İbrahim Shekh Sharafi

Kanûna Pêşîn a 1988an Serokên kurd li dû "têkeliyan" digerin Hevpeyvîn: Sabatay Varol Pêdeçûna wergerê: Mihemedsalih Qadirî PARÎS — Ebdulrehman Qasimlo, Sekreterê Giştî yê Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê û Celal Talebanî, serokê kurdên Iraqê, ku ji bo beşdarbûna di civîna «Internasyonala Sosyalîst» de li Parîsê bûn, tekezî li ser wê yekê kirin ku pêwîst e «çareseriyeke siyasî» ji bo pirsa kurd were dîtin. Talebanî û Qasimlo derbarê wê pevçûnê de ku sê roj berê li Çiyayê Cûdî yê li Tirkiyeyê rû da, gotin: «Eger em li Tirkiyeyê bûna, me dê giringî bidaya têkoşîna demokratîk.» Celal Talebanî, ku ji Şam û Tehranê ve piştgiriya li dijî Bexdayê werdigire, ji bo daxwazkirina şermezarkirina rejîma Seddam û bikaranîna çekên kîmyayî hatibû Parîsê. Bi rastî, her du jî, hem Talebanî û hem Qasimlo, di rêza wan kesan de ne ku bi berdewamî beşdarî civînên Internasyonala Sosyalîst dibin. Lê ev serdana wan, rengvedana hewleke nû bû ji bo peywendîgirtinê piştî bidawîhatina şerê Îran û Iraqê. Dema me nêrîna Dr. Qasimlo derbarê pevçûna Çiyayê Cûdî de pirsî, bi vî awayî bersiv da: «Ez deh salan e di çiya de di nava şer de me, lewra ez li dijî şer im. Naxwazim bi navê kesên din biaxivim, lê min berê jî gotiye: Di navbera Îran, Iraq û Tirkiyeyê de, Tirkiye ji hemûyan zêdetir xwedî demokrasiyê ye. Eger ez li şûna wan (PKK) bûma, min dê hewl bida têkoşîna demokratîk pêş bixim.» Qasimlo paşê beşek ji wan gotinên xwe nîşan da ku du meh berê li Madrîdê di civînekê de gotibû: «Binêrin, min li vir çi gotiye? Ji wê jî pêdetir, di wê civînê de tirk jî amade nebûn, lewra ne ji bo razîkirina dilê wan bû.» Beşa gotinên Qasimlo ku têkildarî Tirkiyeyê ye, wiha ye: «Tirkiye karta Ewropa û demokrasiyê bi kar tîne. Tevî dudiliya desthilatdarên niha jî, dibe ku neçar bibe mafên neteweyî û nasnameya kurdên nav Tirkiyeyê bi fermî nas bike. Ew jî dikarin bi sûdwergirtina ji derfetên yasayî, daxwazên xwe bisepînin. Ev di demekê de ye ku di Komara Îslamî de, ku despotîzma serdema navîn lê serdest e, kurd neçar bûne ji bo parastina nasname û azadiyên xwe çekan hildin.» Celal Talebanî jî bawer e ku li ser asta herêmê, ji bilî çareseriya siyasî, tu rêyeke din ji bo pirsa kurd tune ye. Dema me pirsî «Tu çawa gihîşt vê encamê?», Talebanî bersiv da: «Ji ber rewşa em tê de ne.» Û got: «Cîhan ber bi aramiyê ve diçe. Her du zilhêz piştgiriyê didin çareseriya hemû pirsgirêkên herêmî. Gava pirsgirêkên Kambocê, Namîbya, Angola, Efxanistan û Qibrisê ber bi çareserbûnê ve diçin, çima pirsgirêka kurd çareser nebe?» Talebanî amaje bi wê yekê jî kir ku tevî ku ligel Qasimlo xwedî hevalbendiyên cuda ne, lê li ser çareseriya aştiyane ya pirsgirêkê hevnêrîn in. Qasimlo dibêje: «Binêrin, piştî bikaranîna çekên kîmyayî, aştiya di navbera kurdên Iraqê û hikûmeta Iraqê de gelek zehmet bûye. Em deh salan e li Îranê di şer de ne, lê em tûşî rewşeke wiha nebûne ku gund bi komî werin tinekirin. Enqere jî divê her çi zûtir e vê pirsgirêkê çareser bike.» Em ji her du serokên gerîlayan dipirsin: «Lê çawa?». Celal Talebanî dibêje: «Divê parlamenterên kurd kom bike û wekî aliyê gotûbêjê li wan binêre. Divê bi wî awayê ku ew pêşniyar dikin, pirsgirêkê çareser bike. Mafên wan ên çandî bide wan. Li mînaka Spanyayê binêrin; dema mafên çandî hatin naskirin, wan kesên ku piştgiriya cudabûnê dikirin, bûn kêmaniyek ku hatin perawêzkirin. Eger kurd li Tirkiyeyê xwedî mafên xwe bin, kurdên Iraqê û Îranê dê hesteke wan a xurt ji bo Tirkiyeyê hebe. Ev jî bi wê wateyê ye ku Tirkiye li derveyî sînorên xwe jî dê xwedî bawerî be.» Talebanî zêdetir diçe pêş û dibêje: «Tenê piştî vê yekê ye ku tu dikarî li ser pirsa Mûsilê bifikirî.» Celal Talebanî bi gotina: «Ez dixwazim hemû ew herêma ku kurd lê dijîn ji aliyê Tirkiyeyê ve were dagirkirin, herî kêm bi yek hikûmetê re peywendiyê bikim,» hûrgiliyên wan texmînên ku di mêjiyê xwe de ne, dide der. Dema me ji Dr. Qasimlo pirsî ku di civîna Internasyonala Sosyalîst de hewla peywendîgirtina ligel Erdal Înonu daye, «Te xwest ji Înonu re çi bibêjî?», bersiva wî...