Sławomir Kosieliński

Kiedy zwiedzaliśmy fabrykę SpaceX, nie zobaczyliśmy najczystszego laboratorium kosmicznego świata. Zobaczyliśmy linię rodem z automotive. Hale, stanowiska, przepływ. Satelita nie jako dzieło sztuki inżynierskiej, tylko produkt schodzący z taśmy. Widząc jak patrzymy w PL na inwestycje deeptech, myślę, że takie podejście wciąż miałoby problem ze zrozumieniem przez wielu obserwatorów. Bo wciąż słychać pytanie, jak podbić ten rynek bez większych inwestycji. Takie pytania to jak oglądanie filmu bez rozumienia jego fabuły. Przez pół wieku satelita był projektem one-off: 5 lat na design, 2 lata na budowę, cost-plus, szyte na miarę. Dziś z linii Starlinka schodzi ok. 8 satelitów dziennie. Nie chodzi już o skalę, tylko o filozofię: traktować satelitę jak produkt automotive, nie jak hardware lotniczy. Nadszedł "moment Forda" dla satelitów. I rynek to potwierdza, w firmach, które budowały pod serię od początku: - SpinLaunch zamówił 280 satelitów Meridian za 122 mln USD od firmy litewskiej z kapitałem skandynawskim. Bo realizuje ona nie projekt doskonałych satelitów, a fabrykę do ich produkcji. Cena za sztukę - policzcie sami. - OHB Italia osiągnęło dwa satelity miesięcznie w programie IRIDE i mówi, że to nie limit. - Nasz partner EnduroSat celuje w dwa satelity klasy ESPA dziennie, trzymając łańcuch dostaw w godzinie drogi od fabryki, czerpiąc z bazy automotive i medical-device - branż, które potrafią robić jakość seryjnie. I to nie jest historia z boku. W @Scanway_SA nasze instrumenty klasy 120 mm działają już w konstelacjach na orbicie i są zamawiane w seriach - jako powtarzalny produkt, nie pojedyncze egzemplarze. Co ciekawe, trafiają dziś też do misji eksploracyjnych, poza orbitę okołoziemską: produkty COTS wchodzą w segment niedawno zarezerwowany dla szytych na miarę instrumentów wartych dziesiątki milionów. To samo widzimy w zapytaniach na klasę 450 mm. Ci, którzy inwestowali w powtarzalne, seryjne produkty, mają szansę przejąć największą część rynku. Konkurencja zagrzebana w one-offy przegrywa nie dlatego, że buduje gorzej - często buduje świetnie - tylko dlatego, że buduje pojedynczo. Warto uważać na jeden odruch. Łatwo patrzeć na tę branżę przez rozmiar inwestycji - ile ktoś zebrał i wydał, a trudniej zapytać, po co tę skalę się buduje. Firmy NewSpace z regionu, dzięki skali zamówień, są już w stanie wychodzić nad kreskę. Trudniej przyjmuje się to, że zyski angażują w rozbudowę skali - bo to ona daje fundament pod popyt, który już tu dotarł. To budowanie zdolności pod zamówienia realne dziś, a większe jutro. Dlatego warto podejść do analiz deeptech od strony rynkowej. Jak rynek wygląda dziś, co decyduje o wyborach klientów i jakie bariery maleją z miesiąca na miesiąc. Dla NewSpace to kolejno: -rynek rośnie i ma coraz więcej stron płacących, -kluczowa jest zdolność do produkcji w seriach, -kosmos jest bliższy niż kiedykolwiek, a mało kto pyta już, czy warto mieć własne, niezależne zasoby orbitalne.