Offline+

Okładka monografii pod redakcją @MaciejGurtowski.

Zapraszamy na wydarzenie promujące nasz projekt i jego wyniki. Partnerem wydarzenia jest @instwolnosci. 3 listopada, wtorek, Świetlica Wolności, Warszawa, od godziny 17:00. instytutwolnosci.pl/aktualno…

W rozdziale IV monografii „Model obywatelskiej służby dla Polski” prof. @AwBurdziej (Stanisław Burdziej) analizuje „Wybrane europejskie modele służby obywatelskiej”, badając ewolucję rozwiązań we Francji, w Niemczech i we Włoszech. Wszystkie trzy porządki wyrosły z dawnej służby zastępczej, po odejściu od powszechnego poboru przekształcając obowiązek cywilny w dobrowolne programy wsparcia opieki społecznej, ochrony środowiska i instytucji publicznych. Każdy z tych przypadków daje inną lekcję instytucjonalną. We Francji zderzenie popularnego Service Civique z programem Service National Universel pozwoliło uchwycić realistyczne wyzwania organizacyjne i finansowe stojące przed państwem. W Niemczech Bundesfreiwilligendienst dowodzi, że realizacja zadań w miejscu zamieszkania radykalnie obniża nakłady logistyczne i pozwala utrzymać masową skalę działań. Z kolei we Włoszech Servizio Civile Universale służy przede wszystkim aktywizacji zawodowej w warunkach wysokiego bezrobocia młodzieży – program wprost włącza trzymiesięczny okres przygotowania do wejścia na rynek pracy oraz daje preferencje przy zatrudnieniu w sektorze publicznym. Dla naszego projektu wnioski opisane w tym rozdziale dostarczają konkretnych punktów odniesienia przy konstruowaniu modelu służby. Potwierdzają, że dobrowolność wymaga czytelnych korzyści dla uczestników, a sukces zależy od wyraźnego podziału ról: państwo powinno gwarantować finansowanie i standardy, natomiast bezpośrednią organizację zadań powierzać samorządom oraz sprawdzonym organizacjom społecznym. Książka „Model obywatelskiej służby dla Polski. Instytucjonalna odpowiedź na wyzwania cywilizacyjne” powstała pod redakcją naukową dr. @MaciejGurtowski i ukaże się nakładem Wydawnictwa @AkademiaSzWoj. #SłużbaObywatelska #SłużbaPubliczna #ServiceCivique #Bundesfreiwilligendienst #ServizioCivile #PolitykiPubliczne #OdpornośćSpołeczna #Młodzież #OSMOplus

W rozdziale III monografii „Model obywatelskiej służby dla Polski. Instytucjonalna odpowiedź na wyzwania cywilizacyjne” Tomasz Deptuła (@tomekdep) analizuje „Amerykańskie modele służby obywatelskiej”. Książka pod redakcją @MaciejGurtowski ukaże się nakładem Wydawnictwa @AkademiaSzWoj – proces wydawniczy dobiega końca i jak zapewnia Wydawnictwo, publikacja jest już blisko maszyny drukarskiej. W naszym projekcie badawczym sięgamy po wzorce zagraniczne, żeby sprawdzić, jak inne państwa łączyły zaangażowanie obywatelskie z budowaniem odporności. Doświadczenie USA jest pod tym względem wyjątkowym punktem odniesienia: oferuje blisko stuletnią tradycję zorganizowanych działań oraz rzadki przykład inicjatyw, takich jak Peace Corps czy AmeriCorps, które przez dziesięciolecia utrzymywały ponadpartyjny konsensus w Kongresie, mimo cyklicznych sporów budżetowych i tradycyjnej nieufności Republikanów wobec rozrostu struktur federalnych. Amerykański ekosystem wyrasta z połączenia dwóch tradycji. Z jednej strony to kultura oddolnej samoorganizacji, w której obywatele biorą na siebie rozwiązywanie problemów wspólnoty bez oglądania się na państwo. Z drugiej – rooseveltowski New Deal, gdzie w odpowiedzi na Wielki Kryzys administracja stworzyła Civilian Conservation Corps i szereg innych programów interwencyjnych, z których wiele przetrwało i funkcjonuje po dziś dzień. Służba publiczna stała się wówczas potężnym instrumentem antykryzysowym: ratowała miliony młodych ludzi przed bezrobociem, a zarazem realizowała kluczowe prace melioracyjne, przeciwpowodziowe oraz leśne. Szczególnie inspirujący okazuje się amerykański model federalno-grantowy, oparty na daleko posuniętej decentralizacji. Zamiast budować jeden ociężały urząd centralny, państwo określa standardy, rozdziela fundusze i dba o przejrzyste reguły, powierzając realizację zadań organizacjom lokalnym, samorządom, uczelniom i wspólnotom. W ten układ włącza się również sektor prywatny. #SłużbaObywatelska #SłużbaPubliczna #AmeriCorps #PolitykiPubliczne #OdpornośćSpołeczna #Młodzież #OSMOplus

Wracamy do książki „Model obywatelskiej służby dla Polski. Instytucjonalna odpowiedź na wyzwania cywilizacyjne” pod redakcją @MaciejGurtowski Gurtowskiego. Tym razem chcemy zachęcić do lektury odwołując się do rozdziału doktor @K_A_Rosinska „Obozy detoksu cyfrowego jako konieczny element służby obywatelskiej”. Autorka analizuje ten typ pracy nad sobą w kontekście naszego projektu. Klaudia Rosińska sugeruje podejście, które nazywa detoksem społecznym. Chodzi o to, by ograniczenie korzystania z technologii zostało uzupełnione przez naukę współpracy i działania w grupie. Tak rozumiany detoks cyfrowy powinien odgrywać korzystną rolę w przygotowaniu młodych do dalszej służby, wolontariatu i pomocy lokalnej społeczności. W rozdziale autorka przeanalizowała 150 ofert i materiałów dotyczących detoksu cyfrowego. Istnieją obozy harcerskie, wyjazdy offline, programy terapeutyczne i różne, często religijne lub uważnościowe praktyki wspólnotowe. Jednak brakuje oferty, którą można połączyć z przygotowaniem do służby obywatelskiej. W naszym projekcie chcemy sprawdzić, czy taka idea ma sens w praktyce. Nie zakładamy, że prosty „obóz bez telefonu” sam w sobie trwale zmieni nawyki młodych ludzi. Wskazuje jednak, na co warto zwrócić uwagę przy organizacji pobytu: na sensowne zadania, przygotowanie uczestników, zasady kontaktu z rodziną oraz wsparcie w razie trudności. #OfflinePlus #ObywatelskaSłużbaMłodych #DetoksCyfrowy #OdpornośćSpołeczna

W przywołanej w poprzednim wpisie książce „Model powszechnej służby publicznej dla Polski. Instytucjonalna odpowiedź na wyzwania cywilizacyjne” pod redakcją @MaciejGurtowski oczekującej na ostatnie szlify wydawnicze i druk, @GregLewicki poświęca rozdział rozwiązaniom stosowanym w państwach Azji Wschodniej. Analizuje je z perspektywy badań nad cywilizacjami – dziedziny, w której jest ekspertem. Poszukuje motywów możliwych do wykorzystania w Polsce mimo znaczących różnic kulturowych. Uwzględnia przy tym wpływ zagrożeń bezpieczeństwa na społeczne znaczenie służby. W centrum tej analizy znajduje się związek między instytucją służby a kulturowym rozumieniem zobowiązań wobec wspólnoty. Skuteczność rozwiązań organizacyjnych może zależeć właśnie od tego, jak obywatele rozumieją obowiązek służby i jaką rolę przypisują państwu w przygotowaniu młodego pokolenia do jego podjęcia. Lewicki dostrzega bariery przenoszenia tych doświadczeń, ale zachęca do poszukiwania konkretnych rozwiązań. Interesuje go, które elementy można wykorzystać mimo odmienności cywilizacyjnych i jak dostosować je do polskich warunków. Dla koncepcji służby publicznej młodych istotna jest możliwość wykorzystania doświadczeń społeczeństw, w których służba stanowi utrwaloną formę zobowiązania obywatelskiego. Jak nadać podobnemu zobowiązaniu znaczenie w Polsce, gdzie samo pojęcie służby budzi niejednoznaczne skojarzenia? To problem dotyczący zarówno kształtu instytucji, jak i społecznej akceptacji obowiązków, które miałaby wprowadzać. #SłużbaPublicznaMłodych #PowszechnaSłużbaPubliczna #Młodzież #PolitykiPubliczne #OdpornośćSpołeczna #BadaniaNadCywilizacjami

Dobiega końca proces wydawniczy książki „Model obywatelskiej służby dla Polski. Instytucjonalna odpowiedź na wyzwania cywilizacyjne” podsumowującej wiele spośród wątków poruszanych w naszym projekcie. Monografia ukaże się nakładem Wydawnictwa @AkademiaSzWoj, a jej redaktorem naukowym jest @MaciejGurtowski. Książka analizuje zjawisko osłabiania zdolności społecznych przez środowisko cyfrowe, nastawione na monetyzację uwagi. Problem ten autorzy zderzają z rosnącą niestabilnością geostrategiczną. Nałożenie się obu procesów tworzy bezpośrednie zagrożenie dla odporności państwa. W ujęciu autorów kondycja młodego pokolenia to sprawa wykraczająca poza sferę rodzinną oraz system edukacji. Zdolność do kooperacji i odpowiedzialność za otoczenie zwiększają odporność wspólnoty w warunkach wstrząsów. Rozwijanie tych umiejętności bezpośrednio wpływa na zdolność adaptacyjną całego społeczeństwa. Na podstawie badań empirycznych oraz analizy rozwiązań zagranicznych proponujemy model obywatelskiej służby publicznej młodych. Jego założeniem jest zaoferowanie młodym doświadczenia, dzięki któremu uczestnicy wzmacniają sprawczość i odporność poprzez realne działanie na rzecz dobra wspólnego. #ObywatelskaSłużbaMłodych #OSMO #Młodzież #OdpornośćSpołeczna #HigienaCyfrowa #Bezpieczeństwo #PolitykiPubliczne cc: @K_A_Rosinska, @GregLewicki, @AndZyberto, @Szalacha

Jedna z ważniejszych informacji z wizyty badawczej w USA i analizy danych zastanych na temat tego kraju dotyczy potrzeby kładzenia nacisku na dostępność służby obywatelskiej. AmeriCorps wskazuje w swoich opracowaniach, że istnieje wiele barier uczestnictwa. Jeżeli w Obywatelskiej Służbie Młodych Offline+ chcemy łączyć młodzież z różnych środowisk, to nie wystarczy rekrutować młodych z różnych części kraju i zapewnić im bezpłatny pobyt oraz dojazd. Ktoś nie przyjedzie, bo podczas wakacji zarabia lub jest potrzebny w gospodarstwie rodziców, a jeszcze inni mają zaplanowane inne zajęcia. Ostrożności wymagają także propozycje korzyści za udział, na przykład punktów przy rekrutacji na studia. Mogłyby zachęcać przede wszystkim młodzież już nastawioną na dalszą edukację. Nie rozwiązywałyby natomiast problemu osób, które wahają się, czy mogą sobie na studia pozwolić. Tu przydatne jest mertonowskie pojęcie „efektu Mateusza”. Osoby mające większe zasoby łatwiej korzystają z kolejnych możliwości, a uzyskane korzyści dodatkowo powiększają ich wcześniejszą przewagę. Publiczny program może więc niezamierzenie wzmacniać nierówności. Chcielibyśmy uniknąć sytuacji, w której taki mechanizm wystąpiłby w OSMO+. Należy najpierw w ramach pilotaży odkryć, jakie bariery występują, a następnie określić, jak będą one przełamywane. #ObywatelskaSłużbaMłodych #PowszechnaSłużbaPubliczna #OSMOplus #OfflinePlus #Młodzież #Dostępność #NierównościSpołeczne #PolitykiPubliczne I tak gepete 6.1sol(thinking) mocno zaszkodziło wpisowi na różnych etapach pracy nad nim

Punktem wyjścia części naszych prac w ramach projektu było pytanie: jak mądrze połączyć nowoczesną służbę publiczną ze służbą zastępczą? W niektórych państwach europejskich te dwa rozwiązania od dawna się przenikają. Z tego powodu sprawdziliśmy, które wzorce warto przenieść na grunt polski. Z naszej analizy wynika, że istnieją dwa skrajne podejścia do służby zastępczej. Pierwsze to model represyjny: alternatywna forma realizacji obowiązku obrony ma celowo zniechęcać do jej wyboru, trwa dłużej niż służba wojskowa, a dostęp do niej jest uciążliwy i zbiurokratyzowany. Drugie podejście to model pozytywny, traktujący zaangażowanie cywilne jako pełnoprawne, szanowane działanie na rzecz wspólnoty, połączone ze zdobywaniem konkretnych umiejętności. Jeśli myślimy o powszechnej obronności, potrzebujemy zróżnicowanych ścieżek zaangażowania: nie tylko z bronią w ręku, lecz także w ratownictwie, ochronie zdrowia czy opiece społecznej. Kluczowe jest to, aby tak zorganizowany system realnie budował odporność państwa. Nie chodzi o karanie za odmowę służby wojskowej, lecz o przygotowanie ludzi do działania w sytuacjach kryzysowych. Obowiązek obrony ojczyzny można i należy realizować w sposób godny szacunku również bez broni w ręku. #SłużbaZastępcza #SłużbaPubliczna #OdpornośćPaństwa #ObronaCywilna #Wspólnota #PolitykiPubliczne #OSMOplus

W pracach nad Obywatelską Służbą Młodych Offline+ prowadzimy badania jakościowe i analizujemy dane zastane. Opracowujemy koncepcję programu, szacujemy koszty, identyfikujemy ryzyka. Nie możemy jednak na tej podstawie przesądzić, jak poszczególne rozwiązania sprawdziłyby się w praktyce. Nasze propozycje należałoby przetestować z udziałem młodzieży oraz z uwzględnieniem doświadczeń rodziców, kadry i instytucji odpowiedzialnych za organizację. Dostrzegamy w związku z tym potrzebę pilotażu. Pozwoliłby sprawdzić, czy program obozów szkoleniowo-formacyjnych da się przeprowadzić w zaprojektowanej formie i czy zapewnia on młodzieży odpowiednie warunki. Pokazałby też, jakie trudności pojawiają się podczas rekrutacji i prowadzenia zajęć. Osobnej weryfikacji wymagają szacunki kosztów – część wydatków może ujawnić się dopiero podczas organizacji obozów. Przeprowadzenie pilotażu i ocena jego wyników wymagałyby odrębnej decyzji oraz zapewnienia środków. Nie należą do zakresu obecnie finansowanego projektu badawczego. Nie zakładamy, że wszystkie obecne propozycje przetrwałyby taki test. Niektóre mogłyby wymagać korekty, a z części być może trzeba byłoby zrezygnować. Dlatego staramy się nie przywiązywać nadmiernie do rozwiązań wypracowanych na tym etapie. #ObywatelskaSłużbaMłodych #PowszechnaSłużbaPubliczna #OSMOplus #OfflinePlus #Młodzież #Pilotaż #PolitykiPubliczne #OdpornośćSpołeczna

Podczas 55. dorocznej konferencji Comparative Civilizations Forum (@CompCivForum) nasi przedstawiciele @AndZyberto oraz @GregLewicki wystąpili również w sesjach poświęconych przemianom cywilizacyjnym i odporności społecznej. Przedstawili w nich koncepcję Obywatelskiej Służby Młodych Offline+. Andrzej Zybertowicz w panelu „Moving Forward: Challenges and Themes in Global Civilizations – a Discussion on Issues in European Civilization” przedstawił projekt służby w kontekście uwarunkowań geopolitycznych i cywilizacyjnych w Europie. Z kolei w panelu „Digitalization, Youth, and Civic Resilience” prof. Zybertowicz skupił się na wpływie negatywnych zjawisk związanych z cyfryzacją na życie społeczne, szczególnie na młode pokolenie w Polsce. W tej samej sesji dr Grzegorz Lewicki omówił europejskie doświadczenia ze służbą publiczną młodych oraz założenia naszego projektu. Poruszył też kwestię potencjalnego znaczenia Obywatelskiej Służby Młodych Offline+ dla odporności społecznej i odporności państwa. Podczas wyjazdu odbył się także briefing w parlamencie Mongolii. Rozmowa dotyczyła między innymi koncepcji OSMO+. #ObywatelskaSłużbaMłodych #PowszechnaSłużbaPubliczna #OSMOplus #OfflinePlus #Młodzież #OdpornośćSpołeczna #PolitykiPubliczne #EdukacjaObywatelska

W debacie publicznej dotyczącej kondycji dzieci i młodzieży powoli kończy się epoka, którą badacze zjawiska celnie określają mianem „okrutnego optymizmu”. Przez ponad dekadę sugerowano instytucjom publicznym, rodzicom, nauczycielom i samym nastolatkom, że rozwiązaniem problemu uzależnienia od ekranów, rozproszenia oraz przechwytywania uwagi jest przede wszystkim indywidualna samokontrola i kontrola rodzicielska. Sprowadzały się one najczęściej do instalowania aplikacji monitorujących czas spędzany przed ekranami, a także uczenia się i praktykowania „higieny cyfrowej”. To podejście zdaje się fałszywe: w jego ramach oczekuje się od jednostek i rodzin, żeby za pomocą własnych działań wygrywały nierówną walkę z inżynierią behawioralną stosowaną przez Big Tech po to, żeby jak najdłużej utrzymać uwagę użytkownika, a następnie ją monetyzować. Nadchodzące regulacje prawne, w tym unijna inicjatywa EU KIDS Act, zwiastują zmianę perspektywy. Coraz wyraźniej dostrzega się, że chodzi o problem strukturalny. Wymaga on zarówno interwencji państwa, jak i odpowiedzialności dostawców technologii – nie można go sprowadzać do prywatnej słabości nastolatka czy jego rodziny. Dla naszego projektu badawczego poświęconego koncepcji Obywatelskiej Służby Młodych Offline+ – OSMO+ ta nadchodząca zmiana tworzy nowe istotne tło instytucjonalne. W projektowaniu polityk publicznych warto jednak zachować ostrożność. Prawo może ograniczyć część najbardziej szkodliwych mechanizmów technologicznych, lecz samo nie rozwiąże całego problemu. Regulacje Big Techu działają przede wszystkim przez zakazy: mogą wyłączyć pewne mechanizmy rekomendacyjne albo wymusić weryfikację wieku. Nie stworzą jednak same z siebie realnego środowiska społecznego. Mniejsza ekspozycja na algorytmy nie oznacza automatycznego budowania lub odbudowywania sprawności fizycznej, odporności psychicznej, zaufania w grupie ani praktycznych kompetencji życiowych. W koncepcji OSMO+ myślimy o powszechnie dostępnej alternatywie dla zanurzenia w świecie online: dwutygodniowych obozach szkoleniowo-edukacyjnych. Elementy cyfrowego detoksu byłyby tam jedynie ramą dla wspólnego działania, nauki pierwszej pomocy, terenoznawstwa oraz radzenia sobie w warunkach zakłóceń infrastruktury cyfrowej. Wsparcie redakcyjne: gemini3.8flash(thinking), obrazek gptimage2.5sunburst + watercolor. #ObywatelskaSłużbaMłodych #PowszechnaSłużbaPubliczna #OSMOplus #OfflinePlus #EUKidsAct #Młodzież #PolitykiPubliczne #BigTech #OdpornośćSpołeczna #EdukacjaObywatelska

Komisja Europejska przedstawiła w tym tygodniu propozycję EU KIDS Act – teraz zajmą się nią Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej. KE podejmuje w tym projekcie problem obecny również w badaniach, na które się powołujemy. Zgodnie z tymi badaniami środowisko cyfrowe, w którym dorastają dzieci i nastolatki, nie jest neutralne. Zostało celowo zaprojektowane tak, żeby maksymalizować czas spędzany przed ekranami. Unijny projekt zakłada, że poniżej 13. roku życia należy wprowadzić zakaz korzystania z mediów społecznościowych. Dla młodzieży w wieku 13–14 lat dostęp ma być ściśle ograniczony i możliwy wyłącznie za pośrednictwem konta nadzorowanego przez rodziców. Samodzielne konto będzie dozwolone dopiero od 15. roku życia. Do tego dochodzą zakazy stosowania mechanizmów uzależniających (w tym w grach i chatbotach AI) oraz wymóg skutecznej weryfikacji wieku. Jak się wydaje, dla Obywatelskiej Służby Młodych Offline+ EU KIDS Act to bezpośredni punkt odniesienia. Projektujemy służbę adresowaną właśnie do roczników 14–15 lat – młodzieży w momencie przejścia ze szkoły podstawowej do ponadpodstawowej, która według unijnego zamysłu ma wchodzić w cyfrową samodzielność. Pojawienie się tej propozycji stawia przed nami konkretne pytanie: jak planowane ramy prawne zmienią instytucjonalne otoczenie projektu. Prawo unijne miałoby ograniczyć to, co w technologii najbardziej inwazyjne. Projektując OSMO+ myślimy natomiast o stworzeniu powszechnie dostępnej alternatywy offline oraz wdrożeniu modułów szkoleniowych, w których młodzi ludzie ćwiczą rozpoznawanie manipulacji i dezinformacji. #ObywatelskaSłużbaMłodych #PowszechnaSłużbaPubliczna #OSMOplus #OfflinePlus #EUKidsAct #PolitykiPubliczne