TheReference 🎸0801🦈

ผลการเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐ ฯ​ ออกมาเป็นเรียบร้อยแล้ว สรุปว่าเดโมแครตได้ที่นั่งเพิ่มทั้งสองสภากลายเป็นเสียงข้างมาก ส่วนสาเหตุที่รีพับลิกันแพ้ก็หนีไม่พ้นเรื่องสงครามที่ยืดเยื้อ ปัญหาการจัดการพวก immigrant ปัญหาเงินเฟ้อ ฯลฯ เดโมแครตชนะการเลือกตั้งก็จริง แต่ปธน.ยังคงเป็นรีพับลิกัน สภาวะแบบนี้สหรัฐ​ฯ​ เจอมาแล้วหลายครั้ง จริงๆแล้วถ้าไปลองย้อนมองดูสถิติในอดีตตลาดชอบภาวะแบบนี้เพราะการเมืองเข้าสู่การคานอำนาจ ไม่มีพรรคใดพรรคหนึ่งครองอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด สภาคองเกรสชุดปัจจุบันยังคงมีอำนาจเต็มจนกว่าสภาคองเกรสชุดใหม่จะเข้าสาบานตนในวันที่ 3 มกราคม 2027 ช่วงนี้เราเรียกว่า “lame-duck” ประมาณสองเดือน มีร่างกฎหมายสำคัญๆ ที่เกี่ยวกับงบประมาณที่ต้องเร่งออกมา เช่น งบประมาณ farm bill งบรายจ่าย มีเรื่องการเปลี่ยนแปลงศาลสูงสุด เช่น กรณีของผู้พิพากษา Alito หรือแม้แต่ข้อตกลงเพดานหนี้ ความเสี่ยงเชิงนโยบายจึงยังไม่หมดไปทันทีหลังวันเลือกตั้ง และถ้าหากความตึงเครียดสงครามในอิหร่านยังอยู่ในระดับสูงในช่วงเวลานี้ กฎหมาย War Powers อาจจะกลายเป็นตัวแปรที่คาดไม่ถึงซึ่งอาจจะเกิดขึ้นได้ กฎหมาย War Powers ออกมาในปี 1973 ตอนนั้นเกิดสงครามเวียดนาม สภาจึงกำหนดอำนาจให้ปธน.สามารถใช้กำลังทหารได้เพียง 60 วัน จากนั้นต้องยุติ ถ้าจะทำสงครามต่อก็ต้องขออนุมัติจากสภา หรือขอขยายเวลาอีก 30 วัน มันคือเครื่องมือที่สภาใช้ดึงอำนาจการทำสงครามออกมาจากฝ่ายบริหาร พอเกิดสงครามอิหร่าน เดโมแครตก็พยายามผลักดัน War Powers มาตั้งแต่เริ่มทำสงคราม แต่ครั้งแรกแพ้โหวตในวุฒิสภา ต่อมาสถานการณ์เปลี่ยน สภาคองเกรสผ่านมตินี้เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา และวุฒิสภาก็รับรองตามด้วย นับเป็นครั้งแรกตั้งแต่ปี 1973 ที่สองสภามีมติสั่งให้ปธน. ถอนกำลังทหาร อ่านมาถึงตรงนี้หลายคนคงเข้าใจว่า ปธน.ทรัมป์ก็น่าจะทำตาม แต่ตรงกันข้ามค่ะ เพราะมติรอบนั้นเป็นแบบ concurrent resolution ซึ่งไม่จำเป็นต้องส่งให้ประธานาธิบดีลงนาม อย่างนี้ก็ได้เหรอ ... ต้องย้อนกลับไปถึงที่มาของ concurrent resolution เรื่องมันมีอยู่ว่าตอนที่สภาร่างกฎหมาย War Powers ในปี 1973 สภาตั้งใจให้ concurrent resolution เป็นปุ่มหยุดสงครามอัตโนมัติ โดยเจตนาข้ามหัวปธน.ไปเลยเพื่อเลี่ยงปธน.วีโต้ แต่ศาลสูงสุดตัดสินในปี 1983 (คดี INS v. Chadha) ว่าการกระทำที่มีผลทางกฎหมายต้องส่งให้ปธน.ลงนามหรือวีโต้ก่อน ดังนั้นมติหยุดสงครามอิหร่านเมื่อเดือนมิถุนายนใช้ได้ก็แค่เป็นสัญลักษณ์ทางการเมือง แต่ไม่มีผลบังคับใช้ทางกฎหมาย ถ้าสภาอยากให้มีผลจริงต้องใช้ joint resolution ซึ่งปธน.วีโต้ได้ ซึ่งการลบล้างวีโต้ต้องใช้เสียง 2 ใน 3 ดังนั้นประเด็นนี้จึงกลายเป็น wild card เพราะถ้าความขัดแย้งระหว่างสภาและปธน. เรื่องการทำสงครามอิหร่านอาจจะกลายเป็นวิกฤตรัฐธรรมนูญหรือเป็นคดีในศาลแทนที่จะเป็นนโยบายที่ชัดเจน วันนี้หุ้นที่เกี่ยวกับสงครามและน้ำมันเลยร่วงแรง พูดถึงเรื่องอำนาจการใช้วีโต้ ปธน.ทรัมป์เองก็ประกาศว่าจะใช้อำนาจนี้ ที่ผ่านมาในประวัติศาสตร์การเมืองสหรัฐ ฯ​ การ override หรือการลบล้างวีโต้เกิดขึ้นได้ยากมาก เพราะต้องอาศัยเสียงสนับสนุนจากทั้งสองพรรคจำนวนมาก จากสถิติตั้งแต่ปี 1789 ปธน.ใช้อำนาจวีโต้ไปแล้ว 2,599 ครั้ง และสภาคองเกรสลบล้างได้สำเร็จเพียง 112 ครั้งของการวีโต้ปกติ ดังนั้นแม้เดโมแครตคุมทั้งสองสภาก็ผลักดันกฎหมายสำคัญๆ ไม่ได้ถ้าปธน.ทรัมป์ไม่เอาด้วย แล้วเรื่องกฎหมายที่เกี่ยวกับ AI ที่หลายคนกังวลว่าเดโมแครตจะคัดค้าน ส่วนตัวคิดว่าเรื่องนี้เดมคงไม่ได้เล่นใหญ่มาก อาจจะโดนถูกจำกัดให้เหลือเพียงบทบัญญัติเฉพาะเรื่องมากกว่าที่จะออกเป็นกฎหมายคุมทั้งระบบ ส่วนเรื่อง Tariff ไม่น่าจะมีอะไร เพราะกฎหมายส่วนใหญ่ปธน.ลงนามบังคับใช้ไปแล้ว ตอนที่เดโมแครตคุมทั้งทำเนียบขาวและสภาช่วงปี 2020-2021 ตลาดใช้กลยุทธ reflation trade เพราะคาดว่ารัฐบาลจะใช้จ่ายหนัก ส่งผลให้ช่วงนั้น yield ระยะยาวขึ้น curve ชัน และดอลลาร์อ่อนค่า แต่รอบนี้ไม่เหมือนกัน เพราะอำนาจถูกแบ่งขั้ว โอกาสอัดฉีดการคลังก้อนใหญ่ไม่น่าจะเกิดเผลอๆ สภาพคล่องอาจจะตึงด้วยซ้ำ ดังนั้นเรื่องเพดานหนี้รอบนี้สำคัญมาก เพราะจะเป็นประเด็นที่เดโมแครตใช้ต่อรองกับรัฐบาลกับเรื่องสงครามและกฎหมายที่เกี่ยวกับ AI ทีนี้มาดูความเสี่ยงที่สำคัญมากๆ จะเรียกได้ว่าเป็นความเสี่ยงที่แท้จริงก็ได้คือเรื่องเพดานหนี้และ T-bill งบประมาณใกล้จะชนเพดานหนี้อีกแล้ว นักวิเคราะห์ประเมินว่ารัฐจะหมดเงินใช้จ่ายประมาณเดือนพฤศจิกายน-ต้นปีหน้า ซึ่งเป็นช่วงเวลาคาบเกี่ยวกับช่วงเปลี่ยนสภาพอดี ถ้าการประชุม refunding วันนี้ชี้ว่าจะกู้ผ่าน T-bill เพิ่ม (ประมาณ 5แสน–1 ล้านล้านดอลลาร์) หนี้ก้อนใหญ่จะครบกำหนดเร็วขึ้นและต้อง roll บ่อย ถ้าเกิดภาวะชะงักงันเพดานหนี้ ตั๋วที่ครบกำหนดใกล้ X-date จะมีความเสี่ยงไม่ได้รับชำระตรงเวลา นักลงทุนจะเทขายและเรียก yield สูงขึ้นเฉพาะช่วงอายุนั้น ภาวะแบบนี้เรียกว่า kink หรือรอยหักบนเส้น yield T-bill มันเคยเกิดขึ้นมาแล้วในปี 2023 คือ yield พุ่งไป 7% แต่ตอนนี้ยังไม่เกิด kink แสดงว่าตลาดยังไม่ price in ความเสี่ยงนี้ อีกเรื่องคือดูค่าเงินดอลล่าร์ การที่เงินอ่อนค่าหลังเลือกตั้งและเคลื่อนตาม forward T-bill yield ถ้าเรื่องเพดานหนี้มีปัญหา yield ระยะสั้นจะขึ้นเพราะความเสี่ยงด้านการคลัง ไม่ใช่มันขึ้นเพราะเศรษฐกิจสหรัฐ ฯ​ดี หรือเฟดขึ้นดอกเบี้ย เป็นสัญญาณอันตรายที่ต่างจาก yield ขึ้นแบบปกติ