F.P. de Kaestecker

Sterke schouders. Ik hoor het intussen vaker dan het weerbericht. Elke begroting, elk regeerakkoord, elke talkshow: de sterke schouders moeten bijdragen. Klinkt rechtvaardig. Wie kan daar nu tegen zijn? Ik vermoed dat ik mezelf erbij mag rekenen. Ik heb een goede job en een mooi parcours achter de rug. Daar heb ik hard voor gewerkt, en onderweg kreeg ik ook kansen van mensen die in me geloofden. Over mijn carrière mag ik dus zeker niet klagen. Ik wil alleen even tonen wat er vaak achter een loonfiche zit. Elk jaar opnieuw targets die hoger liggen dan vorig jaar, en het gevoel dat je je plek telkens opnieuw moet verdienen. Jarenlang meer tijd op luchthavens dan aan de eigen ontbijttafel. Een contract, uiteraard, maar ook een job die gedaan moet worden, en op een bepaald niveau ligt niemand wakker van of dat in 40 of in 60 uur gebeurt. Geen uurritme, wel een gsm die altijd aan staat. Dat waren keuzes, en niet alleen de mijne. Thuis hebben we die samen gemaakt, als gezin. Daar klaag ik dus niet over, en ik zou het waarschijnlijk opnieuw doen. Wat me wel irriteert, is dat net de mensen die zulke keuzes maken telkens opnieuw de eersten zijn bij wie men komt aankloppen om nog wat meer te betalen. En dan het debat. Men spreekt over miljonairs en multimiljonairs. Goed voor de krantenkop. Maar wie wordt er in de praktijk geraakt? Niet de mensen die harder werken dan anderen, want hard werken doen heel veel mensen, in elke job en op elk loonniveau. Wel mensen die al jaren een centje opzij zetten, zodat ze ook na hun pensioen nog een beetje sterke schouders hebben. En de echt grote vermogens? Daar geraak je in de praktijk moeilijk aan. Kapitaal is mobiel, het kan sneller verhuizen dan een wetsontwerp door de Kamer raakt. Dat is geen verwijt, gewoon een vaststelling over hoe kapitaal werkt. "Belast dan kapitaal in plaats van arbeid," hoor ik al. Mooi idee. Alleen is het kapitaal van de werkende middenklasse gewoon belast loon dat opzij werd gezet. Eén keer belast toen we het verdienden, en straks nog eens omdat we zo onverstandig waren het niet op te maken. Wat een schandalig idee ook, hè, sparen voor later. Dat een vermogensbelasting vooral de grote vermogens treft, klinkt mooi op papier. In de praktijk treft ze de spaarder. En eerlijk, ik snap de politiek wel. Je zoekt geld, en je zoekt het waar het niet weg kan. Bij mensen met een loonfiche en een gekende spaarrekening. Geen constructie, geen holding, geen uitweg. De rekening komt dus, zoals al jaren, bij de gewone werkende burger. En laat me duidelijk zijn: dit is geen pleidooi om dan maar met de vinger naar ondernemers te wijzen. Ook al geraken zij misschien wat makkelijker weg met hun geld, zij zijn het die bedrijven bouwen, mensen aan het werk zetten en de economie doen draaien. Zonder dat kapitaal is er ook geen geld om wie het moeilijk heeft te ondersteunen. De ene groep viseren om de andere te sparen, of omgekeerd, lost niets op. Want daar zit het eigenlijke probleem. We leven in een land met een van de hoogste belastingdrukken ter wereld: 42,6% van het bbp, vijfde van de 38 OESO-landen, tegenover een gemiddelde van 34,1%. En toch slagen we er niet in om rond te komen. Het enige antwoord dat telkens opnieuw op tafel komt, is nog wat extra belastingen. Als een huishouden met een stevig inkomen elk jaar tekort komt, zeggen we toch ook niet dat het gewoon meer moet verdienen? Dan kijken we eerst naar de uitgaven. Waarom zou dat voor een overheid anders zijn? Sterke schouders? Eerder de melkkoe die niet kan weglopen. Dus aan wie het woord "sterke schouders" in de mond neemt: zeg eerlijk over wie je het hebt. Als het de werkende middenklasse is, zeg dat dan. Dan kunnen we tenminste een eerlijk debat voeren over wat we van die mensen nog mogen vragen. Wat is een schouder eigenlijk nog waard als hij sterk moet blijven om telkens meer te dragen, maar nooit sterk genoeg mag worden om iets voor zichzelf te houden?