ThisAble.me

จะเป็นยังไงถ้าคนไทยทุกคนนั่งวีลแชร์ (ตอน2)

คนพิการจะเป็นอิสระได้ ต้องต่อสู้กับอะไรบ้าง? ตอนที่2

(มีภาษามือ) ส่องกระเป๋าเอกนั่งวีลแชร์ เขาพกอะไรในกระเป๋า

ไมอามี่เซอร์ไพรส์! #ล้วงกระเป๋าคนพิการ

กรมคนพิการเปิดข้อมูลจ้างงานมาตรา 33–35 ปี 68 พบสถานประกอบการ 843 แห่งไม่ทำตามกฎหมาย กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการเผยแพร่ข้อมูลการปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 33 มาตรา 34 และมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ประจำปี 2568 โดยพบว่านายจ้างและสถานประกอบการที่อยู่ในระบบมีทั้งกลุ่มที่ปฏิบัติตามกฎหมายครบถ้วน ปฏิบัติไม่ครบถ้วน และไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ข้อมูลดังกล่าวเผยแพร่ตามอำนาจมาตรา 39 ของ พ.ร.บ.ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการฯ ซึ่งกำหนดให้มีการโฆษณาข้อมูลการปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 33 มาตรา 34 และมาตรา 35 ต่อสาธารณะอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง จากข้อมูลของกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พบว่า มีนายจ้างหรือเจ้าของสถานประกอบการที่ปฏิบัติตามกฎหมายครบถ้วน 13,189 แห่ง แบ่งเป็น ปฏิบัติตามมาตรา 33 จำนวน 6,945 แห่ง ปฏิบัติตามมาตรา 34 จำนวน 2,359 แห่ง ปฏิบัติตามมาตรา 35 จำนวน 1,083 แห่ง ปฏิบัติตามมาตรา 33 และมาตรา 34 จำนวน 1,969 แห่ง ปฏิบัติตามมาตรา 33 และมาตรา 35 จำนวน 670 แห่ง ปฏิบัติตามมาตรา 34 และมาตรา 35 จำนวน 35 แห่ง ปฏิบัติตามมาตรา 33 มาตรา 34 และมาตรา 35 จำนวน 128 แห่ง ขณะเดียวกัน มีสถานประกอบการ 797 แห่งที่ปฏิบัติตามกฎหมายแล้วแต่ไม่ครบถ้วน และอีก 843 แห่งที่ไม่ได้ปฏิบัติตามกฎหมาย โดยรายละเอียดของแต่ละสถานประกอบการระบุไว้ในเอกสารแนบท้ายประกาศ มาตรา 33 ของกฎหมายกำหนดให้นายจ้างหรือเจ้าของสถานประกอบการและหน่วยงานของรัฐรับคนพิการเข้าทำงานตามลักษณะของงานในอัตราส่วนที่กฎหมายกำหนด ขณะที่มาตรา 34 เปิดทางให้นายจ้างหรือสถานประกอบการดำเนินการโดยส่งเงินเข้ากองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ และมาตรา 35 กำหนดแนวทางการจัดให้มีสิทธิหรือประโยชน์อื่นแก่คนพิการแทนการจ้างงานตามมาตรา 33 ประกาศฉบับนี้ลงวันที่ 22 ตุลาคม 2569 ลงนามโดยนางสาวสนธยา บุญญฤทธิ์ อธิบดีกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ที่มา facebook.com/photo?fbid=1465…

ความยากของการรักษาสุขภาพจิต #ล้วงกระเป๋าคนพิการ

คนที่เป็นโรคซึมเศร้าจะต้องหงอย? "คนคิดว่า คนที่เป็นโรคซึมเศร้าจะต้องหงอย เหมือนมีฝนตกอยู่บนหัวตลอดเวลา แบบมันจะดูหมอง ๆ มันจะดูเศร้า ๆ แต่จริง ๆ แล้วไม่ใช่เลยนะคะ เวลาทำงานก็ทำงาน เวลาเรียนก็เรียนแบบเรียนบ้าเรียนบอ เวลาปาร์ตี้ก็ปาร์ตี้สุด หลาย ๆ คนตอนที่หมิวไปบอก ก็บอกว่า 'เป็นหรอ' เพราะว่าเวลาหมิวอยู่กับเพื่อน เราแบบเต็มที่อ่ะ เราเฮฮาเราแบบพลังล้นอ่ะ ล้นมาจริงๆ แต่ไม่มีใครเชื่อหรอกว่ากลับไปบ้านอ่ะ หมิวเหมือนแบบถูกสูบพลังและวิญญาณออกไปหมดแล้ว" #ล้วงกระเป๋าคนพิการ

คนพิการมีงานแล้ว แต่ได้ “งานที่มีคุณภาพ” หรือยัง? : ถึงเวลาปรับเปลี่ยนตัวชี้วัดนโยบายจ้างงานคนพิการประเทศไทย บทความโดย คชรักษ์ แก้วสุราช เมื่อพูดถึงการจ้างงานคนพิการ คำถามที่เรามักได้ยินคือ ประเทศไทยจ้างงานคนพิการได้กี่คนแล้ว จำนวนคนพิการที่เข้าสู่การจ้างงานเป็นตัวเลขสำคัญ เพราะสะท้อนว่าคนพิการสามารถเข้าสู่ตลาดแรงงานได้มากน้อยเพียงใด และสะท้อนการดำเนินงานตามนโยบายและกฎหมายของรัฐ แต่มีคำถามอีกข้อที่อาจสำคัญไม่แพ้กัน และอาจถูกพูดถึงน้อยกว่า คนพิการที่ได้งานเหล่านั้น ได้ “งานที่มีคุณภาพ” หรือไม่ เพราะการมีงานทำกับการมีงานที่ดีไม่ใช่เรื่องเดียวกัน บริษัทแห่งหนึ่งอาจจ้างคนพิการครบตามจำนวนที่กฎหมายกำหนด แต่ตัวเลขนั้นไม่ได้บอกว่า คนพิการได้รับค่าจ้างอย่างไร ทำงานประเภทไหน มีความมั่นคงหรือไม่ มีโอกาสพัฒนาทักษะและก้าวหน้าในอาชีพหรือไม่ หรือสามารถเลือกงานที่สอดคล้องกับความต้องการและศักยภาพของตัวเองได้มากน้อยเพียงใด คำถามนี้ทำให้ต้องย้อนกลับไปดูว่า “สิทธิในการทำงานของคนพิการ” ตามมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศนั้นหมายถึงอะไร CRPD อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ หรือ CRPD มาตรา 27 รับรองสิทธิของคนพิการในการทำงานบนพื้นฐานที่เท่าเทียมกับบุคคลอื่น แต่สิ่งที่มาตรา 27 พูดถึงไม่ได้มีเพียงการทำให้คนพิการ “มีงาน” “promote employment opportunities and career advancement for persons with disabilities in the labour market, as well as assistance in finding, obtaining, maintaining and returning to employment" - Convention on the Rights of Persons with Disabilities” CRPD พูดถึงโอกาสในการทำงานใน ตลาดแรงงานเปิดที่ครอบคลุมและเข้าถึงได้ รวมถึงสิทธิในการเลือกหรือยอมรับงาน สภาพการทำงานที่เป็นธรรมและปลอดภัย ค่าตอบแทนที่เท่าเทียมกัน การฝึกอาชีพ การพัฒนาทักษะ ความก้าวหน้าในอาชีพ การรักษางาน และการจัดสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล พูดง่าย ๆ คือ CRPD ไม่ได้ตั้งคำถามเพียงว่า “คนพิการได้งานหรือยัง?” แต่ถามว่า “คนพิการได้มีโอกาสทำงานอย่างเท่าเทียมกับคนอื่นหรือยัง?” ความแตกต่างระหว่างสองคำถามนี้มีความสำคัญ เพราะคนหนึ่งอาจมีงานทำ แต่ยังไม่ได้รับความเป็นธรรมในฐานะคนทำงาน กฏหมายจ้างงานของไทย เมื่อกลับมาดูประเทศไทย พ.ร.บ.ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ กำหนดกลไกการส่งเสริมการจ้างงานไว้ โดยเฉพาะมาตรา 33–35 มาตรา 33 กำหนดให้นายจ้างหรือสถานประกอบการรับคนพิการเข้าทำงานตามสัดส่วนที่กฎหมายกำหนด หากไม่ดำเนินการตามมาตรา 33 ยังมีทางเลือกตามมาตรา 34 ซึ่งเป็นการส่งเงินเข้ากองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ และมาตรา 35 ซึ่งเปิดทางให้ดำเนินมาตรการอื่นเพื่อส่งเสริมอาชีพและการมีงานทำของคนพิการ โครงสร้างดังกล่าวมีความสำคัญ เพราะทำให้รัฐมีเครื่องมือในการผลักดันให้สถานประกอบการเข้ามามีส่วนร่วมกับการจ้างงานคนพิการ แต่เมื่อมองให้ลึกลงไป คำถามจึงไม่ได้อยู่เพียงว่า “ประเทศไทยมีกฎหมายส่งเสริมการจ้างงานหรือไม่” เพราะคำตอบนี้มีคำถามที่น่าสนใจกว่าคือ กฎหมายและระบบเหล่านี้กำลังวัดความสำเร็จจากอะไร? กลไกการจ้างงานตามมาตรา 33–35 ทำให้เกิดระบบที่สามารถนับจำนวนและตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายของสถานประกอบการได้อย่างเป็นรูปธรรม สถานประกอบการต้องจ้างตามสัดส่วน หรือเลือกใช้ช่องทางอื่นที่กฎหมายกำหนด แต่การนับจำนวนคนที่เข้าสู่ระบบการจ้างงานไม่ได้ตอบคำถามทั้งหมดเกี่ยวกับชีวิตการทำงานของคนพิการ สมมติว่าสถานประกอบการแห่งหนึ่งจ้างคนพิการครบตามสัดส่วน ตัวเลขบอกว่าเกิดการจ้างงาน แต่เรายังไม่รู้ว่า คนพิการเหล่านั้นได้รับค่าจ้างเท่าไร งานที่ทำมีลักษณะอย่างไร เป็นงานที่ตรงกับทักษะและความต้องการหรือไม่ มีโอกาสฝึกอบรมและพัฒนาทักษะหรือไม่ สามารถเลื่อนตำแหน่งได้หรือไม่ สถานที่ทำงานเข้าถึงได้หรือไม่ ได้รับการปรับสภาพการทำงานที่จำเป็นหรือไม่ และที่สำคัญที่สุด คนพิการมีอำนาจในการเลือกและกำหนดเส้นทางอาชีพของตัวเองมากแค่ไหน คำถามเหล่านี้คือสิ่งที่ตัวเลขจำนวนการจ้างงานไม่สามารถตอบได้ คำว่า “การจ้างงาน” อาจทำให้เรามองคนพิการในฐานะคนที่ต้องถูกนำเข้าสู่ตลาดแรงงานให้ได้ แต่ถ้ามองจากหลักสิทธิในการทำงาน คนพิการไม่ควรเป็นเพียง “จำนวนหนึ่ง” ที่ถูกเติมให้ครบตามเป้าหมาย พวกเขาคือแรงงานที่มีสิทธิ ทั้งสิทธิในการเลือกงาน ได้รับค่าจ้างที่เป็นธรรม พัฒนาทักษะ ทำงานในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย มีโอกาสก้าวหน้า และได้รับการปรับสภาพการทำงานที่จำเป็นเพื่อให้สามารถทำงานได้อย่างเท่าเทียม ระบบสนับสนุนการจ้างงาน รายงานของ UNDP เสนอว่า การส่งเสริมการจ้างงานคนพิการไม่ควรพึ่งพาระบบโควตาเพียงอย่างเดียว แต่ควรมี บริการสนับสนุนการจ้างงาน เข้ามาทำหน้าที่เชื่อมระหว่างคนพิการ นายจ้าง และตลาดแรงงาน บริการดังกล่าวสามารถครอบคลุมตั้งแต่ การค้นหาและจับคู่คนพิการกับงาน การให้คำแนะนำด้านการจ้างงาน การพัฒนาทักษะ การให้คำแนะนำแก่นายจ้าง การประเมินและปรับสภาพแวดล้อมในการทำงาน ตลอดจนการสนับสนุนคนพิการหลังจากเข้าสู่การทำงานแล้ว รายงานเสนอว่าบริการสนับสนุนการจ้างงานควรดำเนินควบคู่กับระบบโควตา เพื่อช่วยให้คนพิการสามารถเข้าถึงและอยู่ในตลาดแรงงานได้มากขึ้น กลไกแรกจึงอาจเริ่มตั้งแต่ ก่อนคนพิการได้งาน เพราะการมีตำแหน่งงานว่างไม่ได้หมายความว่าคนพิการจะสามารถเข้าถึงตำแหน่งนั้นได้ รายงานพบว่าการหางานของคนพิการจำนวนหนึ่งยังพึ่งพาเครือข่ายส่วนตัว องค์กรคนพิการ หรือคนในชุมชน ทำให้ผู้ที่ไม่ได้อยู่ในเครือข่ายเหล่านี้อาจเข้าถึงโอกาสในการทำงานได้น้อยกว่า การมีระบบบริการจัดหางานและจับคู่ที่เข้าถึงได้จึงเป็นกลไกสำคัญในการลดช่องว่างดังกล่าว อีกกลไกหนึ่งคือ การพัฒนาทักษะให้สอดคล้องกับตลาดแรงงาน เพราะการทำให้คนพิการมีงานไม่ได้หมายความว่าจะทำให้คนพิการสามารถแข่งขันและเติบโตในตลาดแรงงานได้ในระยะยาว รายงานจึงเสนอให้มีการพัฒนาทักษะที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน และเสนอให้ทบทวนการใช้มาตรา 35 เพื่อให้การส่งเสริมอาชีพเชื่อมโยงกับการพัฒนาทักษะในลักษณะดังกล่าว เมื่อเข้าสู่การทำงานแล้ว อีกกลไกที่สำคัญคือ การสนับสนุนในสถานที่ทำงานและการปรับสภาพการทำงานอย่างเหมาะสม รายงานพบว่านายจ้างจำนวนหนึ่งยังขาดความเข้าใจว่าการปรับสภาพการทำงานควรตอบสนองต่อความต้องการเฉพาะบุคคลของคนพิการ ไม่ใช่เพียงการจัดสิ่งอำนวยความสะดวกแบบเดียวให้ทุกคน และจึงเสนอให้มีบริการที่สามารถให้คำปรึกษาทางเทคนิคแก่นายจ้าง รวมถึงการประเมินสิ่งอำนวยความสะดวก และการสนับสนุนด้านการทำงาน กลไกเหล่านี้ทำให้เห็นว่า การสนับสนุนคนพิการไม่ได้ควรจบลงทันทีที่มีการเซ็นสัญญาจ้าง แต่ควรมีระบบช่วยให้คนพิการสามารถทำงานต่อไปได้จริง พัฒนาทักษะ และมีโอกาสเติบโตในอาชีพ ขณะเดียวกัน ระบบยังต้องมีกลไก ติดตามและตรวจสอบผลลัพธ์ของการจ้างงาน รายงานเสนอให้มีการติดตามและรายงานการจ้างงานคนพิการของหน่วยงานภาครัฐและเอกชนอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงเสนอให้เปิดเผยข้อมูลว่าหน่วยงานใดจ้างคนพิการและมีจำนวนเท่าใด เพื่อให้สาธารณชนสามารถตรวจสอบการปฏิบัติตามเป้าหมายได้ โดยรายงานยกตัวอย่างแนวทางของญี่ปุ่นในเรื่องการเปิดเผยข้อมูลดังกล่าว หากนำกลไกเหล่านี้มาเรียงตามเส้นทางของคนพิการในตลาดแรงงาน จะเห็นภาพที่ชัดขึ้นว่า ระบบไม่ได้ควรทำหน้าที่เพียง หาตำแหน่งงานให้คนพิการ แต่ต้องทำงานต่อเนื่องตั้งแต่ พัฒนาทักษะ จับคู่กับงานเข้าสู่การจ้างงาน ปรับสภาพการทำงาน สนับสนุนให้รักษางาน พัฒนาทักษะและความก้าวหน้าและติดตามผล นี่จึงเป็นอีกวิธีหนึ่งในการมอง “คุณภาพการจ้างงาน” เพราะคุณภาพไม่ได้เกิดขึ้นจากเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง แต่เกิดจากระบบสนับสนุนที่ทำงานต่อเนื่องตลอดเส้นทางการทำงานของคนพิการ หากประเทศไทยต้องการวัดความสำเร็จของนโยบายจ้างงานคนพิการอย่างรอบด้าน ตัวเลขจำนวนคนที่ได้งานอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งที่ต้องติดตามต่อคือ คนพิการได้ทำงานประเภทใด ได้รับค่าตอบแทนอย่างไร สามารถเข้าถึงการปรับสภาพการทำงานหรือไม่ รักษางานไว้ได้หรือไม่ และมีโอกาสพัฒนาตัวเองและก้าวหน้าในอาชีพหรือไม่ คำถามจึงอาจไม่ใช่เพียงว่า “ประเทศไทยจ้างงานคนพิการได้กี่คนแล้ว” แต่คือ “ระบบจ้างงานที่ประเทศไทยสร้างขึ้น ทำให้คนพิการสามารถทำงานและเติบโตในฐานะแรงงานได้มากเพียงใด” และนั่นอาจเป็นจุดที่ต้องเริ่มต้นทบทวนว่า ตัวชี้วัดที่เราใช้วัดความสำเร็จของนโยบายจ้างงานคนพิการในวันนี้ กำลังวัดสิ่งที่สำคัญต่อชีวิตการทำงานของคนพิการครบแล้วหรือยัง

ปัญหาของระบบการรักษาสุขภาพจิต “ สิทธิการรักษาไม่ควรที่จะถูกวินิจฉัยว่าป่วยก่อน แล้วค่อยไปเจอจิตแพทย์แล้วได้รับการเบิก แล้วค่อยไปให้แพทย์วินิจฉัยว่าคุยกับนักจิตแล้วได้รับการเบิก หรือไปทำกิจกรรมบำบัดแล้วได้รับการเบิก “มันควรจะต้องกลับกันแบบนี้ว่า คุณใช้สวัสดิการอย่างพวกแอปพลิเคชันต่าง ๆ ที่สามารถ อย่างสายด่วนสุขภาพจิตโอเคใช้ได้ฟรี แอปพลิเคชันอื่นล่ะ รัฐช่วยซัพพอร์ตได้มั้ย เอาคนที่ไม่ป่วย อย่าให้เป็นคนป่วย พอป่วยแล้วรักษายาก เอาคนที่แบบแค่มีภาวะ ให้เขาไปทำกิจกรรมบำบัดได้มั้ย โดยมีสวัสดิการ ให้เขาไปคุยกับนักจิตได้มั้ย โดยที่มีการสวัสดิการในการเบิกจ่ายได้” #ล้วงกระเป๋าคนพิการ

อาการป่วยทางกายเท่ากับป่วยทางใจ #ล้วงกระเป๋าคนพิการ

ป่วยสุขภาพจิตมีต้นทุนแพงมาก #ล้วงกระเป๋าคนพิการ

ล้วงกระเป๋าคนตาบอด มอสพกอะไรมา?