Rawiwan Chinda

งานวิจัยใหม่ ตรวจพบรูปแบบการทำงานของสมองที่อาจบ่งชี้ความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์ก่อนเกิดอาการ งานวิจัยนี้มีขึ้นเพื่อตอบคำถามว่า เหตุใดผู้สูงอายุบางคนจึงยังมีความจำดีเยี่ยมแม้อายุมาก ขณะที่บางคนมีความเสี่ยงต่อการเสื่อมของสมองและโรคอัลไซเมอร์? นักวิจัยต้องการค้นหารูปแบบการเชื่อมต่อระหว่างเครือข่ายสมองที่อาจอธิบายความแตกต่างนี้ วิธีศึกษา ใช้การตรวจสมองด้วย fMRI ขณะพัก (Resting-state fMRI) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของกิจกรรมระหว่างบริเวณต่าง ๆ ของสมอง แบ่งการศึกษาเป็นหลายกลุ่ม - เปรียบเทียบกลุ่ม SuperAgers ซึ่งเป็นผู้สูงอายุที่ยังมีความจำดีเยี่ยม กับผู้ป่วยอัลไซเมอร์ จำนวน 290 คน และทดสอบซ้ำในอีกกลุ่ม 143 คน - นำรูปแบบที่ค้นพบไปศึกษาผู้ใหญ่ที่ยังไม่มีความบกพร่องทางสติปัญญา 818 คน - ทดสอบซ้ำกับกลุ่มอิสระอีก 497 คน ผลการวิจัย นักวิจัยพัฒนาตัวชี้วัดที่เรียกว่า Alzheimer's Resilience-Vulnerability Connectome (ARC) พบว่ารูปแบบการเชื่อมต่อของสมองสามารถแยกความแตกต่างระหว่างกลุ่ม SuperAgers และผู้ป่วยอัลไซเมอร์ได้ โดยมีค่า AUC 0.85 ในกลุ่มค้นพบแรก ที่น่าสนใจคือ ในกลุ่มคนที่ยังไม่มีความบกพร่องทางสติปัญญา นักวิจัยพบกลุ่มที่มีรูปแบบการเชื่อมต่อของสมองคล้าย SuperAgers และอีกกลุ่มที่คล้ายผู้ป่วยอัลไซเมอร์ แม้ทั้งสองกลุ่มจะมีความสามารถทางสติปัญญาเริ่มต้นใกล้เคียงกัน แต่เมื่อติดตามระยะยาวพบว่า - กลุ่มที่มีรูปแบบสมองคล้ายอัลไซเมอร์มีการลดลงของความสามารถทางสติปัญญาเร็วกว่า - มีการสะสมของ Amyloid-beta มากกว่า - มีความเสี่ยงที่จะพัฒนาไปเป็นโรคอัลไซเมอร์สูงกว่า ประโยชน์ของงานวิจัยนี้ คือเสนอแนวทางใหม่ในการศึกษาความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์ โดยไม่ได้พิจารณาเฉพาะปริมาณโปรตีนผิดปกติในสมอง แต่ยังศึกษารูปแบบการทำงานร่วมกันของเครือข่ายสมองด้วย ในอนาคตอาจช่วยพัฒนาเครื่องมือประเมินความเสี่ยงก่อนที่ผู้ป่วยจะแสดงอาการชัดเจน ข้อจำกัด - เป็นการศึกษาความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์ว่ารูปแบบการเชื่อมต่อสมองเป็นสาเหตุของโรค - ยังไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัยที่ผ่านการรับรองสำหรับใช้ตรวจประชาชนทั่วไป - การค้นพบยีน CLYBL และ FRMD6 ยังเป็นผลการวิเคราะห์เบื้องต้นที่ต้องศึกษาเพิ่มเติม science.org/doi/10.1126/scia…