Mark Brouwer

Een ochtendcolumn “Wij willen niet weg. Wij willen hier blijven”. Die kop had boven het verslag kunnen staan. Hij komt rechtstreeks uit zijn toespraak en raakt aan zijn waarschuwing over de toekomst van Joods leven in Nederland. De NOS kiest voor ‘Politieke boodschap bij Kristallnachtherdenking’ en noemt zijn optreden ‘opmerkelijk politiek’. Daarmee staat het redactionele oordeel al klaar voordat de lezer zijn argumenten kent. Binnen dat kader wordt zijn toespraak onderbroken door tegenwerpingen van de NOS. Na zijn kritiek op de Rode Lijn verschijnen ‘andere geluiden’ uit de Joodse gemeenschap. Er liepen ook Joodse Nederlanders mee die worstelen met Gaza. Die passage komt van de redactie. Welke uitspraak van Hertzberger hun aanwezigheid weerspreekt, wordt niet uitgelegd. Toch krijgen zij de rol van tegenstem. Bij genocide neemt de NOS zelf het woord om Hertzberger te corrigeren. Hij spreekt van een leugen, de redactie brengt daar een VN-commissie tegenin. Zijn verwijzing naar de rechter verschijnt pas daarna, alsof hij zich vastklampt aan een procedure terwijl de zaak inhoudelijk al beslist is. Maar die commissie heeft geen vonnis gewezen. Precies het onderscheid dat hij aanbrengt, verdwijnt uit het verslag. De commissieconclusie krijgt het gewicht van een vaststelling, het ontbreken van een rechterlijk oordeel wordt teruggebracht tot zijn persoonlijke bezwaar. Zo doet zijn toespraak dubbel dienst. Zijn uitspraken zijn het nieuws, maar leveren tegelijk de aanknopingspunten waarmee de NOS haar eigen lezing versterkt. De Rode Lijn krijgt een redactionele verdediging, de genocidebeschuldiging krijgt institutionele bevestiging en Hertzberger verschijnt als degene die zich daartegen verzet. We zijn die werkwijze kennelijk gewoon gaan vinden. Een nieuwsverslag dat de lezer tijdens het lezen al op het spoor zet van wat hij van de spreker moet vinden. De beoordeling zit verweven in de weergave, waardoor de redactionele tussenkomst nog nauwelijks opvalt. Journalistiek is dat geen vanzelfsprekendheid. Een verslag moet herkenbaar maken waar de woorden van de spreker eindigen en het oordeel van de redactie begint. Hier blijven de citaten intact, maar neemt de NOS de betekenis over. Politieke boodschap bij Kristallnachtherdenking: 'Rode Lijn-protest is anti-Israël' nos.nl/l/2638768