Hammad Numan

Halis Bayancak adlı vaiz hakkında Bilgi Edinme Hakkı Kapsamında Dilekçe: T.C. CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM MERKEZİNE (CİMER) Konu: Halis Bayancuk isimli şahıs hakkında sosyal medya paylaşımlarının, düşüncelerinin takip edilmesinin ve kendisiyle sosyal ilişkiler kurulmasının emniyet soruşturmalarında suç şüphesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediğine ilişkin bilgi edinme başvurusu. Sayın Yetkili, Bilgi edinme hakkım kapsamında aşağıdaki hususlarda tarafıma açıklayıcı ve hukuki dayanaklarıyla birlikte cevap verilmesini talep ediyorum. Kamuoyunda Halis Bayancuk ismiyle tanınan ve çeşitli dini konularda vaazlar, sohbetler ve yayınlar yapan şahıs hakkında geçmiş yıllarda çeşitli terör soruşturmaları yürütülmüş, bu kapsamda tutuklu yargılanma süreçleri yaşanmıştır. Bununla birlikte, şahsın geçmişteki yargılama süreçlerinin hukuki sonuçları, hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunup bulunmadığı ve güncel hukuki statüsü konusunda kamuoyunda farklı değerlendirmeler bulunmaktadır. Öte yandan, söz konusu şahsın bugün çeşitli sosyal medya platformlarında yayınlar yaptığı, dini sohbetlerde bulunduğu ve resmi bir sivil toplum kuruluşu bünyesinde dini faaliyetlerini sürdürdüğü bilinmektedir. Ancak tarafıma ulaşan bilgiler ve kamuoyuna yansıyan örnekler çerçevesinde, çeşitli emniyet soruşturmaları kapsamında gözaltına alınan kişilere Halis Bayancuk'un sosyal medya paylaşımlarının, kendisini takip edip etmediklerinin, yayınlarını izleyip izlemediklerinin ve düşüncelerine ilişkin sorular yöneltildiği; bazı kişilerin bu paylaşımlar ve sosyal medya etkileşimleri nedeniyle şüpheli olarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum, hukuk devleti, masumiyet karinesi, ifade özgürlüğü, din ve vicdan özgürlüğü ile kişilerin düşünce ve kanaatlerini açıklama ve yayma özgürlüğü bakımından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Bir şahsın geçmişte hakkında soruşturmalar yürütülmüş olması, tek başına o şahsı takip eden, dinleyen, fikirlerini tartışan veya sosyal medya paylaşımlarını inceleyen kişilerin suç işlediği anlamına gelebilir mi? Bir kişinin hukuki statüsü ve faaliyetleri konusunda devletin ilgili kurumlarının açık ve anlaşılır bir bilgilendirme yapması gerektiği kanaatindeyim. Bu çerçevede aşağıdaki sorularımın ilgili kamu kurumları tarafından değerlendirilerek cevaplandırılmasını talep ediyorum: 1. Halis Bayancuk'un güncel hukuki statüsü nedir? Hakkında geçmişte yürütülen terör soruşturmaları ve yargılamalar neticesinde kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmakta mıdır? Varsa hangi suçtan, hangi mahkeme tarafından verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü söz konusudur? 2. Söz konusu şahıs, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilgili güvenlik birimleri tarafından halen bir terör örgütü mensubu veya terör örgütü yöneticisi olarak mı değerlendirilmektedir? Böyle bir değerlendirme mevcutsa bunun hukuki ve idari dayanağı nedir? 3. Halis Bayancuk'un sosyal medya hesaplarını takip etmek, kendisine ait dini sohbetleri ve yayınları izlemek, konuşmalarını dinlemek veya düşüncelerini öğrenmek herhangi bir suç şüphesi doğurmakta mıdır? 4. Söz konusu şahsın sosyal medya paylaşımlarını beğenmek, paylaşmak, yeniden yayımlamak, yorumlamak veya bu paylaşımlar üzerinden fikir alışverişinde bulunmak hangi şartlarda suç teşkil edebilir? Bu eylemlerin suç olarak değerlendirilebilmesi için hangi somut hukuki kriterlerin oluşması gerekmektedir? 5. Halis Bayancuk'un düşüncelerini benimsemek, kendisiyle aynı dini veya fikri görüşleri paylaşmak, fikirlerini tartışmak ya da kendisiyle sosyal ilişkiler kurmak tek başına bir terör suçu veya örgütsel faaliyet kapsamında değerlendirilebilir mi? 6. Emniyet birimleri tarafından yürütülen terör soruşturmalarında gözaltına alınan kişilere Halis Bayancuk'un sosyal medya paylaşımlarının, yayınlarının veya kendisiyle olan sosyal medya etkileşimlerinin sorulmasının hukuki dayanağı nedir? 7. Bir kişinin Halis Bayancuk'a ait sosyal medya içeriklerini takip etmesi veya paylaşması, herhangi bir somut örgütsel bağlantı, talimat, hiyerarşik ilişki ya da suç teşkil eden faaliyet ortaya konulmaksızın terör örgütü üyeliği veya propagandası bakımından şüphe gerekçesi olarak kullanılabilir mi? 8. Emniyet birimlerinin bu şahsa ait sosyal medya paylaşımlarını soruşturmalarda incelemesi veya kişilere bu paylaşımlar hakkında sorular yöneltmesi, şahsın halen terör örgütüyle bağlantılı olduğu yönünde resmi bir değerlendirme bulunduğu anlamına mı gelmektedir? Böyle bir değerlendirme yoksa bu uygulamanın gerekçesi nedir? 9. Hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmayan veya yargılama sonucunda beraat etmiş bir kişinin geçmişteki soruşturma ve tutukluluk süreçleri, kendisini takip eden ya da fikirlerini benimseyen diğer kişiler hakkında yürütülen soruşturmalarda aleyhe delil veya şüphe gerekçesi olarak kullanılabilir mi? 10. Söz konusu şahsın bugün yasal faaliyetlerini sürdürmesi, yayın yapması, dini sohbetlerde bulunması ve bir sivil toplum kuruluşu bünyesinde faaliyet göstermesi karşısında, kendisini dinleyen veya yayınlarını takip eden kişilerin emniyet soruşturmalarında şüpheli olarak değerlendirilmesinin önüne geçilmesi için ilgili kurumlarca belirlenmiş herhangi bir hukuki kriter veya talimat bulunmakta mıdır? 11. Halis Bayancuk'un sosyal medya paylaşımlarının emniyet birimleri tarafından hangi kapsamda ve hangi hukuki kriterlere göre incelendiği konusunda kamuoyuna yapılmış resmi bir açıklama bulunmakta mıdır? 12. Bu tür soruşturmalarda kişilerin dini, siyasi veya fikri kanaatleri ile somut suç teşkil eden eylemleri arasında ayrım yapılmasını sağlamak amacıyla emniyet personeline yönelik herhangi bir talimat, genelge veya uygulama standardı mevcut mudur? 13. Bir kişinin geçmişte hakkında soruşturma yürütülmüş olması, bugün kendisiyle görüşen, yayınlarını takip eden, düşüncelerini paylaşan veya sosyal medya üzerinden etkileşimde bulunan kişilerin de potansiyel suçlu ya da örgüt mensubu olarak değerlendirilmesine gerekçe oluşturabilir mi? 14. İlgili kamu kurumlarının, vatandaşların hangi kişi veya düşünce çevrelerini takip edebilecekleri, kimlerin sohbetlerini dinleyebilecekleri ve kimlerle sosyal ilişkiler kurabilecekleri konusunda herhangi bir sınırlama veya yasaklama yetkisi bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bunun açık kanuni dayanağı nedir? SONUÇ VE TALEP Yukarıda sıraladığım soruların temelinde herhangi bir şahsı veya düşünce grubunu savunmak değil, vatandaşların anayasal hak ve özgürlüklerinin sınırlarını, emniyet soruşturmalarında hangi davranışların suç şüphesi oluşturabileceğini ve idarenin bu konudaki hukuki yaklaşımını öğrenmek bulunmaktadır. Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesi, 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi, 25. maddesinde güvence altına alınan düşünce ve kanaat özgürlüğü, 26. maddesinde düzenlenen ifade özgürlüğü, 24. maddesinde güvence altına alınan din ve vicdan özgürlüğü ile 38. maddesinde düzenlenen masumiyet karinesi çerçevesinde vatandaşların hangi davranışlarının suç teşkil edip etmediğini bilmesi büyük önem taşımaktadır. Hiç kimsenin yalnızca bir şahsı dinlemesi, takip etmesi, fikirlerini tartışması veya sosyal medya paylaşımlarını incelemesi nedeniyle hukuka aykırı bir şekilde şüpheli konumuna düşürülmemesi gerektiği açıktır. Ceza sorumluluğunun kişiselliği ve suçta ve cezada kanunilik ilkeleri de bu hususun önemini ortaya koymaktadır. Bu nedenle yukarıdaki sorularımın her birine ayrı ayrı, genel ifadelerle geçiştirilmeden, ilgili mevzuat hükümleri ve hukuki dayanakları belirtilerek cevap verilmesini; başvurunun görev alanına giren ilgili bakanlık ve kamu kurumlarına iletilmesini ve bilgi edinme hakkım kapsamında tarafıma yazılı olarak bildirilmesini talep ederim.