Fokus+

➕ Hürmüz Krizi Katar'ın Gaz İhracatını Vurdu: Küresel Enerji Piyasalarında Arz Endişesi ▪️ Hürmüz Boğazı'ndaki kriz ve Katar tankerlerine yönelik saldırılar, küresel doğal gaz tedarikini tehdit ediyor. ▪️ Qatar Energy, sevkiyatlarını sürdürebilmek ve Hürmüz Boğazı'na bağımlılığını azaltmak amacıyla ABD'li şirketlerle 2030'dan itibaren yılda toplam 7 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gaz alımını öngören anlaşmalar imzaladı. ▪️ Avrupa'nın doğal gaz stoklarının yaklaşık yüzde 74'e gerilemesi ve Katar'dan sevkiyatların sınırlı kalması, enerji fiyatları üzerindeki baskıyı artırıyor. Peki Katar'ın yeni tedarik stratejisi, küresel gaz krizinin derinleşmesini önleyebilecek mi?

➕ Batı Sahra Meselesinde Yeni Kriz: ABD ile Rusya Karşı Karşıya ▪️ Yarım asırdır çözülemeyen Batı Sahra anlaşmazlığı, Rusya'nın Fas'ın özerklik planını temel alan ABD karar tasarısını veto etmesi ve Washington'ın Rusya'nın alternatif önerisine karşı çıkmasıyla yeni bir diplomatik krize girdi. ▪️ Polisario Cephesi ile süren anlaşmazlık ve Fas-Cezayir gerilimi siyasi çözümü zorlaştırıyor. ▪️ Batı Sahra meselesi, Fas ile Cezayir arasındaki ilişkileri ve Mağrip ülkelerinin ekonomik bütünleşmesini olumsuz etkilemeye devam ediyor. Peki yarım asırlık anlaşmazlık, büyük güçlerin rekabeti yerine bölgesel uzlaşıyla çözülebilecek mi?

➕ Abdul Seyyid'in Michigan'daki seçim zaferi, ABD siyasetinde yeni bir tartışmanın kapısını araladı. ▪️ AIPAC ve İsrail yanlısı grupların milyonlarca dolarlık kampanyaları sonuç vermedi. ▪️ Seçim sonuçları, ABD'de İsrail'e yönelik değişen siyasi tutumun etkisini gündeme taşıdı.

➕ Mısır'da Ekonomik Tasarruf Dönemi: Kamu Harcamaları Kısılıyor ▪️ Mısır hükümeti, bölgesel gelişmelerin ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla kapsamlı tasarruf tedbirleri açıkladı. Devlet kurumlarında akaryakıt tüketiminin en az yüzde 30, elektrik tüketiminin ise yüzde 20 azaltılması kararlaştırıldı. ▪️ Yeni kamu projeleri ve bazı ihaleler 30 Haziran 2027'ye kadar ertelenirken, resmî seyahatler, konferanslar, reklam harcamaları ve araç alımlarına kısıtlamalar getirildi. Tedbirlerin ilk aşamada üç ay uygulanması öngörülüyor. ▪️ Peki bu tedbirler Mısır ekonomisi üzerindeki baskıyı hafifletebilecek mi?

➕ "Eski adıyla kuvve-i hayaliye, hayal kurmak insanın süper gücüdür." Nörobilimci Prof. Dr. Sinan Canan'ı ağırladığımız Büyüteç'in bu bölümünde; hayal kurmanın geleceği inşa etmemizi sağlayan insana özgü en büyük güç olduğunu konuştuk.

➕ Suriye'de Türkiye-İsrail Rekabeti: Bölgesel Güç Mücadelesi Şam'ın Geleceğini Nasıl Etkiliyor? ▪️ Esed rejiminin devrilmesinin ardından Suriye, Türkiye ve İsrail başta olmak üzere bölgesel güçlerin rekabet alanına dönüşürken, Şam yönetimi ülke genelinde egemenliğini tesis etmekte ve bağımsız bir dış politika yürütmekte zorlanıyor. ▪️ Türkiye, Suriye'deki ekonomik, askerî ve siyasi ilişkileriyle etkisini artırırken, İsrail'in Kuneytra ve Şeyh Dağı çevresindeki askerî faaliyetleri ve ABD'nin bölgesel politikaları Şam'ın hareket alanını sınırlandırıyor. ▪️ Peki Suriye, bu rekabetin ortasında bağımsız ve egemen bir devlet olarak konumlanabilecek mi?

➕ Yemen'de Mezhepsel Savaş Hayaleti ▪️ Yemen'deki çatışma, yıllardır Suudi Arabistan ile İran arasındaki bölgesel rekabetin ve Sünni-Şii geriliminin bir parçası olarak ele alınıyor. ▪️ Ancak Husilerin ortaya çıkışından bugüne uzanan süreç, mezhep meselesinin savaşın değişen koşullarına göre zaman zaman öne çıkarıldığını, zaman zaman da geri plana itildiğini gösteriyor. ▪️ İran'da başlayan savaş ve Yemen'de çatışmaların yeniden tırmanmasıyla birlikte mezhepçi söylemler bir kez daha gündeme geldi; Suudi dinî otoritelerinin açıklamaları da bu dönüşümü görünür kılıyor.

➕ Müslüman ve Göçmen Karşıtı Dezenformasyon İçin 6,12 Milyon Sterlin Harcandı ▪️ İsrail merkezli çevrelerle bağlantılı olduğu öne sürülen geniş çaplı bir dezenformasyon kampanyasının, Müslüman ve göçmen karşıtı söylemleri yaymak için yaklaşık 6,12 milyon sterlin harcadığı ortaya çıktı. ▪️ Ekim 2023-Ekim 2026 dönemini kapsayan operasyonun, 30'dan fazla ülkede dijital platformlar üzerinden 800 milyon reklam gösterimine ulaştığı tahmin ediliyor. ▪️ Facebook, YouTube ve TikTok'ta yürütülen kampanyada yapay zekâ videoları, kışkırtıcı reklamlar ve komplo teorileri kullanıldı. Araştırmacılar operasyonun İsrail'deki çevrelerle bağlantılarına işaret ederken, İsrail hükûmetinin doğrudan sorumlu olduğunu kanıtlayan kesin bir delil bulunmadığını vurguladı.

➕ Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde son dönemde yaşanan gerilimin perde arkasında ne var? Başörtüsü düzenlemesinden İsrail'le ilişkilere, bölgesel dengelerden stratejik ortaklığın geleceğine… ▪️ Kafkasya Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (QAFSAM) Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Nazim Cafersoy, Gazeteci Feyza Gümüşlüoğlu'nun (@feyzasays) sunduğu Dış Hatlar'da son krizi Bakü perspektifinden değerlendirdi.