې مستعار نومونه کاروي او د انلاین درسونو پر مهال خپلې کمرې نه فعالوي. نوموړې زیاته کړې، چې د خپلو ټولګیوالو یوازې غږونه پېژني. لیلا ویلي، د طالبانو له واکمنېدو راهیسې د ګواښونو او فشارونو وېره ورسره ده. د هغې په وینا، د طالبانو چارواکي څو ځله د دوی کور ته ورغلي او د کورنۍ توکي یې پلټلي دي. سره له دې، هغې خپلې زده‌کړې روانې ساتلې، ځکه دا یې د فراغت یوازینۍ لاره بلله. د راپور له مخې، د امریکا حکومت د پوهنتون د مالي حساب ورکونې او شفافیت ستونزې د مرستو د بندولو لامل بللی دی. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت دویچه ویله ته ویلي، چې پوهنتون د امریکايي مالیه ورکوونکو د پیسو په لګښت کې له تکراري ستونزو سره مخ و. که څه هم پوهنتون نور تمویل کوونکي هم لري، خو امریکا د کلونو لپاره د دې ادارې تر ټولو لوی تمویلونکی و. د راپور له مخې، په ۲۰۱۸ کال کې امریکا د پوهنتون نږدې ۹۰ سلنه لګښتونه ورکول. د امریکا له لوري د ۲۵ میلیونه ډالرو مرستې نه ورکولو د پوهنتون مالي راتلونکی له جدي ناڅرګندتیا سره مخ کړی دی. که څه هم امریکايي چارواکي وايي، پوهنتون کولای شي نور تمویل کوونکي پیدا کړي، خو محصلان او استادان یې د راتلونکي په اړه اندېښمن دي. لیلا وايي، د مرستو له بندېدو وروسته یې هیله او انګېزه کمه شوې ده. هغې ویلي، کله چې درس ته چمتو کېږي، له ځان سره فکر کوي چې ښايي نور د زده‌کړو فرصت ونه لري. نوموړې زیاته کړې، تمه یې لرله چې کلونه مخکې به فارغه شوې وای، د ټولنې د پرمختګ لپاره به یې کار کاوه او ښايي په بهر کې به یې د ماسټرۍ زده‌کړې هم کړې وای؛ خو اوس نه پوهېږي چې په راتلونکو پنځو یا لسو کلونو کې به ورته د زده‌کړو او پرمختګ کوم فرصت پاتې وي که نه.

به گزارش دویچه‌وله آلمان، حکومت امریکا حمایت مالی خود از دانشگاه امریکایی افغانستان را متوقف کرده است؛ دانشگاهی که پس از بازگشت طالبان به قدرت، یکی از معدود فرصت‌های باقی‌مانده برای تحصیلات عالی زنان و دختران افغان به شمار می‌رود. یک دانشجوی افغان با نام مستعار «لیلا» گفته است که خبر قطع کمک‌ها را شب‌هنگام در ایمیل خود دید و از آن زمان نگرانی‌اش درباره آینده افزایش یافت. او در پنج سال گذشته برای ادامه تحصیل با مشکلات زیادی روبه‌رو بوده است. لیلا دانشجوی علوم سیاسی و روابط بین‌الملل است و در میان حدود هزار دانشجوی این دانشگاه قرار دارد که نزدیک به سه‌چهارم آنان را زنان تشکیل می‌دهند. او گفته است که پیش از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، در دانشگاه دیگری در کابل درس می‌خواند و تنها دو امتحان تا پایان تحصیلش باقی مانده بود. اما پس از ممنوعیت تحصیلات دانشگاهی زنان در دسامبر ۲۰۲۲، نتوانست درس‌هایش را تکمیل کند. او بعداً بورسیه دانشگاه امریکایی افغانستان را به دست آورد و تحصیلات خود را از سر گرفت. به گزارش دویچه‌وله، ساختمان دانشگاه اکنون تحت کنترل طالبان است، اما دانشجویان از طریق برنامه‌های آنلاین به تحصیل ادامه می‌دهند. لیلا گفته است که به دلیل نگرانی‌های امنیتی، بسیاری از دانشجویان دختر با نام مستعار درس می‌خوانند و هنگام شرکت در صنف‌های آنلاین، کمره‌های خود را روشن نمی‌کنند. او افزوده است که تنها صدای هم‌صنفی‌هایش را می‌شناسد. لیلا گفته است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، همواره از تهدید و فشار نگران بوده است. به گفته او، مقام‌های طالبان چندین بار به خانه خانواده‌اش رفته و وسایل خانه را تلاشی کرده‌اند. با این حال، او به تحصیل ادامه داده، زیرا آن را تنها راه فارغ‌شدن می‌دانسته است. بر اساس این گزارش، حکومت امریکا دلیل توقف کمک‌های مالی به دانشگاه را مشکلات مربوط به شفافیت و حساب‌دهی مالی عنوان کرده است. وزارت خارجه امریکا به دویچه‌وله گفته که این دانشگاه در مصرف پول مالیه‌دهندگان امریکایی با مشکلات تکراری روبه‌رو بوده است. هرچند دانشگاه منابع مالی دیگری نیز دارد، امریکا در سال‌های گذشته بزرگ‌ترین تمویل‌کننده آن بوده است. طبق گزارش، این کشور در سال ۲۰۱۸ نزدیک به ۹۰ درصد هزینه‌های دانشگاه را تأمین می‌کرد. تأمین‌نشدن کمک ۲۵ میلیون دالری امریکا، آینده مالی دانشگاه را با ابهام جدی روبه‌رو کرده است. با آن‌که مقام‌های امریکایی گفته‌اند دانشگاه می‌تواند تمویل‌کنندگان دیگری پیدا کند، دانشجویان و استادان درباره آینده نگران‌اند. لیلا گفته است که پس از قطع کمک‌ها، امید و انگیزه‌اش را تا حد زیادی از دست داده است. او افزوده که هر بار برای درس آماده می‌شود، با خود فکر می‌کند که شاید دیگر فرصتی برای ادامه تحصیل نداشته باشد. او گفته است که انتظار داشت سال‌ها پیش فارغ می‌شد، برای پیشرفت جامعه کار می‌کرد و شاید در خارج از کشور تحصیلات ماستری را ادامه می‌داد؛ اما اکنون نمی‌داند که در پنج یا ده سال آینده، فرصتی برای تحصیل و پیشرفت خواهد داشت یا نه.

د افغانستان انټرنېشنل خبریالې مریم رحمتي، چې د ملګرو ملتونو د خبریالانو ټولنې د ۲۰۲۶ کال افتخاري جایزه یې ګټلې، وايي چې د دې جایزې ویاړ د ټولو افغان ښځو او نجونو دی. رحمتي د «ریکاردو اورتګا یاد» جایزه د ملګرو ملتونو اړوند خبرونو او فعالیتونو د پوښښ په برخه کې د خپلې خبریالۍ له امله ترلاسه کړې ده. نوموړې د ملګرو ملتونو له مرکزه د افغانستان د بشري حقونو او د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو په اړه راپورونه چمتو کوي. هغې ویلي، تل یې هڅه کړې چې په خپلو راپورونو کې د ښځو او د بشري حقونو د سرغړونو د قربانیانو غږ منعکس کړي. رحمتي د جایزې له ترلاسه کولو وروسته د خوښۍ او خپګان ګډ احساس څرګند کړی او ویلي یې دي، چې په داسې حال کې دا جایزه ترلاسه کوي چې افغان ښځې د طالبانو د محدودیتونو له امله له خپلو اساسي حقونو او ازادیو محرومې دي، خو نوموړې د کار او بیان ازادي لري. هغې زیاته کړې، چې د طالبانو د واکمنۍ په لومړۍ دوره کې له هغو سلو نجونو څخه یوه وه، چې په پټه یې تر شپږم ټولګي پورې زده‌کړې کړې وې. مریم رحمتي دا جایزه هغو افغان ښځو او نجونو ته ډالۍ کړې، چې د محدودیتونو له امله خپل غږ نه شي پورته کولای. هغه لومړنۍ افغان خبریاله بلل شوې چې په ۲۰۲۶ کال کې یې د ملګرو ملتونو د خبریالانو ټولنې دا جایزه ترلاسه کړې ده. ټاکل شوې د جایزې د ورکړې مراسم په راتلونکو ورځو کې د ملګرو ملتونو په مرکزي دفتر کې د دې سازمان د سرمنشي په ګډون ترسره شي.

مریم رحمتی، خبرنگار شبکه افغانستان اینترنشنال، که جایزه افتخاری سال ۲۰۲۶ انجمن خبرنگاران سازمان ملل متحد را به دست آورده است، می‌گوید افتخار این جایزه متعلق به همه زنان و دختران افغانستان است. رحمتی جایزه یادبود «ریکاردو اورتگا» را به دلیل فعالیت‌های خبرنگاری و پوشش رویدادها و موضوعات مرتبط با سازمان ملل دریافت کرده است. او از مقر این سازمان، درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان و محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان گزارش تهیه می‌کند. او گفته است که همواره تلاش کرده در گزارش‌هایش صدای زنان و قربانیان نقض حقوق بشر را بازتاب دهد. رحمتی پس از دریافت این جایزه از احساس هم‌زمان شادی و اندوه سخن گفته است؛ زیرا به گفته او، در حالی این جایزه را دریافت می‌کند که زنان افغان به دلیل محدودیت‌های طالبان از حقوق اساسی و آزادی‌های خود محروم‌اند، اما او از آزادی کار و بیان برخوردار است. او همچنین گفته است که در نخستین دوره حاکمیت طالبان، یکی از صد دختری بود که به‌گونه پنهانی تا صنف ششم درس خوانده بود. رحمتی این جایزه را به زنان و دختران افغان تقدیم کرده است که به دلیل محدودیت‌ها نمی‌توانند صدای خود را بلند کنند. او نخستین خبرنگار زن افغان معرفی شده که در سال ۲۰۲۶ این جایزه انجمن خبرنگاران سازمان ملل را دریافت کرده است. قرار است مراسم اهدای جوایز در روزهای آینده با حضور دبیرکل سازمان ملل متحد در مقر این سازمان برگزار شود.

زرقه یفتلی، فعال حقوق زنان و کودکان افغانستان، جایزه «آینده ممکن» مؤسسه امریکایی نیشن‌سول (NationSwell) را در بخش دادخواهی دریافت کرده است. این مؤسسه روز پنج‌شنبه اعلام کرد که یفتلی به‌دلیل تلاش‌هایش در زمینه دفاع از حقوق زنان و کودکان و حمایت از آموزش دختران افغان، برنده این جایزه انتخاب شده است. به گفته نیشن‌سول، در نخستین دور جوایز «آینده ممکن»، ۱۲ شخصیت تأثیرگذار در ۱۰ بخش مورد تقدیر قرار گرفته‌اند. برندگان از طریق یک روند انتخاباتی و با مشوره کارشناسان و چهره‌های شناخته‌شده تعیین شده‌اند. ملاله یوسفزی، برنده جایزه صلح نوبل، نیز در این روند حضور داشته است. نیشن‌سول گفته است که جایزه بخش دادخواهی به افرادی تعلق می‌گیرد که برای افزایش آگاهی عمومی درباره مسائل اجتماعی، برجسته‌ساختن نیاز به حل مشکلات و ایجاد تغییرات مثبت تلاش می‌کنند. زرقه یفتلی باشنده ولایت بدخشان است و سال‌هاست در زمینه دفاع از حقوق زنان و کودکان و فراهم‌کردن دسترسی دختران افغان به آموزش فعالیت می‌کند. او اکنون در کانادا زندگی می‌کند. پیش از این، فیلمی درباره فعالیت‌های او در رقابت جوایز رسانه و تلویزیون در شهر کن فرانسه، جایزه «دلفین نقره‌ای» را دریافت کرده بود. بر اساس معلومات نیشن‌سول، برندگان جوایز سال ۲۰۲۶ این مؤسسه قرار است روز ۲۷ اکتوبر در نشست سالانه آن در شهر فیلادلفیا، ایالت پنسلوانیای امریکا، مورد تقدیر قرار گیرند. نیشن‌سول یک مؤسسه امریکایی است که در سال ۲۰۱۳ تأسیس شده و برای تقویت همکاری میان نهادهای مختلف با هدف حل مشکلات اجتماعی و ایجاد تغییرات مثبت فعالیت می‌کند.

افغانه د ښځو او ماشومانو د حقونو فعاله زرقه یفتلي د امریکا د نېشن‌سول (NationSwell) موسسې د «ممکن راتلونکي» جایزه د عدالت غوښتنې په برخه کې ګټلې ده. نېشن‌سول د پنجشنبې په ورځ اعلان کړی، چې یفتلي د ښځو او ماشومانو د حقونو او د افغان نجونو د زده‌کړو لپاره د هڅو له امله د دې جایزې ګټونکې ټاکل شوې ده. د یادې موسسې په وینا، د «ممکن راتلونکي» جایزې په لومړي پړاو کې په ۱۰ برخو کې ۱۲ اغېزناکو شخصیتونو ته جایزې ورکړل شوې دي. د جایزې ګټونکي د کارپوهانو او پېژندل شویو شخصیتونو په مشوره او د یوې انتخاباتي پروسې له لارې ټاکل شوي دي. په دې بهیر کې د نوبل د سولې جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ هم ګډون درلود. نېشن‌سول ویلي، د عدالت غوښتنې په برخه کې دا جایزه هغو کسانو ته ورکول کېږي چې د ټولنیزو ستونزو په اړه د عامه پوهاوي لوړولو او د مثبتو بدلونونو د رامنځته کولو لپاره هڅې کوي. زرقه یفتلي د بدخشان ولایت اوسېدونکې ده او له کلونو راهیسې د ښځو او ماشومانو د حقونو او د افغان نجونو د زده‌کړو ته د لاسرسي لپاره فعالیت کوي. نوموړې اوس په کاناډا کې ژوند کوي. تر دې وړاندې، د هغې د فعالیتونو په اړه جوړ شوي یوه فلم د فرانسې په کن ښار کې د رسنیو او ټلوېزیون د جایزو په سیالۍ کې د «سپینو زرو دولفین» جایزه ترلاسه کړې وه. د نېشن‌سول د معلوماتو له مخې، د دې موسسې د ۲۰۲۶ کال د جایزو ګټونکي به د اکتوبر په ۲۷مه د امریکا د پنسلوانیا ایالت په فلاډلفیا ښار کې په کلنۍ غونډه کې وستایل شي. نېشن‌سول په ۲۰۱۳ کال کې جوړه شوې امریکايي موسسه ده چې د ټولنیزو ستونزو د حل او د مثبتو بدلونونو د رامنځته کولو لپاره د بېلابېلو بنسټونو ترمنځ همکاري پیاوړې کوي.

سازمان جهانی صحت (WHO) می‌گوید، مرکز ویژه درمان سوءتغذیه حاد شدید در شفاخانه ولسوالی گذره ولایت هرات، هر ماه به بیش از ۳۰ کودک خدمات درمانی ارائه می‌کند. به گفته این سازمان، این مرکز با ظرفیت ۱۰ بستر و با حمایت مالی اداره کمک‌های بشردوستانه اتحادیه اروپا فعالیت می‌کند و کودکان ولسوالی گذره و مناطق اطراف آن را تحت درمان قرار می‌دهد. این مرکز یکی از ۳۱ مرکز فعال درمان سوءتغذیه حاد شدید در افغانستان در سال ۲۰۲۶ است. زلیخا، مادر اسما، کودک سه‌ماهه‌ای که در این مرکز بستری شده بود، می‌گوید دخترش هنگام انتقال به شفاخانه تنها ۳.۵ کیلوگرام وزن داشت؛ اما پس از هفت روز درمان، وضعیت صحی او بهتر شده است. داکتر عبدالهادی قادریان، مسئول بخش کودکان شفاخانه ولسوالی گذره، می‌گوید که به‌دلیل مشکلات اقتصادی، بسیاری از خانواده‌ها توانایی تهیه غذای مناسب و دارو برای کودکان‌شان را ندارند. در این مرکز، علاوه بر درمان کودکان مبتلا به سوءتغذیه، به مادران درباره تغذیه مناسب کودکان، شیردهی و مراقبت‌های صحی نیز مشوره داده می‌شود. سازمان جهانی صحت تأکید می‌کند که این مراکز برای نجات جان کودکانی که به‌دلیل سوءتغذیه با خطرهای جدی صحی روبه‌رو هستند، خدمات حیاتی ارائه می‌کنند.

د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) وايي، د هرات ولایت د ګذره ولسوالۍ په روغتون کې د سختې حادې خوارځواکۍ د درملنې ځانګړی مرکز هره میاشت له ۳۰ زیاتو ماشومانو ته روغتیايي خدمات وړاندې کوي. د دغه سازمان په وینا، دا لس بستریز مرکز د اروپايي ټولنې د بشري مرستو ادارې په مالي ملاتړ فعالیت کوي او د ګذره ولسوالۍ او شاوخوا سیمو د ماشومانو درملنه کوي. دغه مرکز په ۲۰۲۶ کال کې په افغانستان کې د سختې حادې خوارځواکۍ د درملنې د ۳۱ فعالو مرکزونو له ډلې دی. زلیخا، چې درې میاشتنۍ لور یې اسما په دغه مرکز کې بستر وه، وايي، ماشومه یې د روغتون پر مهال یوازې ۳.۵ کیلوګرامه وزن درلود؛ خو له اوو ورځو درملنې وروسته یې روغتیا ښه شوې ده. د ګذره ولسوالۍ روغتون د ماشومانو څانګې مسوول ډاکټر عبدالهادي قادریان وايي، د اقتصادي ستونزو له امله ډېرې کورنۍ خپلو ماشومانو ته د مناسبو خوړو او درملو د برابرولو توان نه لري. په دغه مرکز کې د خوارځواکو ماشومانو د درملنې ترڅنګ، میندو ته د ماشومانو د تغذیې، د مور شیدو ورکولو او روغتیايي پاملرنې په اړه هم مشورې ورکول کېږي. د روغتیا نړیوال سازمان ټینګار کوي، چې د خوارځواکۍ د درملنې دغه مرکزونه د هغو ماشومانو د ژوند ژغورلو لپاره مهم دي چې د خوارځواکۍ له امله له جدي روغتیايي خطرونو سره مخ دي.

د امریکا د نیو لاینز انسټیټیوټ په یوه تازه راپور کې ویل شوي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د ښځو او نجونو پر وړاندې جنسي او جنسیتي تاوتریخوالی دوام لري، خو د وېرې، محدودیتونو او د شکایت د لارو د نشتوالي له امله ډېری پېښې نه ثبتېږي. د راپور له مخې، پر زده‌کړو، کار، تګ راتګ او ټولنیز ژوند د ښځو د حقونو محدودېدو داسې شرایط رامنځته کړي چې قربانیانې په اسانۍ نه شي کولای خپلې ستونزې راپور کړي او عدالت ته لاسرسی ومومي. په راپور کې راغلي، چې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د ښځو د ملاتړ ډېر بنسټونه او حقوقي میکانیزمونه له منځه تللي او خپلواکې رسنۍ او د ښځو مدني بنسټونه هم له محدودیتونو سره مخ شوي دي. نیو لاینز انسټیټیوټ د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۶ کال راپور ته په اشارې ویلي، چې یوناما په ۲۰۲۵ کال کې د ۱۵ ښځو او شپږو نجونو په تړاو د جنسي تېري، ډله‌ییز جنسي تېري او جبري ودونو پېښې ثبت او تایید کړې دي. د راپور له مخې، په دغو پېښو کې د طالبانو ځینې چارواکي هم ښکېل بلل شوي دي. راپور زیاتوي، چې ټولنیزه بدنامي، د غچ اخیستنې وېره او ناامني د دې لامل شوې چې ډېری ښځې د خپلو تجربو په اړه چوپ پاتې شي؛ له همدې امله ثبت شوې پېښې د تاوتریخوالي بشپړ انځور نه وړاندې کوي. دغه انسټیټیوټ همدارنګه ویلي، چې د ښځو د ساتنې په نوم ځینې مرکزونه له خپلواکې څارنې او قانوني ملاتړ څخه بې‌برخې دي او په ځینو مواردو کې د ښځو ستونزې لا زیاتوي. نیو لاینز انسټیټیوټ له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې د بشري مرستو ترڅنګ د ښځو د حقونو، خپلواکې څارنې او د سرغړونو په وړاندې د حساب ورکونې ملاتړ هم پیاوړی کړي.