dranatomikrobiyoloji

Bir tane hastanın kültüründen pseudomonas üretmiş tazocin dirençli meropenem dirençli 5.kuşak sefalosporin dirençli füze atıcaz galiba

Gelin, yaşadığım somut bir olay üzerinden Türk ve Fransız sağlık sistemlerinin yaklaşım farkını, oradan hareketle de toplumumuzda doğru kabul edilen bazı yanlışları konuşalım. (bu aynı zamanda bir ihbar ve de eleştiri! @saglikbakanligi @drmemisoglu ) Önce hastanede yaşadığım olayı anlatacağım. Ardından aynı olay Fransa'da yaşansaydı nasıl bir yaklaşımla karşılaşabileceğimi değerlendireceğim. Son olarak da meselenin sağlık sisteminden çok daha derinlerde yatan bir zihniyet sorunu olduğuna dikkat çekecem! Ekte gördüğünüz iki kan tahlili bana ait. Aralarında yalnızca 75 gün var. (süre detayı önemli!) İlk tahlilde, üç aylık diye adlandırılan ortalama kan şekeri hakkında bilgi veren HbA1c değerim 6,60 çıktı. Türkiye'de gittiğim dahiliye uzmanı, bu sonuca bakarak artık şeker hastası olduğumu ve ilaç tedavisine başlamam gerektiğini söyledi. İçimden, "Seni doktor yapanın..." diye başlayan pek de nazik olmayan bir cümle geçti! Ama karşımda bir dahiliye uzmanı vardı. Yıllarca tıp okumuş, uzmanlık eğitimi almış bir insan. Ben kimdim ki ondan daha iyi bilecektim? (hayatım boyunca karşılaştığım klasik tepkiler!) Üstelik doktorun dayanağı da vardı. Uluslararası tanı kriterlerine göre değerim diyabet sınırını aşmıştı. Yani mesele yalnızca doktorun kanaati değildi; bilimsel otoritelerin belirlediği eşikler de bunu söylüyordu. Fakat benim kötü bir huyum var: Bir şeyin herkes tarafından doğru kabul edilmesi, benim onu sorgulamaktan vazgeçmem için yeterli değil! Doktor, ilaç yazmayı öğleden sonraki görüşmemize bırakmıştı. Ben o görüşmeye gitmedim! Çünkü bana ortada ciddi bir PROFESYONEL! yanlışlık vardı! Hayatım boyunca ciddi bir kilo problemi yaşamadım. Sağlığına dikkat eden, düzenli spor yapan, herhangi bir şikâyeti olmasa bile sağlık kontrollerini ihmal etmeyen biriyim. Fransa'da yaklaşık on yıldır spor lisanslarım nedeniyle de düzenli doktor kontrolünden geçiyorum. (Hatta hiç bir sağlık problemim olmamasına rağmen, her zaman sağlık raporu aldığım Fransız doktor 40 yaşını geçince benden kontrol amaçlı efor testi istemişti.) Elbette bütün bunlar diyabet olmayacağım anlamına gelmiyordu. Ama tek bir sonuca bakılarak, yaşam tarzım ve sağlık geçmişim yeterince değerlendirilmeden ilaç tedavisine yönlendirilmemi kabul etmem söz konusu olamazdı. Yediğim naneleri biliyordum! ki bu yüzden durduk yere, herhangi bir rahatsızlığım yokken kan tahlili yaptırmıştım! Sonrasında fabrika ayarlarıma döndüm! Günlük alışkanlıklarımı gözden geçirdim. Yaşın getirdiği dinamikleri hesaba kattım vs vs ve hayatımdaki bu değişimden yaklaşık 60 gün sonra aynı doktora gittim. Kendimi hatırlattım ve şöyle dedim: "Hocam, bana şeker ilacına başlamamız gerektiğini söylemiştiniz ama tekrar gelemedim. İsterseniz önce yeni bir tahlil yapalım, sonuca göre tedaviyi değerlendirelim." Eski onucuma baktı. İlaç yazılması için gelmediğimi hatırladı. Eski tahlilime bakarak, artık şeker hastası olduğumu ve ilaç tedavisinin gerektiğini yeniden ifade etti. Fakat tahlil isteğimi de reddetmedi. Yeni tahlili yaptırdım. Sonuç: 6,60'tan 5,65'e düştü! Doktor da değişime şaşırdı. "Bir şeyler yapmışsın. Değerlerin normale dönmüş. Şimdilik ilaca gerek yok." dedi. Ardından beslenme, karbonhidrat tüketimi ve birkaç ay sonra yeniden kontrol yaptırmam konusunda tavsiyelerde bulundu. İşin ilginç tarafı, bunlar benim zaten hayatım boyunca uyguladığım tavsiyelerdi! Peki, bütün bunlar neden ilk görüşmemizde konuşulmamıştı? Çünkü doktorun böylesi bir değişimin ilaçsız olabileceğine inancı yoktu! Şimdi gelelim asıl meseleye! Burada doktorun tıbbi bilgisini küçümsemiyorum. Benim itirazım başka! Bilimsel bir kriteri bilmekle, o kriteri karşınızdaki insana doğru şekilde uygulamak aynı şey değildir. Doktor eski tahlillerime bakabilirdi. Açlık kan şekerimin normal aralıkta olduğunu değerlendirebilirdi. Diğer sonuçlarımla birlikte genel sağlık durumumu inceleyebilirdi. Ne iş yaptığımı, nasıl beslendiğimi, ne kadar hareket ettiğimi, günlük alışkanlıklarımı sorabilirdi. Tekrar ölçüm yaparak tanıyı doğrulamayı değerlendirebilirdi. İlaç tedavisinin neden gerekli olabileceğini, yaşam tarzı değişikliklerinin hangi koşullarda ve nasıl bir takip altında denenebileceğini anlatabilirdi. vs vs İşte Fransız sağlık sisteminin farkı bu! tüm bu yazdıklarımdan çok daha fazlasını dikkate almadan, hayatında ilk defa gördüğü aciliyeti olmayan bir hastaya, sadece sayısal değerler üzerinden yaklaşan bir doktor bulmak neredeyse imkansız! (böylesi bir kültürümüz olmadığından, sadece hastaladığımızda doktora gidip sihirli formüller beklediğimizden, Fransa'daki türkler Fransız sağlık sistemini pek sevmezler! bunla ilgili de çok deneyimim var ama konu uzamasın!) Kısacası, "Sen artık şeker hastasısın, ilaç başlamalıyız." cümlesinden önce konuşulabilecek pek çok şey vardı. Benim seansımda bunların hiç biri yapılmadı. Benim dikkat çekmek istediğim yaklaşım farkı şu: Bir insanı yalnızca tahlil sonuçlarından ibaret görmemek! Hastanın geçmişini, içinde yaşadığı koşulları, alışkanlıklarını ve tedaviye katılımını hesaba katmak. Çünkü tıp yalnızca sayıları okumak değil, o sayıların arkasındaki insanı da anlamaktır. Doktorun karşısına çıkan hastaların önemli bir kısmı yaşam tarzını değiştirmekte zorlanıyor olabilir. Ülkenin sosyoekonomik şartları, çalışma hayatı, beslenme kültürü ve sağlık okuryazarlığı da hekimlerin yaklaşımlarını etkiliyor olabilir. Bunları anlayabilirim. Ama bir toplumun olumsuz alışkanlıkları, o topluma hizmet veren uzmanların mesleki standartlarını düşürmesinin gerekçesi olmamalıdır! İşte asıl sorunum burada başlıyor. Bu mesele yalnızca sağlık meselesi değil! Aynı zihniyeti eğitimde, adalette, ekonomide, üniversitelerde ve kamu yönetiminde de görüyorum. Diploma sahibi olunca kendisini bilimin temsilcisi sananlar... Bir makama oturunca verdiği her kararın doğru olduğuna inananlar... Üç beş ülke görüp birkaç yabancı dil öğrenince toplumun geri kalanına tepeden bakma hakkını kendinde bulanlar... Bilimin ürettiği bilgiyi ezberleyip o bilginin hangi şartlarda, nasıl ve neden uygulanması gerektiğini düşünmeyenler... vs vs Oysa diploma bilgi sahibi olduğunuzu gösterebilir; o bilgiyi doğru kullanacağınızın garantisi değildir! (kitap yüklü merkepler misali!) Makam size yetki verir; haklılık vermez. Unvan size sorumluluk yükler; eleştiriden muafiyet sağlamaz. Bilimsel kriterler de insanı düşünme sorumluluğundan kurtarmaz! Bana kalırsa ülkemizin en büyük sorunlarından biri tam olarak bu: Bilgiyi üretiyor veya aktarıyor gibi görünürken çoğu zaman onu sorgulamadan, bulunduğumuz şartlarla ilişkilendirmeden uygulamaya çalışıyoruz. Sonra da ortaya çıkan sorunları eleştirenleri problem olarak görüyoruz. Oysa eleştiri bir kuruma yöneltilmiş saldırı değil, o kurumun kendisini düzeltmesi için sunulmuş bir fırsat olabilir. Bir de işin ironik tarafı var! Bu yazıyı okuyan bazı insanlar, Fransız sağlık sistemini övdüğümü düşünebilir. Oysa benim isyanım biraz da tam olarak buna! Bizim toplumumuzda bir yanlışın yanlış olduğunu anlatmak için çoğu zaman gelişmiş bir ülkeyi referans göstermek zorunda kalıyorsunuz! "İsviçreli bilim insanları araştırmış..." diye başladığınızda ciddiye alınan bir düşünce, aynı şeyi kendi gözleminize dayanarak söylediğinizde değersiz görülebiliyor. Fransa'yı örnek vermemin nedeni Fransa'ya hayranlığım değil. Sizin doğru kabul ettiğiniz bazı davranışların başka yerlerde farklı şekilde ele alınabildiğini göstermek! Oysa bu düşüncelere ulaşmak için ne Fransa'ya gitmek ne de üniversite bitirmek gerekiyor. İlkokul diploması bile olmayan dedemden defalarca duyduğum bir söz vardı: "İnsan önce kendisinin doktoru olmalı!" Ne kadar derin bir söz! Elbette bunun anlamı doktorlardan daha iyi teşhis koyabileceğimiz veya tıbbi tedaviyi reddetmemiz gerektiği değil. Anlamı şu: Kendi bedenimizi, alışkanlıklarımızı ve hayatımızı tanımak, sağlığımızın sorumluluğunu üstlenmek zorundayız. Doktor bize yardımcı olur, yol gösterir, gerektiğinde tedavi eder. Ama bizim yerimize sağlıklı yaşayamaz. Aynı şekilde öğretmen öğrencinin yerine öğrenemez. Hâkim toplumun yerine vicdan geliştiremez. Yönetici vatandaşın yerine sorumluluk üstlenemez. İnsanın kendi sorumluluğunu üstlenmesiyle uzmanların görevlerini yerine getirmesi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. İşte dedemin temsil ettiği bizim diplomalı cahillerin beğenmediği, hatta aşağıladığı o bilge anlayış buydu. Ne yabancı dil biliyordu ne de dünyaca ünlü üniversitelerden diploması vardı. Ama insanın kendi hayatındaki sorumluluğunu kavramıştı. Bugün bazen en yüksek diplomalara sahip insanların bile gözden kaçırdığı bir farkındalık! Son sözüm sivil veya resmi yöneticilere! Yıllarca içinde çalıştığım kurumlarda benzer zihniyet sorunlarına dikkat çektim. Eleştirilerimin amacı insanları küçük düşürmek değil, kurumların daha iyi işlemesine katkı sunmaktı. Fakat çoğu zaman eleştirinin içeriğiyle ilgilenmek yerine, eleştiriyi yapan kişiden rahatsız olunduğunu gördüm. Oysa bir kurum için en tehlikeli şey eleştirilmek değildir. En tehlikeli şey, eleştirilemez hâle geldiğine inanmaktır! Bugün Fransa'da yaşamaktan memnunsam bunun önemli nedenlerinden biri, düşüncelerimi ifade edebildiğim ve mesleki birikimimin değer gördüğünü hissettiğim bir ortamda bulunmamdır. Ülkemi terk etmemde etkili olan meselelerden biri de bu ve buna benzer AKADEMİK ve MAKAM endeksli yozlaşma! Yoksa yurdum insanın bilgeliğene öğrendikçe hayranlığım artmakta! İnsanların daha iyi bir ülkede yaşama derdi olan yöneticilere-eğitimcilere teklifim: @tcmeb @Yusuf__Tekin Personelinize diploma, makam, yetki, sorumluluk ve eleştirel düşünme arasındaki ilişkiyi anlatacak bir eğitim şart! Bununla ilgili (sanmam ama) talep ederseniz destek de olurum. Bir ülkenin düzelmesi eğitim sisteminden başlar! Eğitim bakanlığı işini iyi yaparsa @adalet_bakanlik @HMBakanligi @TC_icisleri @tcbestepe vs bir çok bakanlığın iş yükü hafifler! Dolayısıyla hayatın her aşamasında eğitim şart! yoksa yozlaşma kaçınılmaz! Ama önce şu basit gerçeği kabul etmemiz gerekiyor: Bu ülkede dağdaki bir çobanın sahip olduğu farkındalığa sahip olmadan da profesör, doktor, öğretmen veya yönetici olunabiliyor. Ve bir toplumun geleceği açısından asıl tehlike, bilgisiz insanların varlığı değil; bildiklerinin kendilerini yanılmaz kıldığına inanan insanların yetki sahibi olmasıdır. Daha iyi bir ülke mümkün! "Muhtaç olduğunuz kudret bu toplumun her mahallesinde mevcut!" Yeter ki kendi cehaletinizin ve de yozlaşmışlığınızın kurbanı olmayın!

Cevapları alalım...

Çok doğru.

Saaaçma sapan insanlar türedi doktor camiasında. Bundan daha saçma bi aforizma duymadım ben. Sıçabilen herkes sıçsın arkadaşlar, hindistana dönsün her yer, kakası gelen sakın tutmasın, balgamı gelen de… Utanmıyorlar da ya, embesillik pandemisi resmen.