Stanisław Żaryn

🚨 FIMI ALERT | Rosyjska propaganda podważa suwerenność Litwy, przedstawiając Wilno jako „prezent” od Związku Radzieckiego. Celem jest relatywizowanie sowieckiej agresji, kwestionowanie historycznych podstaw litewskiej państwowości oraz wzmacnianie narracji o zależności państw bałtyckich od Moskwy. Rosyjskie środowisko propagandowe wykorzystuje rocznicę przejęcia Wilna przez Litwę w październiku 1939 roku do rozpowszechniania przekazu sugerującego, że przynależność litewskiej stolicy do współczesnego państwa litewskiego jest rezultatem politycznej przychylności Związku Radzieckiego. 27 października rosyjski kanał propagandowy SputnikLive opublikował materiał zatytułowany „Wilno na Litwie – prezent radziecki”, przedstawiając przekazanie miasta Litwie w 1939 roku jako „przyjacielski gest” Moskwy. W publikacji agresję Armii Czerwonej na Polskę określono mianem „wyprawy wyzwoleńczej”, natomiast traktat sowiecko-litewski z 10 października 1939 roku zaprezentowano jako przykład przyjaznych stosunków między oboma państwami. Przekaz pomija zasadniczy kontekst historyczny. Zajęcie Wileńszczyzny przez Armię Czerwoną było następstwem sowieckiej agresji na Polskę 17 września 1939 roku, przeprowadzonej w ramach realizacji porozumień niemiecko-sowieckich. Przekazanie Wilna Litwie wiązało się jednocześnie z wymuszeniem zgody na rozmieszczenie sowieckich garnizonów na jej terytorium, co stanowiło istotny etap ograniczania litewskiej suwerenności i poprzedziło okupację państwa przez ZSRR w czerwcu 1940 roku. Mechanizm propagandowy polega na selektywnym wykorzystaniu faktów historycznych do konstruowania obrazu Związku Radzieckiego jako dobroczyńcy Litwy, któremu państwo litewskie miałoby zawdzięczać swoją stolicę. W ten sposób rosyjska propaganda próbuje zastąpić historię sowieckiej ekspansji narracją o dobrowolnej współpracy, wdzięczności i historycznej zależności Litwy od Moskwy. Publikacja wpisuje się w szerszy model rosyjskiego oddziaływania informacyjnego, w którym manipulacja historią służy podważaniu podmiotowości państw Europy Środkowo-Wschodniej, legitymizowaniu imperialnej polityki Moskwy oraz utrwalaniu fałszywego przekonania, że Rosja posiada szczególne historyczne prawa do kształtowania porządku politycznego i terytorialnego w regionie bałtyckim.

🚨 FIMI ALERT | Ambasada Rosji w Warszawie neguje deportacje i przymusową rusyfikację ukraińskich dzieci, podważa wiarygodność udokumentowanych rosyjskich zbrodni oraz relatywizuje odpowiedzialność władz Federacji Rosyjskiej, jednocześnie przedstawiając polskie instytucje kultury jako narzędzia rzekomej kampanii propagandowej. Rosyjska placówka dyplomatyczna w Warszawie wykorzystuje inscenizację opery „Matki Chersonia” w Teatrze Wielkim, Operze Narodowej do rozpowszechniania dezinformacji negującej bezprawne deportacje i przymusowe transfery ukraińskich dzieci z terytoriów okupowanych przez Federację Rosyjską. Komentarz ambasady wpisuje się w utrwalony model rosyjskiej dezinformacji, która przedstawia działania prowadzące do rozdzielania rodzin, przymusowej asymilacji i podporządkowywania dzieci rosyjskiemu systemowi państwowemu jako przedsięwzięcia humanitarne. W opublikowanym komentarzu Ambasada Federacji Rosyjskiej określiła przedstawienie jako inscenizację opartą na rzekomych fałszywych informacjach o porwaniach i deportacjach dzieci. Zarzuciła również polskim państwowym instytucjom kultury uczestnictwo w rozpowszechnianiu antyrosyjskiej propagandy. Na poparcie swojego stanowiska przywołała manipulacyjne materiały biura Marii Lwowej-Biełowej, rosyjskiej "pełnomocniczki ds. praw dziecka", oraz wypowiedzi przedstawicieli rosyjskiego MSZ, sugerując, że dzieci nie były porywane, a ich rozdzielenie z rodzinami stanowiło wyłącznie następstwo działań wojennych. Przekaz ten pozostaje w sprzeczności z faktami i ustaleniami międzynarodowych organów śledczych. W marcu 2026 roku Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Ukrainy uznała deportacje, przymusowe transfery oraz wymuszone zaginięcia ukraińskich dzieci, za które odpowiadają rosyjskie władze, za zbrodnie przeciwko ludzkości. Komisja zweryfikowała ponad 1200 przypadków deportacji lub przymusowego przemieszczenia dzieci z pięciu regionów Ukrainy. Ustalono również, że rosyjskie instytucje systematycznie utrudniały ustalanie miejsca pobytu dzieci, nadawały im rosyjskie obywatelstwo i kierowały je do rosyjskich rodzin lub placówek opiekuńczych. Skala naruszeń wykracza poza same deportacje. Dochodzenia prowadzone przez Humanitarian Research Lab Uniwersytetu Yale ujawniły sieć co najmniej 210 placówek w Rosji i na okupowanych terytoriach Ukrainy, do których trafiały ukraińskie dzieci. W wielu z nich prowadzono programy indoktrynacji, rusyfikacji i szkolenia wojskowego. Dzieci poddawano oddziaływaniu propagandowemu, uczono lojalności wobec państwa rosyjskiego oraz włączano do programów wychowania patriotyczno-militarnego. Praktyki te stanowią element szerszego procesu osłabiania ukraińskiej tożsamości narodowej i kulturowej. Raporty ONZ dokumentują również wymuszanie przyjmowania rosyjskiego obywatelstwa, narzucanie rosyjskich programów szkolnych oraz przypadki zastraszania i karania dzieci i ich rodziców za posługiwanie się językiem ukraińskim lub kontynuowanie edukacji według ukraińskiego programu. Udokumentowano także przypadki arbitralnego pozbawiania wolności, tortur i nieludzkiego traktowania dzieci na okupowanych terytoriach. Z kolei badania organizacji zajmujących się powrotami ukraińskich dzieci wskazują na przypadki przemocy psychicznej i fizycznej, rozdzielania rodzin oraz przymusowego podporządkowywania dzieci rosyjskim wzorcom wychowawczym. Szczególnie istotne jest powoływanie się przez ambasadę na rzekomy autorytet Marii Lwowej-Biełowej. 17 marca 2023 roku Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania jej oraz Władimira Putina w związku z podejrzeniem odpowiedzialności za zbrodnie wojenne polegające na bezprawnych deportacjach i transferach ukraińskich dzieci. Przedstawianie działalności rosyjskiej pełnomocniczki jako dowodu niewinności władz Federacji Rosyjskiej stanowi próbę legitymizowania przekazu propagandowego przy wykorzystaniu instytucji bezpośrednio powiązanej z przedmiotem międzynarodowego postępowania karnego. Komentarz Ambasady Rosji w Warszawie stanowi przykład dezinformacji państwowej, której celem jest nie tylko negowanie odpowiedzialności za bezprawne deportacje ukraińskich dzieci, lecz również ukrywanie szerszego systemu przymusowej asymilacji, rusyfikacji i indoktrynacji. Wykorzystanie oficjalnej placówki dyplomatycznej do rozpowszechniania tego przekazu na terytorium Polski służy nadawaniu mu pozorów wiarygodności oraz przenoszeniu rosyjskich narracji propagandowych do polskiej przestrzeni publicznej.