Namık Kemal Döleneken

Selimiye Bir süredir Selimiye Camii kubbe tezyinatı ile ilgili hararetli bir tartışma yapılıyor. Konu içeriğinden bağımsız olarak, onca avam ve gereksiz şey içerisinde ülkede böyle şeylerin tartışılır olmasını bile özlemiş halde olduğumuzu belirtmek isterim. Burada iki zıt görüş birbiriyle çatışıyor. Bir görüş 16.yüzyılda inşa edilen bir yapının zaman içerisinde geçmişten izleri de içinde barındırarak barok bir üslupta günümüze erişen halini korumayı esas alıyor. Diğer taraf ise batı kaynaklı barok tezyinatın caminin inşa edildiği dönemin geleneksel tezyinatından uzaklaştırdığını ve yapının ruhunu adeta Hristiyanlaştırdığını, bu nedenle Sinan dönemi tezyinata geri dönülmesi gerektiği düşüncesini savunuyor. İlk görüşü savunanlar Selimiye’nin mevcut tezyinatının geçmişten gelen ve tarihi belgelere dayanarak aslına uygun olarak yeni restore edilmiş halini bırakmak istiyor. İkinci görüşte olanlar ise kubbe içini beyaz kireçle kapatıp, günümüz sanatçılarının Sinan dönemi tezyinat çıkarımlarına dayalı hazırladıkları tasarımın yeniden uygulanmasını öneriyor. Bu işin içinden nasıl çıkılır? Restorasyon süreçleri ile ilgili hemen tüm uluslararası tüzükler, teamüller, alınan kararlar ilk görüşü savunanları destekler nitelikte. Benim kişisel görüşüm de geçmişten izler taşıyarak tam barok da olmayan ama yine de kendine özgü bir barok üslup içerisinde bugüne ulaşan tezyinatın korunması yönünde. Bunun aksini icra etmek, yani kireçle boyayıp Sinan dönemine atfedilen bir tasarımı 2025 yılında yapıya uygulamak “yeni” bir iş ihdas etmek olacak. Gönül bunu ne kadar istese, ne kadar keşke Sinan dönemi yapıldığı hali ile olsa dese de bunu kuvvetli bilimsel kanıtlar olmadan yapmak ne kadar doğru olacak? Bu yapılar bir mabet olmakla beraber, döneminde yaşadığı müdahalelerle de zamanın ruhunu yansıtan birer kültür mirası. Dolayısıyla tasarımının uygulanması onay alan ikinci görüşün tekrar değerlendirilmesinde, mümkünse tarafların -maksat üzüm yemek, hayırlı bir iş yapmak olduğu üzere- bir araya gelip durumu / süreci yeniden gözden geçirmelerinde fayda olduğunu düşünüyorum. Fossati’ye yol veren Sultan Abdülmecid’in tasarrufuna müdahale etmek mi lazım yoksa bundan alınması gereken ibretler varsa almak ve zihinsel olarak üç asırdır yaşamakta olduğumuz aşınma ve tağşişi bir nebze olsun farketmek ve buna göre adımlar atmak mı daha faydalı ve kalıcı olacak? V’esselam