QANDIL PRESS

🔻 موسڵ: حه‌شدی شەعبی دژی حکومەت هاتە دەنگ قەندیل پرێس – راپۆرتی شیکاری و به‌دواداچوون 🔹 گردبوونەوەی بەهەزاران لە لایەنگران و ئەندامانی حەشدی شەعبی لە شارەدێی بەرتللە و داخستنی ڕێگەی سەرەکی موسڵ - هەولێر، تەنها ناڕەزایەتییەکی لۆکاڵی یان کاردانەوەیەکی کاتی نین دژی بڕیارێکی ئیداری، بەڵکو بوونەتە هێما و نیشانەی توندترین پێکدادانی سیاسی و ئەمنی لەنێوان هەوڵەکانی دەوڵەتی عێراق بۆ سەپاندنی سەروەری و نەمانی هێزی چەکداری دەرەوەی دامەزراوە فەرمییەکان، لە لایەک، و بەرگریی بێوچانی گرووپە چەکدارەکان لە پێگە و هەژموونی خۆیان، لە لایەکی ترەوە. 🔹 پەرەسەندنە مەیدانییەکان لە دەشتی نەینەوا کاتێک دەستی پێکرد کە بڕیار و ڕێکارە توندەکان بۆ کشاندنەوەی هێزەکانی حەشدی شەعبی لە بازگەکان، خاڵە پشکنینە هەستیارەکان و ناوچە ستراتیژییەکانی پارێزگاکە کەوتنە بواری جێبەجێکردنەوە و دۆسیەی ئەمنی ڕادەستی پۆلیسی خۆجێی و هێزە فەرمییەکانی دەوڵەت کرا. ئەم هەنگاوە وەک هێڵی سور بۆ حەشدی شەعبی و پێکهاتە سیاسی و میدیاییە نزیکەکانیان سەیر کرا، چونکە ئەوان پێیان وایە کشانەوە لە بازگەکان سەرەتایەکە بۆ کەمکردنەوەی دەسەڵاتیان لە موسڵ و نەینەوا، کە بە قەڵایەکی ستراتیژی و جیۆپۆلەتیکی گرنگ بۆ مانەوەی خۆیان دەزانن، هەر بۆیەش جەماوەر و لایەنگرانیان ڕێگەی سەرەکی نێوان موسڵ و هەولێریان داخست و پەیامی توندیان ئاراستەی ناوەندی بڕیار لە بەغدا کرد. 🔹 ماجد شەبەک، ڕاگەیاندکار و نزیک لە حەشدی شەعبی، لە لێدوانێکدا بۆ «قەندیل پریس» تیشکی خستە سەر هۆکارە قووڵەکانی ئەم قەیرانە و ڕایگەیاند کە هۆکاری سەرەکی ئەم پەرەسەندنە مەیدانییە دەگەڕێتەوە بۆ ئه‌وهەوڵانه‌ی كه‌ ئامانجی پەراوێزخستنی هێزەكانی حەشده‌ کە ڕۆڵێکی بێوێنەیان لە پاراستنی ئاسایشی نەینەوا و تێشکاندنی تیرۆردا هەبووە. 🔹 ناوبراو جەختی کردەوە کە هەر هەنگاوێک بۆ کشانەوە لە خاڵە ستراتیژییەکان و ڕادەستکردنی دۆسیەکە بە لایەنی تر، هەوڵێکە بۆ تێکدانی هاوسەنگی ئەمنی ناوچەکە و لێدان لە سەقامگیریی پێکهاتەکان، و هۆشداری دا کە لایەنگرانی حەشد بە هیچ شێوەیەک قبوڵ ناکەن دەستکاری دۆسیەی ئەمنی دەشتی نەینەوا بکرێت بەبێ ڕەچاوکردنی پێگەی مەیدانی ئەم هێزە. درێژە لە لینکەکانی خوارەوە: WWW.QANDILPRESS.NEWS Telegram: @QENDILPRESS Facebook: facebook.com/qendil.press.5

🔻 لافاوەکەی هەولێر قوربانیی لێکەوتەوە؛ شۆفێرێکی خۆبەخش گیانی لەدەستدا و منداڵێکی 5 ساڵانیش بێسەروشوێنە 🔹 بەهۆی شەپۆلێکی بارانبارینی بەخوڕ و دروستبوونی لافاو لە شاری هەولێر، گەنجێکی تەمەن 25 ساڵ لە کاتی بەهاناوەچوونی خۆبەخشانەی هاوڵاتییاندا گیانی لەدەستدا و منداڵێکی تەمەن 5 ساڵانیش بێسەروشوێن بوو؛ هاوکات بەهۆی لێکەوتەکانی شەپۆلەکەوە لە چەند پارێزگا و ناوچەیەکی هەرێمی کوردستان پشووی فەرمی ڕاگەیەندرا. 🔹 ئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر لە ڕاگەیەندراوێکدا ئاشکرای کرد، لە ئەنجامی ئەو شەپۆلە بارانبارینە بەخوڕەی ڕووی لە پایتەخت کردووە، لە بەشێک لە گەڕەکەکانی شارەکەدا ئاو کۆبووەتەوە و لافاو دروست بووە، کە بەهۆیەوە زیانی گیانی لێکەوتووەتەوە. 🔹 ​بەپێی وتەی پارێزگاری هەولێر، لە گەڕەکی سێبەردان گەنجێکی تەمەن 25 ساڵ کە شۆفێری شۆفڵ بووە، کاتێک بە شۆفڵەکەی خۆی و بە شێوەیەکی خۆبەخشانە شانبەشانی تیمەکان سەرقاڵی بەهاناوەچوون و یارمەتیدانی هاوڵاتییان بووە، کەوتووەتە بەر شەپۆلی ئاوی لافاوەکە و لە ئەنجامدا خنکاوە و گیانی لەدەستداوە. 🔹​ سەبارەت بە قوربانییەکی دیکەی هەمان ڕووداو، پارێزگاری هەولێر ڕوونی کردەوە کە لە ناو هەمان لافاودا منداڵێکی تەمەن 5 ساڵان لەگەڵ باوکیدا لە ناو ئۆتۆمبێلەکەیاندا بوون کاتێک شەپۆلی ئاو بردوونی. هەرچەندە باوکەکە توانیویەتی ڕزگاری ببێت، بەڵام منداڵەکەی کەوتووەتە بەر شەپۆلی ئاوەکە و تا ئێستا چارەنووسی بە نادیاری ماوەتەوە. لە ئێستاشدا سەرجەم تیمەکانی بەرگریی شارستانی و فریاگوزاری لە ئامادەباشیی تەواودان بۆ گەڕان بەدوای منداڵەکە و بەهاناوەچوونی دانیشتووانی گەڕەکە زیانلێکەوتووەکان.

🔻 سەرۆکی ئیسرائیل بەفەرمی ئایزنکۆتی بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی نوێ ڕاسپارد. - - - - - - - - - - 🔻 گدی آیزنکوت رسما از سوی رئیس‌جمهور اسرائیل، هرزوگ، ماموریت تشکیل دولت را دریافت کرد.

🔻 #بەپەلە/ ئەمریکا بەندەری جاسک لە باشووری ئێرانی بۆردوومان کرد.

🔻 سێنتکۆم گەمارۆی سەر کۆماری ئیسلامی لە دەریاوە بۆ ڕێڕەوە وشکانییەکان فراوان دەکات؛ پێکهێنانی هێزی تایبەتی «دەروازەی ئاسنین» بە فەرمی ڕاگەیەندرا 🔹​ قەندیل پرێس – فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم)، ڕۆژی شەممە ١٦ی خەزەڵوەری ١٤٠٥ (٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦)، کردنەوەی بەرەیەکی نوێی لە ئۆپەراسیۆنی سنووردارکردنی ڕێڕەوەکانی گواستنەوەی چەک و سەرچاوە داراییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕاگەیاند. 🔹 ​بە فەرمانی دەریاسالار براد کووپەر، فەرماندەی سێنتکۆم، هێزی تایبەتی «دەروازەی ئاسنین» پێکهێنراوە، تاوەکو بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوەکانی حکومەتی ئەمریکا، ڕێڕەوەکانی گواستنەوەی چەکی پێشکەوتوو، تەکنەلۆژیای دوولایەنە (سەربازی و مەدەنی)، کاڵا گەمارۆدراوەکان و داهاتە نایاساییەکان بە درێژایی سنوورە وشکانییەکانی ئێران و دەریای خەزەر دەستنیشان بکات و پەکیان بخات. 🔹​ ئەم هەنگاوە، بازنەی ئۆپەراسیۆنەکانی ئەمریکا کە تا ئێستا لەسەر گەمارۆی دەریایی بەندەرەکانی ئێران لە کەنداوی فارس و دەریای عومان چڕ ببووەوە، بۆ سەر ڕێڕەوە وشکانییەکانیش فراوان دەکات. 🔹 ​سێنتکۆم جەختی لەوە کردووەتەوە کە گەمارۆی دەریایی هێشتا بە لێبڕاوی بەردەوامە و تا ئێستا ڕێگری لە هەناردەکردنی زیاتر لە ٢٥ ملیار دۆلار نەوتی خاوی ئێران کردووە.

🔻 ترک برداشتن توافق تقسیم قدرت در کوردستان با خروج یکی از دو حزب رقیب از دولت شمال عراق ✍ استلا مارتانی منبع: آسوشیتدپرس/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس 🔹 اربیل، عراق (آسوشیتدپرس) — یکی از دو حزب اصلی کورد عراق روز پنجشنبه از دولت اقلیم نیمه‌خودمختار کوردستان در شمال این کشور خارج شد و همزمان با تشدید جنگ قدرت دیرینه میان این دو حزب، تهدید به تشکیل یک دولت رقیب کرد. 🔹 این بحران سیاسی در مقطعی حساس برای منطقه رخ می‌دهد؛ پس از خروج آخرین نیروهای آمریکایی از این ناحیه و در بحبوحه نگرانی‌ها از تشدید دوباره جنگ میان آمریکا و ایران که ممکن است بار دیگر به خاک عراق کشیده شود. 🔹 بافل طالبانی، رهبر اتحادیه میهنی کردستان (PUK)، در یک بیانیه ویدیویی اعلام کرد که حزب متبوعش از دولت اقلیم کوردستان، جایی که حزب رقیب یعنی حزب دموکرات کوردستان (KDP) مناصب اصلی را در اختیار دارد، خارج می‌شود. او دولت به رهبری حزب دموکرات کوردستان را «شکست‌خورده» خواند و تهدید کرد که حزبش یک دولت موازی تشکیل خواهد داد. 🔹 این اعلام یک روز پس از آن صورت گرفت که پارلمان اقلیم کوردستان پس از نزدیک به دو سال بن‌بست و فلج سیاسی، برای نخستین بار تشکیل جلسه داد. این نشست از سوی اتحادیه میهنی و احزاب هم‌پیمان آن تحریم شد؛ احزابی که بر حزب دموکرات فشار می‌آوردند تا جلسه را تا زمان دستیابی به توافقی بر سر تقسیم مناصب کلیدی دولتی به تعویق بیندازد. 🔹 رأی‌گیری با حضور ۵۲ نماینده از مجموع ۱۰۰ عضو پارلمان برگزار شد که حد نصاب لازم ۵۱ نماینده را تأمین می‌کرد. نمایندگان حاضر به اتفاق آرا «والا فرید»، رئیس فراکسیون پارلمانی حزب دموکرات کوردستان را به عنوان رئیس پارلمان انتخاب کردند. 🔹 این تنش شدید بازتاب‌دهنده رقابت چند دهه‌ای میان حزب دموکرات و اتحادیه میهنی کوردستان است که به طور سنتی نفوذ سیاسی را در سراسر اقلیم کوردستان عراق میان خود تقسیم کرده‌اند. 🔹 این رقابت در سال ۱۹۹۴، به دنبال اختلافات بر سر اختیارات سیاسی، کنترل ارضی و تقسیم درآمدهای گمرکی، به یک جنگ داخلی تبدیل شد. در آن زمان، حزب دموکرات کوردستان از حمایت نظامی دولت صدام حسین برخوردار شد، در حالی که اتحادیه میهنی کوردستان از ایران کمک دریافت کرد. 🔹 توافق صلحی که با میانجی‌گری آمریکا در سال ۱۹۹۸ در واشنگتن امضا شد به درگیری‌ها پایان داد، اما این اقلیم همچنان به دو دولت مجزا تقسیم شده باقی ماند که هر کدام نهادهای دولتی، سازمان‌های امنیتی و نیروهای نظامی خاص خود را داشتند. 🔹 این دو دولت در سال ۲۰۰۶ به موجب یک توافق تقسیم قدرت به طور رسمی دوباره متحد شدند، اما این اتحاد به ادغام کامل ساختارهای سیاسی و امنیتی دو حزب منجر نشد و هر دو طرف نفوذ قابل توجهی را بر نهادهای دولتی و نیروهای امنیتی در مناطق تحت کنترل خود حفظ کردند. 🔹 حزب دموکرات کوردستان بیشترین قدرت را در اربیل، پایتخت اقلیم، و شهر دهوک دارد، در حالی که پایگاه سنتی اتحادیه میهنی کوردستان در سلیمانیه قرار دارد. به لحاظ تاریخی، حزب دموکرات روابط نزدیک‌تری با ترکیه داشته، در حالی که اتحادیه میهنی دارای روابط دیرینه با ایران است. همچنین هر دو حزب روابط نزدیکی با واشنگتن دارند. 🔹 در بغداد، این دو حزب برای کسب نفوذ در دولت فدرال و همچنین بر سر منابع اختصاص‌یافته به اقلیم کوردستان با یکدیگر رقابت می‌کنند. دولت اقلیم کوردستان اغلب بر سر بودجه اقلیم و نحوه مدیریت درآمدهای نفتی با دولت مرکزی اختلاف داشته است. 🔹 جدیدترین بحران سیاسی پس از انتخابات پارلمانی اکتبر ۲۰۲۴ رخ داد که در آن حزب دموکرات ۳۹ کرسی و اتحادیه میهنی ۲۳ کرسی به دست آوردند. اتحادیه میهنی سپس با حزب کوچک‌تر «نسل نو» که ۱۵ کرسی کسب کرده بود، ائتلاف تشکیل داد. 🔹 اختلافات بر سر فرمول و سازوکار تعیین مناصب ارشد دولتی، مانع از تشکیل کابینه جدید شده و باعث شده است دولت پیشین به نخست‌وزیری مسرور بارزانی از حزب دموکرات کوردستان همچنان بر سر کار بماند؛ هرچند وضعیت قانونی آن در دادگاه عالی فدرال عراق به چالش کشیده شده است. 🔹 پیش از بروز این تنش سیاسی اخیر، پیشرفت‌های مشهودی در یکپارچه‌سازی نیروهای امنیتی اقلیم کوردستان حاصل شده بود. در ماه سپتامبر، یگان‌هایی که پیش‌تر وابسته به حزب دموکرات و اتحادیه میهنی بودند، تحت یک ساختار فرماندهی واحد در چارچوب وزارت امور پیشمرگه قرار گرفتند. هنوز مشخص نیست که خروج اتحادیه میهنی از دولت چه تأثیری بر این ترتیبات امنیتی خواهد گذاشت.

🔻 ئەمڕۆ شاری ئیلام لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان كەوتووەتە ژێر لافاو و زیانی بە ماڵ و دووكانی خەڵك گەیاندووە.

🔻 نسبت انتگراسیون دموکراتیک و حق تعیین سرنوشت در خاک کوردستان   امید نامدار- قندیل پرس 🔹 آیا انتگراسیون دموکراتیک اوجالان با حق تعیین سرنوشت کوردها در تضاد است؟ این مقاله با عبور از دوگانه ساده استقلال‌طلبی و سازش‌کاری، نسبت نظری و سیاسی این دو مفهوم را بررسی می‌کند و می‌پرسد: آیا می‌توان بدون تشکیل دولت مستقل، حاکمیت جمعی و اراده سیاسی کوردها را تضمین کرد؟ استدلال محوری مقاله روشن است: انتگراسیون دموکراتیک ذاتاً نفی حق تعیین سرنوشت نیست؛ می‌تواند یکی از مسیرهای تحقق آن باشد، اما فقط زمانی که با شناسایی موجودیت سیاسی کوردها، خودمدیریتی سرزمینی، قدرت واقعی تصمیم‌گیری و تضمین‌های حقوقی همراه باشد. در غیر این صورت، ادغام دموکراتیک ممکن است به پوششی تازه برای جذب و استحاله ملی تبدیل شود. این مقاله همچنین با طرح یک پرسش بنیادین، هم پروژه سیاسی اوجالان را به نقد می‌کشد و هم برداشت‌های تقلیل‌گرایانه از حق تعیین سرنوشت را به چالش می‌گیرد: حق تعیین سرنوشت متعلق به یک رهبر، حزب یا پارادایم سیاسی نیست؛ متعلق به مردمی است که باید آزادانه درباره آینده خود تصمیم بگیرند. متن کامل مقالە در لینکهای زیر: WWW.QANDILPRESS.NEWS Telegram: @QENDILPRESS Facebook: facebook.com/qendil.press.5

🔻 ئایا بڕیارەکانی بارزانی و تووڕەیی بافڵ تاڵەبانی داهاتووی حوکمڕانی دەگۆڕن؟   قه‌ندیل پرێس: ڕاپۆرتی شیكاری   🔹 وێنەی گشتیی قەیرانەکە و لێکۆڵینەوەیەکی ورد لەسەر ناوەندی بڕیاری سیاسی ئەو زانیاری و بەڵگە مێژوویی و سیاسییانەی کە لە ڕێگەی دەقە سەرەتاییەکان و زانیارییە ناوخۆییەکانەوە لە بەردەستدا هەن، نەخشەیەکی زۆر مەترسیدار و ئاڵۆز دەردەخەن کە چۆن پەیوەندییەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە قۆناغێکی چاوەڕوانکراوی لێکتێگەیشتن و ڕێککەوتنی سیاسییەوە، لە ماوەیەکی زۆر کورتدا گۆڕا بۆ قەیرانێکی قوڵ و توندوتیژیی سیاسی و یاسایی کە بنەمای حوکمڕانیی لە هەرێمی کوردستان هەژاند. ڕووداوەکان تەنها زنجیرەیەک کۆبوونەوەی ئاسایی و گۆڕانکاریی ئیداری نەبوون، بەڵکو تێکڕای پەرەسەندنەکان پێشان دەدەن کە ململانێی نێوان هەردوو هێزی سەرەکیی دەسەڵات گەیشتووەتە ئاستێکی بێگەڕانەوە، کە تێیدا متمانەی سیاسی بە تەواوی داڕماوە، هاوسەنگیی هێز تێکچووە، و دەرگاکانی گفتوگۆ و لێکتێگەیشتن بە شێوەیەکی کاتی یان هەمیشەیی داخراون. ئەم بارودۆخە نوێیە تەنها ناکۆکیی ئاسایی نێوان دوو حزبی سیاسی نییە کە لەسەر پۆست یان ئیمتیازات کێبڕکێ بکەن، بەڵکو تاقیكردنەوەیەکی مێژوویی و جدییە بۆ شکستی ئەو هاوبەشییە حوکمڕانییەی کە زیاتر لە دەیەیەکە بە ناوی حکومەتی بنکەفراوان یان حکومەتی هاوبەش بەڕێوەدەچوو. کاتێک متمانە لە نێوان ناوەندەکانی بڕیار لە هەولێر و سلێمانیدا لە دەست دەچێت، هەموو پرۆسەیەکی سیاسی، یاسایی و دەستووری دەكەوێتە ژێر مەترسییەوە. لەم ڕاپۆرتە فراوانەی قه‌ندیل پرێس دا، سەرجەم وردەکارییەکانی ڕووداوەکان، هۆکارەکانی تەقینەوەی ئەم قەیرانە، کاردانەوەی لایەنەکان، هەڵوێستی چاودێران و سیناریۆکانی داهاتوو بە شێوازێکی قووڵ دەخرێنەڕوو.   🔹 دیداری مێری؛ خاڵی تەقینەوە و تێكچوونی هاوسەنگی و پەیامە توندەکانی بافڵ تاڵەبانی سەرەتای پەرەسەندنی ئەم قەیرانە قوڵە کە لە ئێستادا گەیشتووەتە لوتکە، دەگەڕێتەوە بۆ دیداری مێری کە لە ڕۆژی ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ لە شاری هەولێر بەڕێوەچوو. لەو دیدارە هەستیارەدا، بافڵ تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پەیامێکی زۆر توند و ڕوونی ئاراستەی پارتی کرد کاتێک پرسیاری ئاراستە کردن و وتویەتی: ئێوە كێن ئیعتیراف بە هاوپەیمانیی ئێمە و نەوەی نوێ نەکەن؟ درێژە لە لینکەکانی خوارەوە: WWW.QANDILPRESS.NEWS Telegram: @QENDILPRESS Facebook: facebook.com/qendil.press.5

🔻 قەندیل پرێس، وەک یەکەم میدیا ئاشکرای کردبوو، کونسوڵی فەڕەنسا پشتڕاستی دەکاتەوە و نهێنییەکە دەردەخات قه‌ندیل پرێس 🔹 لە کاتێکدا میدیا فەرمییەکان و لایەنە نزیکەکانی پارتی هەوڵیاندا ئەو وێنەیە پیشان بدەن کە گوایە کونسوڵ و نێردە دیپلۆماسییەکانی وڵاتان خۆبەخشانە و بۆ پیرۆزباییکردن و شەرعیەتدان بە پەرلەمان سەردانی پەرلەمانی کوردستانیان کردووە، (قەندیل پرێس) وەک یەکەم میدیا ئەو ڕاستییە نهێنییەی ئاشکرا کرد کە سەردانەکە بەو شێوازە نەبووە، بەڵکو پارتی خۆی بە مەبەستی بەدەستهێنانی هێمایەکی پشتیوانی دەرەکی، داوای لەو کونسوڵ و نێردە دیپلۆماسییانە کردووە سەردانی تەلاری پەرلەمان بکەن. 🔹 ئەم ڕاستییەی کە قەندیل پرێس پێشتر بڵاوی کردبووەوە، دواتر بە ڕوونی لە ڕوونكردنه‌وه‌یه‌كی (ئیمانوێل مینیوت)، کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەولێر، ڕەنگدانەوەی هەبوو؛ کاتێک لەبارەی کۆبوونەوەکەی نێردە دیپلۆماسییەکانی وڵاتان لەگەڵ سەرۆکایەتیی نوێی پەرلەمانی کوردستان لەسەر سەکۆی "ئێکس" نووسی: "بۆ ڕوونکردنەوە بانگهێشتی دیدارێك کراین لەگەڵ سەرۆکایەتیی پەرلەمانی کوردستان." ئەم لێدوانە فەرمییە بە تەواوی ئەو هەواڵانەی ڕەتکردەوە کە باسیان لە سەردانی خۆنەویستی دیپلۆماتکاران دەکرد. 🔹 هۆکاری سەرەکی وبانگێشتكردنه‌كه‌و نیگەرانییەکانی پارتی ئەم پێشهاته‌ لە کاتێکدایە کە دۆخی سیاسی و پەرلەمانیی هەرێمی کوردستان بە قۆناغێکی هەستیار و قەیراناویدا تێدەپەڕێت. بە پێی زانیاری و شیکارییەکان، پارتی ترسی جددی هەبوو لە ڕووبەڕووبوونەوەی بنبەستی یاسایی و تەحەددی توندی ناوخۆیی، و نیگەران بوو لەوەی هەر هەنگاوێکی تاکلایەنە بۆ کاراکردنەوەی پەرلەمان بەبێ ڕەزامەندیی لایەنەکانی تر قەیرانێکی تری شەرعیەت دروست بکات. بۆیە، پەنابردن بۆ کۆکردنەوەی کۆنسوڵەکان لەناو تەلاری پەرلەماندا هەوڵێکی پێشوەختە بوو بۆ قەرەبووکردنەوەی کێشە ناوخۆییەکان بە پێگەی دەرەکی.

🔻 #بەپەلە/ دوورگەی قشمی ئێران بۆردوومان کرا 🔹 میدیاکانی ئێران بڵاویان کردەوە کە بەپێی ڕاپۆرتە سەرەتاییەکان، دوو مووشەک بەر دوورگەی قشم لە کەنداو کەوتوون. تا ئێستا هیچ زانیارییەکی فەرمی سەبارەت بە زیانە گیانی و ماددییە ئەگەرییەکان بڵاو نەکراوەتەوە.

🔻 ناڕەزایەتییەکانی فەرەنسا: کۆنسێرتی خۆپیشاندەران لە گۆڕەپانی کۆماری لە پاریس - - - - - - - - 🔻 اعتراضات فرانسه: کنسرت معترضان در میدان جمهوری پاریس

🔻 ڕۆژی هەینی ١٥ی گەڵاڕێزانی ١٤٠٥، «کۆمیتەی ماڵباتی شەهیدانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان» سەر بە پەکەکە و پژاک لە بەیاننامەیەکدا بە بۆنەی گیانبەختکردنی ٩ گەریلای خەڵکی ڕۆژهەڵات لە ڕیزەکانی هەپەگە، ڕێزی لەو گیانبەختکردوانە گرتووە و جەختی کردووەتەوە کە “ئەوان شەهیدی هەموو گەلی کوردن.” 🔹 لە بەیاننامەکەدا کە ڕۆژی ١٥ی گەڵاڕێزانی ١٤٠٥ بڵاو کراوەتەوە، ناوی گیانبەختکردوان ئارەتش چیچەک، سڵا دەستان، بێکەس بێریڤان، نەبەز ئەویندار، فیداکار ڕووناهی، ڕێبوار ئامەد، باهۆز نیشتمان، وەڵات بریتان و زانا ئادار هاتووە. 🔹 کۆمیتەکە لە بەیاننامەکەیدا ئاماژەی بە هاوبەشیی تێکۆشانی ئازادیخوازی لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان کردووە و ڕایگەیاندووە کە “تێکۆشەرانی هاتوو لە ئامەد و قامیشلوو لە هۆرامان و سنە گیانیان لە دەست داوە، هەروەها تێکۆشەرانی سنە و کامیاران لە کۆبانی و ئامەد و شەنگال بەرگرییان لە گەلی کورد کردووە.” 🔹 لە بەشێکی دیکەی بەیاننامەکەدا، «کۆمیتەی ماڵباتی شەهیدانی ڕۆژهەڵات» پرسە و سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی بنەماڵەی ئەو ٩ گیانبەختکردووە، بە تایبەتی دایک و باوکیان، و هەروەها خەڵکی سنە و بە گشتی گەلی کوردستان کردووە. 🔹 کۆمیتەکە جەختی کردووەتەوە کە “تا گەیشتن بە ئامانجی شەهیدان”، کە بە وتەی بەیاننامەکەیان کوردستانێکی ئازاد و سەربەخۆیە، تێکۆشانی خۆیان بەردەوام دەکەن. هەروەها داوای لە خەڵکی کوردستان کردووە لە پاڵ بنەماڵەی شەهیدان بوەستن و پشتیوانییان بکەن.

🔻 هیچ شتێک بە ئەندازەی بوونی دەسەڵاتێکی گەندەڵ، فەشەڵ و بنەماڵەیی لە باشووری کوردستان، خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی ئێران و تورکیا ناکات ✍ ساسان ئەمجەدی 🔹 پارتی و یەکێتی، ئەو دوو کۆمپانیا بنەماڵەییەن کە دامەزراوە سیاسی و یاساییەکانیان کردە ئامرازی پاراستنی دەسەڵاتی خۆیان و لە هەمان کاتدا، لە دەرەوەی چوارچێوەی ئەو دامەزراوانە، بە هاوکاری دەزگا ئەمنییەکانی ئێران و تورکیا، باشووری کوردستانیان بەرەو قەیرانێکی قووڵ و چارەنووسێکی ترسناک هان دا. 🔹 قووڵایی کارەساتەکە لەوەدایە کە لەگەڵ وێرانکردنی بنەماکانی حوکمڕانی و بە فیڕۆدانی دەرفەتە مێژووییەکانی کورد لە باشوور، شکست و ناکارامەیی دەسەڵاتی ئەو دوو حزبە، وەک ئەنجامی گەیشتنی کورد بە دەسەڵاتی سیاسی لێک ئەدرێتەوە و بەرەدەوام بە بیرمان دێننەوە کە ئەمەیە ئاکامی گەیشتنی کورد بە حوکمڕانی سیاسی. سەرچاوە:ْ فەیسبووکی ساسان ئەمجەدی

🔻 انجمن جهانی قلم: صلاح‌الدین دمیرتاش را پس از ۱۰ سال حبس ناعادلانه آزاد کنید 🔹 صلاح‌الدین دمیرتاش، نویسنده و رئیس مشترک پیشین حزب دموکراتیک خلق‌ها (HDP) که حامی کوردهاست، در ۴ نوامبر ۲۰۱۶ به همراه هشت عضو دیگر این حزب بازداشت شد. این بازداشت‌ها در پی کودتای نافرجام ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۶ در ترکیه و فروپاشی حاکمیت قانون پس از آن صورت گرفت. دمیرتاش در طول این سال‌ها با پیگردهای کیفری متعددی به بهانه‌های واهی روبه‌رو بوده است. از جمله اینکه وی در سپتامبر ۲۰۱۸ به اتهام انجام «تبلیغات تروریستی» در جریان سخنرانی سال ۲۰۱۳ خود، به چهار سال و هشت ماه زندان محکوم شد. او همچنین در مارس ۲۰۲۱ به اتهام «توهین» به رئیس‌جمهور اردوغان به سه سال و شش ماه زندان دیگر محکوم گردید. 🔹 در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۹، اتهامات تروریستی جدیدی در ارتباط با «پرونده کوبانی» علیه دمیرتاش مطرح شد؛ پرونده‌ای که در آن ۱۰۸ عضو حزب دموکراتیک خلق‌ها در چارچوب تحقیقات مربوط به اعتراضات مرگبار اکتبر ۲۰۱۴ در سراسر ترکیه، تحت پیگرد قرار گرفتند. در مه ۲۰۲۴، دمیرتاش به جرم «معاونت در تضعیف وحدت و تمامیت ارضی کشور»، «تحریک به ارتکاب جرم» و «تبلیغ برای یک سازمان تروریستی» مجرم شناخته شد. او به همراه ده‌ها عضو دیگر حزب دموکراتیک خلق‌ها که آن‌ها نیز محکوم شدند، به ۴۲ سال زندان محکوم گشت. این دادگاه به طور گسترده‌ای با انگیزه‌های سیاسی تلقی می‌شود، در حالی که حزب دموکراتیک خلق‌ها در پرونده‌ای جداگانه با خطر ممنوعیت احتمالی روبه‌روست. در ۶ ژانویه ۲۰۲۶، دمیرتاش به اتهام «توهین» به رئیس‌جمهور اردوغان در سخنرانی‌های سال ۲۰۱۵، به ۱۷ ماه و نیم زندان دیگر محکوم شد. 🔹 مقامات ترکیه هنوز دو حکم دادگاه اروپایی حقوق بشر را که در دسامبر ۲۰۲۰ و ژوئیه ۲۰۲۵ صادر شده‌اند، اجرا نکرده‌اند. این دادگاه تشخیص داد که ادامه بازداشت دمیرتاش نقض حقوق اوست، انگیزه‌های سیاسی پشت آن را تأیید کرد و دستور آزادی وی را صادر نمود. در مارس ۲۰۲۵، کمیته وزرای شورای اروپا بار دیگر از مقامات ترکیه خواست تا احکام این دادگاه را که از نظر قانونی الزام‌آور هستند، اجرا کنند. با این وجود، دمیرتاش همچنان در زندان ادرنه در غرب ترکیه، بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر دورتر از عزیزانش در دیاربکر، در حبس به سر می‌برد. 🔹 انجمن جهانی قلم (PEN International) از دیرباز موارد نقض حقوق بشر علیه نویسندگان کورد در ترکیه را مستند کرده است؛ جایی که مقامات بارها زبان، فرهنگ، رسانه‌ها و سازمان‌های سیاسی کوردها را هدف قرار داده‌اند. در قطعنامه‌ای که در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط مجمع نمایندگان انجمن جهانی قلم تصویب شد، این انجمن به‌طور مشخص از مقامات ترکیه خواست تا به پیگرد قانونی و بازداشت نویسندگان – از جمله دمیرتاش – صرفاً به دلیل ترویج حقوق زبانی، فرهنگی و سیاسی کوردها پایان دهند. انجمن جهانی قلم بار دیگر از مقامات ترکیه می‌خواهد که آزار و اذیت و ارعاب سازمان‌یافته روزنامه‌نگاران، نویسندگان، رسانه‌ها، سیاستمداران کورد و وکلای مدافع آن‌ها را متوقف کنند. با این حال، سرکوب صداهای کورد و مخالفان توسط مقامات، علی‌رغم مذاکرات جاری با هدف ایجاد صلحی پایدار، همچنان بی‌وقفه ادامه دارد.

🔻 پەرلەمانی تورکیا رێککەوتننامەی مەککەی پەسند کرد   قه‌ندیل پرێس 🔹 پەرلەمانی تورکیا پڕۆژەیاسای بەرگریی هاوبەشی پەسند کرد، کە لە نێوان تورکیا، سعودیە و پاکستاندا پێکهاتووە. ئەم ڕێککەوتنە لە ڕۆژی هەینی ٧ی ئابی ٢٠٢٦ لە كۆشكی سەفا لە شاری مەککە، لەلایەن ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، محەممەد بن سەلمان و محەممەد شەهباز شەریفەوە واژۆ کرابوو.به‌ ڕێكه‌وتنی مه‌ككه‌ ناونراوه‌. 🔹 بەپێی دەقی ڕێککەوتنەکە کە پشتی بە ماددەی ٥١ی پەیڕەوی نەتەوە یەکگرتووەکان بەستووە، هەر دەستدرێژییەکی سەربازی بۆ سەر یەکێک لەو سێ وڵاتە، وەک پەلامار بۆ سەر هەموویان ئەژمار دەکرێت. ئامانجی سەرەکیی ئەم هاوپەیمانییە بەهێزکردنی توانای بەرگریی هاوبەش، پەرەپێدانی پیشەسازیی سەربازی و پاراستنی ئاسایشی ڕێڕەوە بازرگانییەکانە، هاوکات بەرپرسانی تورکیا جەخت دەکەنەوە کە ئەم هاوپەیمانییە تەواوکەری ئەندامێتییانە لە ناتۆ و دژی هیچ وڵاتێک نییە. 🔹 لە بواری جێبەجێکردنی مەیدانیدا، دوای ئەوەی لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ هێرشی مووشەکی و درۆنی کرایە سەر خاکی سعودیە، وڵاتانی هاوپەیمان کۆبوونەوەیەکی بەپەلەیان لە ڕیاز ساز کرد و دەستبەجێ بە جێگیرکردنی هێز و توانای سەربازی لە ناوخۆی سعودیە دەستیان کرد. هاوکات لەو کۆبوونەوەیەدا بڕیار درا سکرتارییەتی گشتیی هاوپەیمانییەکە دامەزرێت و فەریق یەکەمی خانەنشینکراوی پاکستانی نوعمان مەحموود وەک یەکەم ئەمینداری گشتی بۆ ماوەی سێ ساڵ دیاری کرا.

🔻 كۆبوونەوەی دۆناڵد ترەمپ لەگەڵ تیمی ئاسایشی نیشتمانی لەبارەی ئێرانەوە 🔹 دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە مەبەستی یەکلاکردنەوەی چۆنیەتیی مامەڵەکردن لەگەڵ ئێران لەگەڵ ڕاوێژکارانی باڵای ئاسایشی نیشتمانی کۆبووەوە. بەگوێرەی زانیارییەکان، ترەمپ لە نێوان سێ بژاردە دایە: دەستپێکردنەوەی هێرشی سەربازی، بەردەوامیدان بە گەمارۆی ئابووری، یان گەیشتن بە ڕێککەوتنێک. 🔹 سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکدا لە کۆشکی سپی ڕایگەیاند، بڕیار لەسەر هەنگاوی داهاتوو دەدەن و ئاماژەی بەوە کرد: پێی باشە لە وێرانکردنی تەواوەتیی ئەو وڵاتە دوور بکەونەوە، بەڵام ڕەنگە ناچاربن ئەوە بکەن و بەم زووانە بڕیارەکە دەزانن. 🔹 هاوکات هێزەکانی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) لە ئامادەباشی دان و ڕەوانەکردنی سێیەمین کەشتیی فڕۆکەهەڵگر بۆ ناوچەکە وەک ئامادەکاری بۆ هێرش لێکدەدرێتەوە.

🔻 یه‌كێتی: سه‌رجه‌م بژارده‌كان كراوه‌ن ته‌نها شه‌ڕی ناوخۆ نه‌بێت سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی بۆ تیمی حكومه‌ت، هه‌ر ئه‌م شه‌و هه‌ولێر جێبهێڵن قه‌ندیل پرێس 🔹 سه‌ركردایه‌تی یه‌كیتی داوا له‌ به‌رپرسانی حكوومی ده‌كات هه‌ولێر جێبهێڵن. دوای زنجره‌یه‌ك گه‌شه‌سه‌ندن و په‌یامه‌ توند و هه‌ڵوێسته‌ سیاسییه‌كانی سه‌رۆكی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان بافل تاڵه‌بانی، پێشهاتێكی نوێ له‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان یه‌كێتی و پارتی دیموكراتی كوردستان هاته‌ ئاراوه‌ و بڕیاڕه‌ چاوه‌ڕوانكراوه‌كه‌ له‌لایه‌ن سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتییه‌وه‌ درا. 🔹 به‌پێی زانیارییه‌ تایبه‌ته‌كانی قه‌ندیل پرێس كه‌ له‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی باڵای ناو ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتییه‌وه‌ ده‌ستیكه‌وتوون، سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی دوای په‌یامه‌كه‌ی بافل تاڵه‌بانی، فه‌رمان و داوایه‌كی خێرای ئاراسته‌ی سه‌رجه‌م ئه‌و به‌رپرس و وه‌زیر و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییانه‌ی یه‌كێتی كردووه‌ كه‌ له‌ پێكهاته‌ی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستاندا له‌ هه‌ولێر كارده‌كه‌ن، كه‌وا هه‌ر ئه‌م شه‌و شاری هه‌ولێر جێبهێڵن و بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ شاری سلێمانی. 🔹 سه‌رچاوه‌كه‌ ئاشكراشی كرد كه‌ له‌ كۆبوونه‌ی تایبه‌تی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتیدا، بارودۆخی سیاسی و په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌ردوولا به‌ وردی تاوتوێ كراون و تێیدا جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ کراوه‌ته‌وه‌ كه‌ سه‌رجه‌م بژارده‌كان له‌به‌رده‌م یه‌كێتیدا کراوەن له‌به‌رامبه‌ر پارتی و بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ دۆخی ئێستادا، به‌ڵام له‌ هه‌مان كاتدا هێڵی سووری یه‌كێتی دووپاتكراوه‌ته‌وە كه‌ شه‌ڕی ناوخۆ هه‌رگیز له‌ بژارده‌كانیانیدا نییە و به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك رێگه‌ به‌ توندوتیژی چه‌كداری نادرێت. 🔹 ئه‌م گه‌شه‌سه‌ندنه‌ سیاسییه‌ نوێیه‌ هاوكاته‌ له‌گه‌ڵ قووڵبوونه‌وه‌ی قه‌یرانه‌ سیاسی و كارگێڕییه‌كانی نێوان هه‌ردوو حزبی حوكمڕان له‌ هه‌رێمی كوردستان و چاودێرانی سیاسی هۆشداری ده‌ده‌ن له‌ مه‌ترسی زیاتربوونی گرژییه‌كان ئه‌گه‌ر بێت و هه‌نگاوی عه‌مه‌لی بۆ خاوكردنه‌وه‌ی دۆخه‌كه‌ نه‌گیرێته‌به‌ر.

🔻 پەیامی بافڵ تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەسەر دۆخی سیاسی هەرێمی کوردستان 🔹 هەڕەشەیەکی تووند لەبافڵ تاڵەبانیەوە بۆ پارتی: ئعتیراف بە ئێوە ناکەین، ئێوە دەستانپێکرد من تەواوی دەکەم.

🔻 ئەردۆغان: پڕۆسەی تورکیای بێ‌تیرۆر بەردەوامە و قۆناغ بە قۆناغ ئەشکەوتەکان چۆڵ دەکرێن قەندیل پرێس 🔹 ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆماری تورکیا، لە گەڕانەوەیدا لە کۆریای باشوورەوە وێڕای کەمکردنەوەی بایەخی ڕەخنەکان لە پڕۆسەی «تورکیای بێ‌تیرۆر» ڕایگەیاند، پڕۆسەکە بەپێی یاسای پەرلەمان بەبێ سازش و بە چاودێریی ورد بەردەوامە. ناوبراو دەرنەکەوتنی بەرەوپێشچوونەکانی بۆ هەستیاریی پڕۆسەکە گەڕاندەوە و گوتی قۆناغ بە قۆناغ ئەشکەوتەکانی ئەوبەر سنوورەکان چۆڵ دەکرێن و بە گوتەی خۆی، بەوەش تیرۆر بە تەواوی کۆتایی دێت. 🔹 ئەردۆغان ڕوونیشی کردەوە کە پڕۆسەکە لەژێر کۆنتڕۆڵی دامەزراوە ئەمنییەکان و لیژنەیەکی تایبەت بە سەرۆکایەتیی جێگری سەرۆککۆمار بەپێی پلان بەڕێوەدەچێت، جێبەجێکردنی یاساکە و چوونە قۆناغێکی نوێش پەیوەستە بە داماڵینی تەواوەتیی چەک، دەستنیشانکردن و پشتڕاستکردنەوەی چەکدانانی پەکەکە لەلایەن دەزگا ئەمنییەکان و پەسەندکردنی لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەییدا. ئەمە لە کاتێکدایە پەکەکە گەریلاکانی لە تورکیا و باکووری کوردستان کشاندووەتەوە، بەڵام بەرپرسانی قەندیل و دەم پارتی بەردەوام ڕەخنەیان لە هەنگاوەکانی دەوڵەت هەیە.