Dr. Hakan Çolak

Nişanyan’ın problemi az bilmesi değil, çok bildiği halde her yolu aynı adrese çıkarması. Bu yüzden bu tiplere entelektüel değil malumatfuruş diyoruz. Elinde son derece geniş bir tarih ve dil bilgisi var; fakat pusulanın ibresi sürekli aynı düşmana dönüyor. Kemalizmi eleştirmek başka şey, Türkiye’nin yüz yıllık bütün başarısızlıklarını Kemalizmle açıklamak başka. İlki tarih tartışmasıdır; ikincisi, karşı çıktığınız dogmanın negatifini üretmektir. Kemalizmin hatalarını tartışabilirsiniz. Ama bir şeyi “gerileme” olarak adlandırıyorsanız önce gerilediğiniz yüksekliği göstermeniz gerekir. Yoksa tarih analizi yapmıyor, kaybedilmiş hayalî bir altın çağ icat ediyorsunuz. 1923’te devralınan Anadolu, Kemalizm gelmeden önce bilimsel ve kültürel bir Rönesans yaşamıyordu. Halkın ezici çoğunluğu üniversite mezunu değildi de sonradan cahilleştirilmedi; aksine kitlesel okuryazarlık bile henüz oluşmamıştı. I. Dünya Savaşı arifesi için Osmanlı okuryazarlığını %10–15 civarında tahmin eden çalışmalar var; Cumhuriyet’in ilk nüfus sayımında da toplumun ancak yaklaşık onda biri okuryazardı Sanki 1923 öncesi Anadolu’da füzyon reaktörleri parçalanıyordu da Cumhuriyet gelip laboratuvarların fişini çekti. Sanki köylerde Kant tartışılıyor, halkın tamamı birkaç dilde okuyup yazıyor, üniversiteler dünya bilimini yönlendiriyordu da Kemalistler gelip bütün bu medeniyet birikimini yok etti. Osmanlı’nın büyük bir tarihsel ve kültürel mirası olması başka şeydir; 20. yüzyıl başındaki Anadolu toplumunun eğitim, bilim ve beşerî sermaye bakımından gelişmiş bir toplum olması bambaşka şey. İkincisini varsaymadan “Kemalizm bizi geri bıraktı” tezini kurmak olsa olsa maskaralıktur ki bu da Sevan Nişanyan'ın hem oldukça sevdiği hem de başarılı olduğu bir şeydir..