Hande Fırat

🇺🇸 ABD’de sandıklar kapandı. Ancak sonuçları yalnızca Amerikan siyasetini değil, dünyanın önümüzdeki iki yılını da etkileyecek. Donald Trump Beyaz Saray’da kalıyor ama artık aynı siyasi güce sahip değil. Peki içeride sıkışan Trump dışarıda daha mı sertleşecek? Yoksa seçmeninin verdiği mesajı okuyup rotasını mı değiştirecek? ◊ Sandıktan çıkan sonuçla, Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu ele geçirdi. Üstelik yalnızca Demokratların güçlü olduğu bölgelerde değil. Cumhuriyetçilerin geleneksel kaleleri sayılan eyaletlerde de dengeler değişti. ◊ Kansas’ta 1932’den bu yana ilk kez bir Demokrat senatör seçildi. Teksas’ta James Talarico’nun zaferi, Cumhuriyetçilerin onlarca yıllık üstünlüğünü kırdı. ◊ Bu tabloyu sıradan bir ara seçim yenilgisi olarak görmek mümkün değil. Çünkü seçmen yalnızca Cumhuriyetçi adayları cezalandırmadı. Trump’ın ikinci başkanlık döneminin gidişatına itiraz etti. ◊ Amerikan seçmeni Trump’ı Beyaz Saray’dan çıkarmadı. Ama Washington’daki hareket alanını daralttı. ❓ Peki Trump neden kaybetti? @handefrt hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

🏛️ MHP Lideri Devlet Bahçeli ile çok eskiye dayanan bir hukukum var. Siyasetini, açıklamalarını, devlet meselelerine yaklaşımını yıllardır yakından takip ederim. Bu nedenle söylediklerini yalnızca o günün siyasi gündemi içinde değerlendirmem. Bazen bir cümlesi günlerce tartışılır. Bazen de ortaya koyduğu bir önerinin siyasi sonuçları çok daha sonra anlaşılır. 📰 Türkgün Gazetesi’ne verdiği iki bölümlük röportajda ana konu 100 il, 1000 ilçe ancak satır aralarına girildiğinde meselenin aynı zamanda yerel yönetimler, belediyelerin denetlenmesi, merkezi idarenin yeniden yapılandırılması, kamu kaynaklarının kullanılması, demokratik temsil ve elbette seçim sistemi olduğu da görülüyor. ⏳ Zamanlama da dikkat çekici. Türkiye bir taraftan “Terörsüz Türkiye” sürecini yürütüyor, diğer taraftan 2028 seçimlerine doğru ilerliyor. Benim bu röportajdan çıkardığım en önemli sonuç şu: Bahçeli, yalnızca yeni iller kurulmasını değil, Türkiye’nin yönetim mimarisinin yeniden ele alınmasını öneriyor. @handefrt hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

◾️Bir anne çocuğunu uzattı: “Alın, siz ona daha iyi bakarsınız.” Bir anne düşünün... Kucağında üç-dört yaşlarında bir çocuk. Yaşadığı yerde temiz suya ulaşmak zor. Elektrik neredeyse lüks. Sekiz-on metrekarelik teneke evlerde yedi-sekiz kişi birlikte yaşam mücadelesi veriyor. Ve o anne, çocuğunu hiç tanımadığı insanlara uzatıyor. ‘Alın, götürün. Siz ona benden daha iyi bakarsınız.’ Bu sözler bir film senaryosundan değil. Kenya’nın başkenti Nairobi’deki Kibera’dan. Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, yaşadığı bu olayı sohbet ederken anlattı. 🖊️@handefrt 🔗hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

🌍 Dış politikada birbirinden çok uzak iki coğrafyadan iki önemli haber geldi. Biri Akdeniz’in güneyinden, Libya’dan. Diğeri Körfez’den, Suudi Arabistan ve Pakistan’la yapılan savunma anlaşmasından. İlk bakışta birbirinden bağımsız görünüyorlar. Ancak iki gelişmeyi yan yana koyduğumuzda aynı soruyla karşılaşıyoruz; ◊ Türkiye, Doğu Akdeniz’den Körfez’e uzanan yeni bir güvenlik mimarisi mi kuruyor? ◊ Birinde yıllarca Türkiye’ye karşı duran bir siyasi yapı tutum değiştiriyor. ◊ Diğerinde üç ülke, içlerinden birine yapılacak silahlı saldırıyı hepsine yapılmış sayan bir savunma anlaşması imzalıyor. 📌 Üstelik bu iki önemli gelişme, dünya, Ukrayna’dan Orta Doğu’ya uzanan savaşların ve büyük güç rekabetinin içinden geçerken yaşanıyor. @handefrt hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

🇪🇺 Bir tarafta meydanları dolduran öfkeli kalabalıklar, diğer tarafta Avrupa’nın geleceği için daha güçlü bir savunma sistemi kurulması gerektiğini anlatan siyasetçiler. Bir tarafta hayat pahalılığı, ücretler, emeklilik, göç ve sosyal haklar tartışılıyor. Diğer tarafta Rusya’nın oluşturduğu tehdit, Amerika’nın güvenilirliği ve Çin’in ekonomik yükselişi. İlk bakışta birbirinden farklı görünen iki Avrupa var. Aslında bu iki Avrupa artık birbirinden bağımsız değil. 📍 Bugün Paris’te yükselen toplumsal öfkeyi yalnızca Fransa’nın iç siyasetiyle açıklamak mümkün mü? Brüksel’in savunma harcamalarını artırma arayışıyla Avrupa’nın sokaklarındaki ekonomik huzursuzluk arasında nasıl bir ilişki var? Avrupa, dışarıdan gelebilecek tehditlere hazırlanırken içeriden zayıflıyor mu? Bu sorunun yanıtını bulabilmek için bugünün protestolarından daha geriye gitmek gerekiyor. @handefrt hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

📌Suudi Arabistan’ın savunulması başka, Yemen’de savaşa girmek başka. Ankara şimdi bu iki kavram arasındaki sınırı belirleyecek. ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye hakkında söylediği sözleri de bu nedenle dikkatle okumak gerekiyor. Trump, Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları konusunda kendisine yöneltilen soruya, Erdoğan’dan müdahale etmesini isteyebileceği yanıtını verdi ve “Başkan Erdoğan’ın istediğimi yapacağını düşünüyorum” dedi. Bu açıkalama, Türkiye’nin yeni kurulan Mekke Savunma İttifakı kapsamında üstlenebileceği görevler, Suudi Arabistan’a yönelik saldırılar, İran’la devam eden savaş ve Washington’ın bölgesel stratejisi birlikte değerlendirildiğinde çok daha büyük bir soruyu gündeme getiriyor; ABD, Türkiye’yi Yemen savaşının içine çekmek mi istiyor? Bir de Türkiye, Suudi Arabistan’ın savunmasına katkıda bulunurken Yemen’de doğrudan savaşmadan bu yeni güvenlik mimarisinin içinde kalabilir mi? 🖊️@handefrt 🔗hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

🇺🇦Ukrayna’da barışın arkasındaki büyük pazarlık; enerji, toprak, yaptırımlar ve yeni güvenlik düzeni... 🇺🇸Donald Trump’a göre Rusya ile Ukrayna arasında enerji ateşkesi sağlandı. Ancak aradan geçen yaklaşık 24 saat, açıklamanın kendisinden daha fazla soru işareti yarattı. - Washington’dan ateşkes açıklaması geldi. Kiev, karşılıklı olması şartıyla destek verdiğini söyledi. 👉Moskova ateşkes konusunda kesin bir açıklama yapmadı. Üstelik Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik Rus saldırılarının devam ettiği bildirildi. - Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un yaptığı açıklama ise meselenin yalnızca enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulmasından ibaret olmadığını da gösterdi. Peskov, Ukrayna yönetiminin “sahadaki gerçekleri” kabul edecek siyasi iradeyi göstermesi gerektiğini söyledi. - İşte bu ifade üzerinde durmak gerekiyor. Kremlin, Ukrayna’nın siyasi kararlarına, savaşın sonuçlarına ve sahadaki gerçeklere dikkati çekiyor. 🖊️@handefrt 🔗hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

🌍 Ortadoğu’da bazen bir anlaşmanın ne anlama geldiğini anlamak için metnine değil, nasıl uygulanacağına bakmak gerekir. 🛡️ Mekke Savunma İttifakı için artık tam da bu noktadayız. 5 Ekim’de Riyad’da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın Dışişleri ve Savunma Bakanları ile askeri yetkililerinin katıldığı olağanüstü toplantının ardından yayımlanan bildiride son derece önemli bir ifade vardı; ⚔️ Üç ülke, kolektif savunma taahhütlerinin “pratik uygulamasına derhal geçilmesi”, üzerinde mutabık kalınan askeri güç ve kabiliyetlerin Suudi Arabistan’a “hızla konuşlandırılması” konusunda anlaştı. 🔗 Aynı açıklamada “askeri entegrasyon”, “kolektif kapasite” ve “caydırıcılık” ifadeleri özellikle kullanıldı. 🇵🇰 Pakistanlı emekli Korgeneral Nauman Mahmood’un üç yıllığına ilk Genel Sekreter olarak atanması da bir başka önemli adım. @handefrt hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

“Adalet toplumsal kurumların ilk erdemidir; tıpkı doğruluğun düşünce sistemlerinin ilk erdemi olması gibi.” 🗣️John Rawls bundan yarım asır önce söylemiş bu sözü, çünkü kurumların yalnızca işlemesi yetmez; adil olduklarına da inanılması gerekir. Finans piyasaları için ise bunun adı güvendir. Bazen bir ekonomik krizi rakamlarla anlatmak kolaydır. Kaç fon tasfiye edildi? Kaç yatırımcı etkilendi? Ne kadar para içeride kaldı? Kim ne kadar kazandı, kim ne kadar kaybetti? Ama bazı krizlerin bilançosu Excel tablolarına sığmaz. Sermaye Piyasası Kurulu’nun açıkladığı rakama yalnızca “yatırımcı” diye bakmayın. İçinde parasının değerini enflasyona karşı korumaya çalışan da var. Emekliliği için birikim yapan da. Birkaç bin lirasını değerlendirmek isteyen de. Milyonlarla yatırım yapan da. 🖊️@handefrt 🔗hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

🇨🇳🇺🇸Washington’da geçen haftaki görüntülere bakınca Trump’ın sevdiği türden büyük bir diplomatik sahne gördük; kırmızı halı, askeri tören, savaş uçakları, Trump ile Şi Jinping’in yan yana verdiği fotoğraflar. Ama bu zirveyi anlamak için fotoğraflardan biraz uzaklaşmak gerekiyor. Benim bu zirveden çıkardığım temel sonuç şu; Amerika ve Çin birbirlerini yenemeyeceklerini değilse bile, birbirlerini kısa vadede sistem dışına itemeyeceklerini kabul etmeye başlıyorlar: ▪️ Kontrolsüz rekabetin maliyetinin, yönetilen rekabetten çok daha yüksek olduğunu görüyorlar. ▪️ Bu nedenle Washington’da büyük bir barış anlaşması yapılmadı. Yeni bir Amerikan-Çin ittifakı kurulmadı. Fakat iki büyük güç arasında başka bir mimarinin ilk taşları yerleştiriliyor gibi: Yönetilen rekabet. 🖊️@handefrt 🔗hurriyet.com.tr/yazarlar/han…

🌍 New York’ta aynı kürsüden iki farklı dünya tarifi yapıldı. Donald Trump’ın dünyasında merkezde güç vardı. Recep Tayyip Erdoğan’ın dünyasında ise meşruiyet. Biri, uluslararası sistem sonuç üretmediğinde güçlü devletin beklemeyeceğini söyledi. Diğeri, sonuç üretemeyen sistemin artık değişmesi gerektiğini savundu. ⚖️ Trump ile Erdoğan farklı cevaplar verse de aynı soruna işaret ettiler. İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzen ciddi bir işlev ve meşruiyet krizi yaşıyor. 🇹🇷 Türkiye açısından mesele yalnızca Birleşmiş Milletler’in geleceği değil. Mesele aynı zamanda Gazze, İran, Suriye, Rusya-Ukrayna savaşı, enerji ve ticaret yolları. Ve bütün bunların üzerinde giderek sertleşen büyük güç rekabeti. 🔎 Türkiye yeniden şekillenen uluslararası sistemde ne kadar bağımsız hareket edebilecek ve bu hareket alanını ne ölçüde gerçek güce dönüştürebilecek? @handefrt hurriyet.com.tr/yazarlar/han…