Temel Aksoy (@TemelAksoy) header
Temel Aksoy (@TemelAksoy) profile picture

Pazarlamada kalıcı olan trendler değil, kanunlardır. Markalar nasıl büyür? Pazarlamada doğru bilinen yanlışlar.

Joined January 2009
Yeni kitabım çıktı: Büyük Marka Nasıl Olunur? temelaksoy.com/kitaplar/buyu…
1
1
323
Sahiplenme Sapması İnsan bir şeye sahip olduğu zaman ona vitrinde durduğundan daha fazla değer verir. Eve götürülen bir ürün, mağazadakinden daha değerli hale gelir. “Deneyin, beğenmezseniz iade edin” kampanyaları bu eğilim üzerine kuruludur. Ürünü bir kere eline alan, evine götüren insan onu geri vermekte zorlanır. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #tüketicidavranışı
4
552
İndirimin Yeni Müşteri Getirip Getirmediğini Dört Kontrol Gösterir İndirim döneminde satışın arttığını gören yönetici yeni müşteri kazandığını zanneder. Oysa satışın artması, yeni müşteriden kaynaklanmayabilir. Bir yönetici bunu kendi markasının verilerini inceleyerek görebilir. İlk olarak yalnızca indirim haftasına değil, izleyen haftalara da bakmalıdır. İndirim sonrası haftalarda satışlar normal seviyenin altına düşüyorsa, o eksilen miktar indirim haftasına çekilmiş satıştır. Sonra 12 aylık bir dönemde markayı satın alan tekil müşteri sayısına bakarak, markasının yeni müşteri kazanıp kazanmadığını görebilir. Ayrıca indirimde satın alanların öncesinde markayı alıp almadığını, sonrasında da tam fiyattan alıp almadığını izlemesi gerekir. Son olarak indirimden önceki çeyrek ile sonraki çeyreğin satış seviyesini kıyaslamalıdır. Gerçek kazanım, satış seviyesini bir basamak yükseltir, öne çekme ise satış seviyesini değiştirmez. Bu dört kontrolü yapan yönetici, indirimin yeni müşteri getirmediğini, mevcut müşterinin alışverişini öne çektiğini kendi verisinde görür. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
3
481
Aynı Oranda İndirim Küçük Markaya Çok, Büyük Markaya Az Satış Getirir İndirimin etkisi her marka için aynı değildir, marka büyüklüğüne göre değişir. Üç ülkede 4.000 kişiyle yapılan 30 test, fiyat %15 indiğinde küçük markayı seçenlerin yaklaşık %60, büyük markayı seçenlerin yaklaşık %14 arttığını ortaya koydu. Bu farkın nedeni basit bir hesaptır. Pazar payı %5 olan bir marka pazar payını üçe katlayabilir ama pazar payı %50 olan bir marka bunu yapamaz. Küçük markanın indirimden gelen satış artışı yüksek olabilir ama eriyen kârı da büyük olur ve rakipler aynı indirimi yaptığında gelir artışı hızla yok olur. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
5
583
Mevcut Durum İyidir Sapması Çoğu insan, daha iyi bir seçenek olduğunu bilse bile mevcut durumunu değiştirmez. Alışverişte de aynı eğilim geçerlidir. Müşteriler mevcut markalarından kolay kolay vazgeçmezler. Yeni bir markayı denemek bilgi toplamayı, kıyaslamayı, risk almayı gerektirir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #tüketicidavranışı
1
6
499
Müşterisine Hâkim Olmayan B2B Şirketi Bayisine Mahkûm Olur “Biz üretelim, bayi satsın” diye düşünen Türk sanayicileri, bilinir ve bulunur olmayı bayilerine bıraktıkları için marka olamazlar. Müşterilerinin kim olduğunu bilmeyen, ürünün fiyatını bayisinin belirlediği B2B şirketleri, ne kadar iyi ürün yaparlarsa yapsınlar bayilerine mahkûm kalırlar. temelaksoy.com/musterisine-h… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #b2b
2
7
619
İndirim Uzun Dönemde Kategoriyi Zehirler Markaları yönetenler indirimi zararsız bir satış kaldıracı zannederler. İndirim yapınca satışın arttığını, indirim bitince her şeyin eski haline döndüğünü düşünürler. Oysa indirime alışan müşteri, markanın liste fiyatını kabul etmek yerine indirim kampanyasını bekler. İndirim normalleşir. Büyük marka indirim yaptığı zaman diğer markalar onu takip eder ve kategorinin genel fiyat seviyesi düşer. İndirim bir kategorinin normali olduğu zaman geri dönüşü yoktur; bütün markaların kârlılığını eritir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
5
545
Olumsuz Müşteri Yorumlarını Gizlemek Markaya Fayda Sağlamaz Ben şeffaf davranan markaların daha çok kazanacağına inanıyorum. Çünkü müşterinin güvenini kazanmak uzun vadede markaya daha çok müşteri getirir. İş yapma biçimini müşterinin güveni üzerine kuran marka bence doğru yatırımı yapar. temelaksoy.com/olumsuz-muste… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #müşterideneyimi
7
556
Sürü Psikolojisi İnsanlar çok satanı tercih eder çünkü çoğunluğun seçiminin arkasında sağlam bir neden olduğunu varsayarlar. Bir kategoride en büyük olan markanın diğerlerinden daha iyi olduğuna inanırlar. Bu inanç büyük markayı daha da büyütür, küçük markayı daha da küçültür. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #tüketicidavranışı
10
508
Bugüne Odaklanmak Marka Olmanın Önündeki En Büyük Engeldir Patron indirimin getirdiği satışı Pazartesi sabahı satış raporunda hemen görür. Müşterilerin öne çektikleri talebin bıraktığı boşluk ise sonraki haftalara yavaş yavaş yayılır ve fark edilmez. İnsan gelecekteki getiriyi olduğundan küçük görür. Bu nedenle çoğu patron bugün sonucunu göreceği eylemleri daha heyecan verici, daha zevkli, daha kârlı bulur. Marka olmak ise bugün değil gelecekte gerçekleştiği için değeri bugün anlaşılmaz. Bu zaafın çaresi, marka olmaya yapılan yatırımı indirime harcanan parayla kıyaslamaktır. Patron önce son on iki ayda indirim nedeniyle kaybettiği paranın toplamını hesaplamalıdır. Bu rakam, başta marka inşa reklamı olmak üzere, markasına her yıl ne kadar yatırım yapabileceği için iyi bir ölçüdür. Bu yatırımı satışların beklenenin altında geçen dönemlerde de kesintisiz sürdürmek kararlılık ister. Marka olmuş şirketlerin hepsi bu kararlılığı göstermiş şirketlerdir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #markayatırımı
6
577
2027’de Pazarlamanın Değişmeyecek Kanunları @pazarlamailetis’in “2027’ye Bakış” röportaj serisinde, yeni teknolojiler hızla yayılırken pazarlamanın hangi kanunlarının değişmeyeceğini konuştuk. Reklamın gerçek etkisini, marka hafızasını, B2B pazarlamasını ve Türk markalarının fiyat rekabetinden neden çıkamadığını anlattım. Fiyat rekabetiyle ilgili soruyu cevaplarken fiyat indirimini kira ödemeye, marka inşa reklamını ev taksiti ödemeye benzettim. Kiracı kirayı her ay öder ama elinde hiçbir şey kalmaz. Ev taksitinde ise her taksitte ev biraz daha ev sahibine ait olur. Bugün yapılan marka inşa reklamı da müşterinin hafızasında birikir ve markanın fiyat tavanını yükseltir. Yapay zekâ gerçekten hızla yayıldı ama insanın ihtiyaçları, korkuları ve arzuları yüz binlerce yıldır aynı kaldı. Bu yüzden kendimize sormamız gereken soru, gelecek yıl nelerin değişeceği değil, nelerin değişmeyeceğidir. pazarlamailetisimi.com/temel… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #reklam
2
3
13
608
İndirim Oyununu Ayakta Tutan Alışveriş Hazzıdır Bugün 11.11 indirim günü. Müşteri indirimde alışveriş yaptığı zaman iki şey satın alır. Birincisi ürünün kendisidir. İkincisi “iyi bir alışveriş yaptım” hissinin verdiği hazdır. Aslında müşteriler de liste fiyatının çoğu zaman gerçek olmadığını bilir ama büyük bir indirim gördüklerinde, indirim gerçek olmasa da kendilerini kârlı bir alışveriş yapmış sayarlar. 2012’de Amerikan zincir mağazası J.C. Penney sürekli indirim düzenini bir anda bıraktı. Bütün kampanyaları kaldırdı, ürünleri tek ve sabit bir fiyata bağladı. Marka müşteriye gerçek fiyatı söylüyordu ama yeni dönemde ona alışveriş hazzını yaşatmıyordu. Yılın ilk çeyreğinde mağaza satışları yaklaşık %19 düştü. Yönetim kurulu Nisan 2013’te CEO’yu görevden aldı, yerine gelen yöneticinin ilk işi indirimleri geri getirmek oldu. Hem satan hem satın alan indirimin bir oyun olduğunu bilir ama bu oyunu oynamaya devam eder. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
5
619
Müşteriyi Anlamak Yerine Kendilerini Anlatan B2B Web Siteleri Müşteri Kaybeder Bugünün B2B müşterisi, tedarikçi markaların sitelerinde araştırma yapıyor, bütün bilgileri topluyor ve iki üç markadan oluşan kısa listesini sıraladıktan sonra en son aşamada satıcılarla görüşüyor. Web sitesinden kaçan müşteriyi de kimse görmez, kimse fark etmez. temelaksoy.com/musteriyi-anl… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #b2b
3
448
Aşinalık Etkisi İlk duyduğumuzda beğenmediğimiz bir şarkıyı birkaç kez daha duyunca sevmeye başlarız. Yeni taşındığımız bir mahallede ilk günler kendimizi yabancı hissederiz ama birkaç ay sonra orası bizim mahallemiz olur. İnsan bir şeyi daha çok gördükçe daha çok beğenir. Bu beğeni bilinçli bir değerlendirmenin sonucu değildir, Sistem 1’in otomatik tepkisidir. Tanıdık olan güvenli gelir. Yeni bir logo tasarımını ya da yeni bir reklamı ilk gördüğünde yadırgayanlar bile göre göre beğenmeye başlar. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #reklam
1
6
538
İndirim Avcısı Diye Ayrı Bir Müşteri Kitlesi Yoktur Markaları yönetenler, indirim peşinde koşan ayrı bir müşteri kitlesi olduğuna inanırlar. İndirimi bu kitleyi yakalamak için yaparlar. Gerçek hayatta bu inancın bilimsel bir kanıtı yoktur. Bir müşteri bir gün bir markayı indirimde, başka bir gün başka bir markayı tam fiyatla alır. Hatta aynı markayı indirim dönemi sonrası tam fiyattan da satın alır. Bir kategoride yalnızca tek bir markadan satın alan müşteriler hem çok seyrek alışveriş yapar hem de sayıca çok azdır. İndirim, zaten birçok markayı dönüşümlü satın alan müşterinin bir alışverişini markaya yönlendirir. Müşterinin ertesi alışverişinde markaya sadık kalacağının garantisi yoktur. Yani indirim rakipten müşteri çalmaz. İndirimde satın alan müşteriyle tam fiyattan satın alan müşteri çoğu zaman aynı insandır. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
6
812
İptali Zorlaştırmak Müşteriyi Elde Tutmaya Yetmez İptali zorlaştırmak bu dönemin gelirini korur ama müşteriyi elde tutmaya yetmediği için markanın büyümesini sağlamaz. Üstelik iptali zorlaştırmak hem şirketin adını kirletir hem de çalışanların başını öne eğdirir. temelaksoy.com/iptali-zorlas… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #müşterideneyimi
1
3
472
Halo Etkisi Bir markayı bir özelliğinden ötürü beğenen insan, o markanın diğer bütün özelliklerini de beğenir. Birinci Dünya Savaşı sırasında yapılan bir araştırmada komutanlardan, kendilerine bağlı askerlerin fiziksel yeteneklerini, zekâlarını ve disiplinlerini değerlendirmeleri istendi. “Üstün asker” olarak nitelendirilen askerlerin hepsi sağlam yapılı ve yakışıklıydı. Olumlu algı yaratmış bir markanın yaşattığı kötü deneyimi, müşteriler markanın kontrolü dışındaki etmenlere bağlar. Olumsuz algıya sahip bir markanın her hatası ise o markanın kötü olduğunu doğrulayan bir kanıt olur. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #markaalgısı
1
7
732
Markalar Fiyat Tavanlarını Test Ederek Öğrenebilir Müşteri bir ürüne 100 lira değer biçiyorsa, o ürüne 100 liranın üzerinde bir para ödemez. Müşterinin ödemeye razı olduğu bu en yüksek rakam, fiyatın tavanıdır. Peki bir patron kendi markasının tavanını nasıl öğrenir? Tavan görünmez bir rakam değildir. Marka fiyatını artırdığında satışı düşmüyorsa, tavan bu fiyatın üzerindedir. Satışı düşüyorsa tavan o fiyatın altındadır. Bu testin bir koşulu vardır: Marka fiyatını rakiplerinden farklı oranda artırmalıdır. Türkiye’nin enflasyon ortamında her yıl her marka zam yapar ama rakipler aynı oranda zam yaptığı için hiçbir marka kendi tavanını test etme imkânı bulamaz. Çoğu yönetici de bunu fark etmez. Müşterinin gözündeki tavanı ölçmek, rakipten farklı oranda fiyat artırmayı gerektirir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #fiyatlandırma
4
630
Pahalı Hap Daha Etkili Algılandı 2008 yılında Amerika’da bir grup araştırmacı 82 gönüllüye yeni bir ağrı kesiciyi denediklerini söyledi. Oysa verdikleri hapların hiçbirinde etken madde yoktu. Gönüllülerin yarısına hapın tanesinin 2,5 dolar olduğunu, diğer yarısına aynı hapın 10 sente indirildiğini söylediler. Araştırmacılar hapı vermeden önce ve verdikten sonra gönüllülerin bileğine hafif elektrik şokları verdiler. Tam fiyatlı hapı alanların %85’i ağrısının azaldığını söyledi. İndirimli hapı alanlarda bu oran %61’de kaldı. İki grubun aldığı hap aynıydı, değişen tek şey fiyat etiketiydi. Müşteri fiyatı ürünün taşıdığı niteliklerin göstergesi olarak okur. Özellikle kalitesini kendi başına ölçemediği durumlarda düşük fiyatı, ürünün bir eksikliğinin göstergesi sayar. “Bu kadar ucuza satılıyorsa bir şeyleri eksiktir” diye düşünür. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #fiyatalgısı
1
4
566
İnsanlar Markaları Hangi Motivasyonla Seçerler? Her satın alma kararının arkasında bir motivasyon yatar. Dışarıda yemek yeme, koyverme motivasyonu üzerine kurulu bir iştir. Diyet ise tam tersi, kontrol motivasyonuyla yapılan, insanın kendini disiplin altına alması gereken bir eylemdir. Montignac restoranının yemekleri ne kadar lezzetli olursa olsun, insanlar “diyet restoranı” olarak açılmış bir mekâna keyif almak için gitmezler. Her markanın ne sattığını bilmesi gerekir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #tüketicidavranışı
5
517