Azerbaycan Türkiye konusu bazen İsrail de araya sokuşturularak tükenmez şerbetine döndü. Her aklına esen bir tepkide bulunmayı görev edinmiş durumda. Bu arada epeydir siyasette kullanılması uygun görülmeyen Türk kelimesi de geri geldi ve bol bol kullanıldı. O da yan yararı. Bazı soruları açıklığa kavuşturmalı. Türkiye ve Azerbaycan halkları tek millet midir? Kesinlikle evet. Bunu şarkılar atasözleri ve davranışlarda görebilirsiniz. Azerbaycan’da da turnalar uçar Türkiye’de de. Nev-zuhur Azerbaycan Dili ile Türkçe aynı dil midir, evet. Aradaki fark şive farklarıdır. Türk Dünyasında standart Türkçenin, Türkiye’de bile iletişimsizlik nedeniyle giderilemeyen ağız farkları her zaman mevcut olmuştur. Örnek: aralarında sadece 10 km olan Muğla ile Ula arasında bile ağız farkları vardır. Sovyet Coğrafyasında bu lehçe-şive farklarından ayrı diller yaratılmıştır. Kısa cevap bundan 120 yıl önce Azerbaycanlı Şair Sabirin cahil bir satılmışa söylediği bir cümledir: "Osmanlıcadan Türkçeye tercüme olar?" Sorun aynı millet olma şuurunun iki halkın bir kısmında hâlâ tam yerleşmemiş olmasındadır. Rus esareti altında varlığını yaşatmaya, ayrı kimliğini yaşamaya çalışan Azerbaycan halkının her üst kimliğe karşı değişik ölçülerde de olsa insiyaki tepki göstermesi olağandır. Halk başarılarının paylaşılmasını, yıllardır mahrum bırakıldığı tek başına karar alma hakkını da paylaşmak istemez. Buna Türkiye’de son yıllarda aşınan Türk kimliğinin yerini Müslüman kimliğine bırakması çabalarının sonucu olarak, Azerbaycan okullarında başörtüsü yasağının kaldırılması talebine karşı laik Azerbaycan’ın hoşnutsuzluğunu da eklemek gerekir. Zamanın hükümeti 1991 Eylül ayında Kurtuluş Taşkent ile Halil Akıncı’nın üye, Rahmetli Büyükelçi Bilal Şimşir’in başkan olduğu bir heyeti Azerbaycan ve Batı Türkistan ülkelerine gönderdi. Heyetin görevi bu ülkelerin bağımsızılığa hazır olup olmadıklarını değerlendirmekti. Sonuç raporunda onları “tanımanın manevi bir borç olduğu, bağımsızlıklarının devlet yapılandırılmasında yardımcı olmamızın şart olduğu, elimizden gelen her türlü yardımı yapmamız gerektiği, dünyanın da er veya geç onları tanıyacağı ibareleri yer almaktaydı. Tanıdık ve TİKA’yı kurduk. Her türlü yardımda bulunmaya çalıştık. Başlangıçtaki çoşku düzeyi her iki tarafın da beklentilerinin yüksek tutulmasıyla sonuçlandı. Bu da belirli ölçüde hayal kırıklığı doğurdu ama hiç bir Türk Devleti bir diğeri ile aynı soydan geldiklerini inkar etmedi. Sonunda Önce Türk Keneşi sonra da Türk Devletleri Teşkilatı kuruldu. Ancak başlangıçtan beri Türk Devletleri Liderlerinin tavrı halkın Türkiye’ye bakışını, davranışını denetim altında tutmaktı. Bunu iktidarlarını devamı için gerekli gördüler. Pancarını satın alıp işleyerek zararına şeker olarak geri verdiğimiz, akaryakıt ticaretine izin verdiğimiz/göz yumduğumuz, oradaki kolordunun tüm ihtiyacını karşılayarak kısacası ayakta durmasını sağladığımız Nahçıvan’ın, 2002 yılına kadar hâkimi Vasıf Talibov’un tutumu buna örnektir. Adam, Türkiye’nin yadımını almakta tereddüt etmemiş ama TÜRKİYE’nin verdiği askerî araçları yanındaki “Türk Ordusunun bağışıdır” ibaresini sildirmeyi görev saymıştır. Yani halk bunu bilmeyecek. Böyle davranışlar Türkiye’nin her hangi bir başarısında halkın heyecanını denetlemeye yeterli olamamıştır. Türkiye’de de Ermenistan maçında Azerbaycan bayraklarının toplatılması kardeşliği zedeleyen olaylardan biridir. Hem Türkiye hem Azerbaycan devlet adamları Türkiye Azerbaycan ilişkilerini bu sorun yaratsa da öncelik verdikleri siyasi gündemleri ile uyumlu yönetmeye dikkat etmişlerdir. İki ülke ilşkilerinde görülen dalgalanmaların gerisinde yatan bu siyasi gündemlerdir. Halkların birbirine karşı olan sevgisi, saygısı temelden sarsılmaz kalmaya devam etmektedir. Türk Devletlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini sabır ve anlayışla yürütmesi gerekmektedir. Zamanla bu ilişkiler liderlerin kararlarından etkilenmeyecek düzeye erişecektir. Yeter ki yolumuzdan sapmayalım, Türkün geleceğine olan inancımızı yitirmeyelim