Jonas Veys

Europa groeit vandaag nauwelijks nog. Onze energieprijzen zijn een veelvoud van die op andere continenten. Duitsland was ooit de economische motor van ons continent maar ziet zijn industrie elke dag meer wegkwijnen. In België sluiten chemiebedrijven de ene site na de andere. 30% van alle machines staat stil. In een volledig parallel universum gaan de begrotingsbesprekingen in België maar over één ding: meer belastingen. Uitgerekend nu groei, ondernemerschap en welvaartscreatie onder grote druk staan. Extra belastingen zullen het laatste beetje levensadem wegknijpen uit een al comateuze economie. Tegelijk blijven we nieuwe regels en voorschriften bedenken om de ideale samenleving te plannen. Elke nieuwe belasting en elk extra formulier wurgen echter de zelfredzaamheid en het ondernemerschap die alle rekeningen betalen. Er zijn vandaag dan ook maar twee opties. De eerste is ons aanpassen aan een geleidelijke verarming. Ons sociaal contract werd geschreven in een tijd dat Europa nummer één was. Daarop hebben we torenhoge beloften gebouwd: een gulle sociale zekerheid en elk jaar meer geld uitgeven dan er binnenkomt. Verarming komt niet ineens. Ze gaat geleidelijk: infrastructuur die elk jaar slechter wordt, minder eigen nieuwe bedrijven, de meest ambitieuze jongeren die vertrekken en een steeds minder efficiënte overheid. En toch elk jaar hogere belastingen - omdat onhaalbare beloften intrekken nu eenmaal moeilijker is dan de realiteit onder ogen te zien. De tweede optie is opnieuw radicaal aanknopen met groei en ambitie. Dat vereist een cultuuromslag. Een waarbij we opnieuw beseffen dat alle welvaart en vooruitgang worden gebouwd op werken, ondernemerschap, hoge standaarden en eigen verantwoordelijkheid. Alle sterke beschavingen uit de geschiedenis werden zo gebouwd. Alle beschavingen die die principes verwaarloosden, zijn daaraan ten onder gegaan. We hebben veel te lang verondersteld dat welvaart, rijkdom en economische groei vanzelfsprekend waren. Welvaart is echter geen natuurtoestand. Welvaart moet elke dag opnieuw worden bevochten en verdiend. Door samen te werken aan iets nuttigs. Door een deel van wat je produceert te investeren in de toekomst. Door eigen verantwoordelijkheid te nemen. Van onderuit, niet van bovenaf. We hebben vandaag regels voor technologie die we zelf niet bouwen. We plannen de transitie tot op de komma, maar vergeten dat je met regels geen fabriek opent of jobs creëert. We wilden steeds minder werken terwijl anderen chipfabrieken, datacenters, raketten en AI-modellen bouwden. We hebben in dit land voldoende talent, kapitaal en kennis. Alleen zijn we vergeten hoe we moeten winnen. We moeten ophouden met het herverdelen van een krimpende taart en de taart opnieuw groter maken. Geen enkel land heeft zichzelf namelijk ooit rijk gereguleerd of welvarend gesubsidieerd. De durvers, de bouwers en de werkers houden dit land overeind. Geef hen de ruimte en laat ons weer groeien.